TRỨNG VỊT LỘN - TRUNG VIT LON - Trần Kỳ Trung - Website Trần Kỳ Trung - Nhà thơ, nhà văn

TRỨNG VỊT LỘN

[Không rõ 23/03/2011 23:59 | by kytrung ]

TRẦN KỲ TRUNG


TRỨNG VỊT LỘN                        

Tiểu thuyết

Đây là một câu chuyện vui cho những người thích cười...

Cái buổi sáng hôm ấy, cũng như mọi lần Thầy Thích Đại Ba dậy sớm, sau đận rửa mặt, thầy cầm cái chổi định quét sân chùa. Mới chiều qua, đã một lần thầy dọn, thế mà qua đêm, một cơn gió mạnh của đầu mùa mưa, sân chùa đầy lá rụng... Định cúi xuống, bỗng...có tiếng động lạ trước cổng, làm Thầy chú ý, không quét sân nữa, Thầy ngẩn lên, lắng nghe...

Sau hai cánh cửa gỗ, phía trước cổng chùa, Sư Thầy Thích Đại Ba nghe thấy tiếng khóc thút thít của một đứa trẻ nhỏ. Tiếng khóc nhỏ, nấc nghẹn, có vẻ ai oán: “ Ai lại mang trẻ nhỏ đến trước cổng chùa vào lúc sáng sớm thế này hè !”, Thầy Đại Ba thắc mắc, rồi bỏ cái chổi, bỏ luôn cả công việc định làm, Thầy vội ra mở cổng chùa. Tiếng cót két của tấm cửa gỗ nặng chịch vang lên. Phía bên ngoài tiếng khóc của đứa bé im bặt. Sư Thầy Thích Đại Ba mở cửa. Thầy thấy một thằng bé khó đoán tuổi, tóc tai bù xù, nét mặt hốc hác, đôi môi thâm, nứt nẻ, đôi mắt đầy dử nhìn Thầy như van lơn. Nó mặc một bộ quần áo nâu rách như ổ đỉa...Thấy Thầy, thằng bé mếu máo:

- Ông ơi! Con đói quá !

Thằng bé cũng biết cách cầu khẩn, van vỉ. Sư Thầy Thích Đại Ba nhìn thằng bé với ánh mắt thương cảm:

- Bố mẹ của con đâu? Mà con đứng đây !

Thằng bé nói ngắt quãng một cách tội nghiệp:

- Con không biết bố mẹ con đâu ? Con ở với ông Cả Đụt, quét chợ Phủ. Ông Cả Đụt ốm chết, mấy người dắt con lại đây...

Nghe thằng bé nói thế, Sư Thầy Thích Đại Ba nhớ ra. Cứ mỗi lần đi chợ Phủ, Thầy thấy một ông già lưng khòm khòm, mặc một cái tơi rách đi quét chợ. Sau lưng ông già một thằng bé cầm một cái bị đan bằng lá bồi đi nhặt những thanh củi mang về đun... Thằng bé ấy bây giờ đứng trước mặt Thầy đây.

- Mấy người đưa con đến đây đi đâu hết rồi ?

Thằng bé lấy tay chỉ về con đường làng mờ mờ, tỏ tỏ trong sương sớm:

- Họ bảo con cứ đứng đây đợi ông ra mở cổng, thế nào ông cũng cho ăn...

Sư Thầy Thích Đại Ba nghe vậy thở dài đánh thượt. Khổ! Cũng vì đức từ bi cửa phật cứu rỗi nhiều linh hồn bất hạnh. Giữa thời buổi nhiễu nhương, kiếm miếng ăn đã khó, lại hay cấu xé nhau, coi mạng người như rác, thế là cứ bao nhiêu những đứa trẻ khốn khổ trong vùng, không nuôi được thì mọi người lại gửi ở cửa chùa. Sư Thầy Thích Đại Ba đã nuôi một số trẻ nhỏ bị người đời bỏ rơi. Bao vất vả, nhiều tai ương, có lúc cả chùa đói quay, đói quắt...nhưng Sư Thầy Thích Đại Ba vẫn không thể bỏ bọn trẻ. Mà có bỏ, chúng cũng chẳng biết đi đâu. Bằng đồng quà, tấm bánh của khách thập phương đến cúng cửa Phật, Thầy cố nuôi bọn trẻ đến lớn. Vừa nuôi vừa dạy chúng cách bốc thuốc chữa bệnh theo lối dân gian. Thuốc của thầy nếu để chữa bệnh, nói ra nhiều người cho là bẩn, nhưng... thực tế là không có phương thuốc nào chữa linh nghiệm bằng. Ví như có người đau bụng, ỉa chảy thì Thầy lại lấy phân khô của người sao lên cho cháy đen rồi hoà nước cho người ấy uống, thế là khỏi ngay lắp tự. Rồi nếu mặt bị sơn ăn, thì lấy mắm cái  đun lên, hoà với nước cho loãng ra rồi xoa đều...cũng khỏi....Cứ thế Thầy truyền nghề chữa bệnh, cũng mong bọn trẻ có tý nghề sau này dùng vào cuộc mưu sinh. Khi mấy đứa trẻ này đến tuổi trưởng thành, đứa thì Thầy cho hoàn tục, về lại với đời, lấy vợ sinh con, đi ngược, về xuôi...kiếm ăn. Nhưng cũng có đứa vẫn ở lại chùa, cạo trọc đầu, tiếp tục đi tu...làm tiểu, cùng Thầy bốc thuốc, cứu chữa người bệnh... Nhưng dễ đến ba, bốn năm nay chùa của Sư Thầy Thích Đại Ba chẳng nhận thêm đứa trẻ nào nữa, vì sức đã cùng, lực đã kiệt. Hơn nữa, Sư Thầy Thích Đại Ba cũng khiếp, không có cái thời nào như thời này. Vào chùa nhiều đứa tốt, nhưng cũng có đứa mặt mũi trông có vẻ tử tế, thế mà chỉ mắt trước mắt sau là giở dói trò ăn cắp, ăn trộm. Rồi có đứa chất lưu manh ăn vào trong máu mất rồi, dạy mãi không nên người, vừa ra khỏi cửa chùa, chỉ vì một chuyện không đâu cũng lấy gậy phang vào người lương thiện...Vì thế, sau khi nuôi được mấy đứa đến tuổi trưởng thành cho hết chúng ra khỏi chùa,  Sư Thầy Thích Đại Ba cảm thấy mệt mỏi, không muốn nhận thêm đứa trẻ nào nữa thì lại xuất hiện thằng bé này...

Nuôi thằng bé này đúng là Thầy rước phải của nợ, nó lại y như mấy đứa xấu Thầy đã nuôi. Mới tý tuổi đầu, không cha, không mẹ, sáng lăn lóc đầu cổng chợ xin tiền, buổi chiều thì lê la ở ở mấy chỗ đánh bạc để hóng hớt nên nó sớm nhiễm những tính xấu làm Thầy Đại Ba rất bực mình. Nó làm một nói mười, khuếch khoác, tắt mắt, ươn hèn...Có người nói với Thầy:“ Thầy nên cho nó ra khỏi chùa, đi đâu thì đi, chứ thằng này, tâm tính thế khó thay đổi lắm!”. Biết thế, Thầy lắc đầu, thở dài, lại nghĩ khác! Thôi thì cố nuôi nó đến tuổi trưởng thành, cố dạy cho nó cách chữa bệnh theo kiểu dân gian. Thằng này cũng lạ, chẳng hiểu sau này có nên ông, nên thằng gì không? Nhưng khi dạy Thầy truyền nghề về cách chữa bệnh thông dụng, nhắc đến “ Phân khô...”, “ Nước tiểu...” mắt nó sáng lên, tiếp thu nhanh mới lạ chứ !!! Vì thế Sư Thầy Thích Đại Ba nghĩ, thằng này cũng chưa đến nỗi nào, nó hư thì mình  dạy bảo! Ở đây, nếu nó có hại thì chỉ hại một mình, mình chịu. Bây giờ tống ra ngoài xã hội, không ai bảo ban, nó sẽ làm hại muôn người...

...Khi mới nhận thằng bé vào chùa, Sư Thầy Thích Đại Ba hỏi:

- Ở chợ người ta gọi con là gì ?

Nó lắc đầu, trả lời lý nhí :

- Con chả có tên, ông Cả Đụt lúc gọi con là Rớt, lúc thì ông lại gọi là Nhặt...

Tên với chả họ, “ Rớt”. “ Nhặt”...cái tên khốn khó, ở chùa mà gọi  như vậy là không nên. Nên đặt cho thằng bé tên khác, có ý nghĩa hơn. Suy nghĩ một hồi Sư Thầy Thích Đại Ba đặt tên cho nó là Cả Văn Nghĩa, với một ý định thằng bé này sống có nghĩa khí, đi theo con đường chính nghĩa, làm việc nghĩa có ích cho đời...

Suy nghĩ, việc làm của Sư Thầy Thích Đại Ba thì như thế, nhưng... như trên đã nói, tâm tính của Nghĩa khó thay đổi. Một lần trong làng có đám, họ mời Thầy đến tụng kinh, nhà trên Thầy đang tụng kinh, Nghĩa đã vội  lẻn xuống bếp. Mắt trước, mắt sau xem ai không để ý, tuy ăn chay thế mà thấy nong thịt lợn luộc đang bốc khói, Nghĩa lấy vội miếng thịt dấu trong người, mang ra vườn, lén ngồi ăn. Thằng con chủ nhà, trạc tuổi của Nghĩa, bắt được quả tang việc đó. Nó đã tử tế, xin Nghĩa một miếng. Nghĩa không cho, lại cho ngay miếng thịt vào mồm, nhai nhồm nhoàm, nuốt vội, chỉ tý nữa mắc nghẹn. Thằng bé kia thấy vậy, lăn luôn ra đất, khóc ré lên, chân giãy đành đạch. Vì thế, chuyện Nghĩa ăn vụng thịt bị lộ, Thầy quá xấu hổ, vội cắp mõ, tràng hạt, sách kinh... đi về chùa mà không kịp chào chủ nhà. Về đến chùa,Thầy phân tích lẽ thiệt hơn mong Nghĩa nghe ra, nó khóc mếu máo ra chiều ân hận lắm, nhưng té ra đâu vẫn hoàn đấy, vẫn ăn vụng, vẫn ăn cắp và vẫn lười...Bảo Nghĩa quét sân chùa. Mới quét được ba cái vẩy, Nghĩa đã vứt chổi, nằm khoanh tròn dưới gốc cây bưởi ngủ một giấc say sưa. Nhiều lúc Sư Thầy Thích Đại Ba tự hỏi mình, cố lý giải chuyện của thằng Nghĩa. Ừ, thì nó là con rơi, không quê hương, không biết bố mẹ đẻ là ai? Nhưng nó được sống ở trong chùa, mọi người đều thương nó, Thầy cũng dạy nó ít chữ nghĩa, xung quanh toàn người tốt mà sao nó không thay đổi tâm tính! Rồi, một thời gian theo dõi, để ý...Thầy phát hiện, thằng này lại có cái tật ít người thấy. Mới mười bốn, mười lăm tuổi đầu mà “ chim ” của nó đã to hơn ngón chân cái. Khi Nghĩa tắm truồng ở giếng, hay lấy tay nghịch ngợm “ Của nợ” ấy, làm cho Thầy lo. Nhất là  một buổi chiều Sư Thầy bắt gặp, sau chùa chỗ cánh đồng đang vào ải, có mấy cô thôn nữ tát nước, váy vén cao, hở đùi phốp pháp, Nghĩa núp sau rặng tre cứ chăm chăm nhìn vào chỗ hở đùi “ phốp pháp” mà nuốt nước bọt ừng ực...Sư Thầy Thích Đại Ba hoảng thực sự. Cứ để Nghĩa như thế có ngày nó sẽ hãm hiếp đàn bà, con trẻ... thì còn gì là uy tín của Thầy nữa. Sau mấy đêm suy nghĩ nát óc, vận hết kinh nghiệm chữa thuốc trong dân gian, Thầy đã bốc được mấy thang thuốc mà Nghĩa uống vào, sẽ bị teo tinh hoàn, gần như thiến, dương vật sẽ nhỏ bằng cái đầu ống điếu. Nói trắng ra, Nghĩa uống thuốc này  sẽ  khó  gần  phụ  nữ “...Chứ tính khí nó thế lại có cái bệnh mất dạy, không trị tiệt nọc, sau này nó lấy vợ đẻ con mang cái dòng giống này, sẽ hại cho  vạn đời sau”. - Sư Thầy nghĩ.

Hôm Nghĩa bị cảm, Sư Thầy sắc thuốc để chữa bệnh, Sư Thầy cho Nghĩa uống kèm mấy thang thuốc này, với hy vọng...Có ai ngờ, khỏi bệnh, Nghĩa ra giếng tắm. Sư thầy đứng sau bụi chuối nhìn trộm.Trời ạ ! Đâu có phải “ nó ” teo đi, mà lại nở to ra...gần bằng cái ống điếu hút thuốc lào, treo lủng lẳng giữa hai cái đùi đen chùi chũi. Thế là thế nào! Có khi cho nó uống nhần thuốc, hoặc hai loại thuốc tác động vào nhau lại có tác dụng ngược lại. Sư Thầy lắc đầu ngán ngẩm ...

May cho Sư Thầy, sau đó ở chùa lại xảy một chuyện...

...Hôm ấy, ngày lễ chính của chùa, thiện nam, tín nữ ở khắp nơi mang lễ vật đến cúng chùa. Thầy tiếp khách đến là mệt. Đến lúc vãn, Thầy ngó quanh, ngó quất chẳng thấy Nghĩa đâu. Gọi ơ hời... Nghĩa không thưa, Thầy toan quay vào thì thấy đầu đường một toán lính dõng, mặt mũi bặm trợn đang đuổi theo một người. Người đó ở phía trước, cố chạy bán sống, bán chết...Người bị đuổi thấy cổng chùa mở, vội chạy tọt vào..Thầy chưa hiểu điều gì xảy ra, rồi cũng chưa kịp định thần thì lại thấy một người từ trong chùa chạy phọt ra. Người ấy chạy nhanh lắm, thoáng qua Thầy thấy quen quen. Bọn lính dõng lại quay ra đuổi gấp...Sân chùa cứ loạn cả lên, mọi người bỏ chạy tán loạn. Thời buổi Hội Kín mọc lên khắp nơi, lính dõng vây ráp nhiều, chuyện vây bắt như thế này, các vùng xung quanh cứ như cơm bữa, nhưng riêng chùa của Thầy Thích Đại Ba hôm nay mới có là một. Thầy lắc đầu quay vào buồng ở của mình. Khi mở cửa, Thầy thấy bức mành trúc động đậy.Thầy giật mình toan kêu lên thì sau bức mành trúc bước ra một người thanh niên, áo quần xộc xệch, nét mặt vẫn chưa thoát khỏi sự hoảng loạn. Người đó bước sẽ sàng đến bức vách, ghé mắt nhìn ra ngoài, quan sát. Sau khi yên tâm toán lính dõng đã đi khỏi, anh ta mới nắm tay Thầy, nói giọng run run:

- Bạch thầy ! Con hoạt động trong Hội Kín của phong trào Cách Mạng, đang rải truyền đơn ở chợ thì bị lộ, lính dõng đuổi. Vào đây được Thầy thương, cho người ra tay cứu độ, chạy ra, đánh lạc hướng - Anh ta quỳ xuống, chắp hai tay giơ lên quá đầu, rồi cúi xuống lạy ba lạy- ơn này sống con để dạ, chết mang theo...

Sư Thầy ngạc nhiên, thầy có cứu ai đâu?  Mà sao ngươì này lại nói thế. Mà người này lại nói “ hoạt động trong Hội Kín” là Thầy sợ. Mới hôm nào ở đầu chợ, lính Tây Dương mũi lõ, mắt xanh và lính dõng người Việt đã cho chém công khai một người hoạt động trong Hội Kín, đầu bêu ở chợ bốn, năm ngày liền. Thầy vội lắc đầu:

- Thôi...thôi...anh đừng nói nhiều. Ở đây nguy hiểm lắm- Thầy lục trong túi ra mâý đồng bạc đưa vội cho người đó - Anh cầm tạm mấy đồng này rồi chạy ngay đi, ở đây mà lính dõng quay lại thì nguy ...

Người này còn chần chừ, Thầy lại vội giục:

- Chạy nhanh lên, không lính dõng quay lại bây giờ...

Người ấy cũng chưa vội đi, lại nhìn quanh quất, rồi chỉ chiếc giường góc buồng :

- Thôi, đằng nào lính dõng cũng đi xa rồi ...mà bây giờ con ra ngoài...biết đâu chúng vẫn cho người ở lại canh chừng, bắt sống con. Hay là ...Thầy cho con nằm tạm ở chiếc giường kia, lấy chăn phủ kín lại. Con ngủ một giấc ...

Lại còn thế nữa, lính dõng quay lại thấy thế khác nào “ lạy ông tôi ở bụi này ” Sư Thầy Thích Đại Ba cương quyết lắc đầu:

- Anh phải đi ngay đi... ở lại mà ngủ ...nguy hiểm lắm...

Đang lúc nước sôi lửa bỏng thế này mà anh ta lại đòi ngủ, thật chẳng ra làm sao. Anh ấy vẫn nói thẽ thọt:

- Con có bệnh buồn ngủ ...Thầy cho con...

- Không được! Anh ngủ lại là chết cả anh, chết cả tôi, mà chết cả chùa. Lính dõng trông thế chứ không tha ai đâu, kể cả người có bệnh buồn ngủ ...

Chẳng còn cách nào khác, người đó cầm lấy mấy đồng bạc Thầy đưa, rồi chạy ra phía cửa. Trước khi chạy anh ấy còn cố nói :

- Sau này đất nước yên hàn, thế nào còn cũng về lại đây thăm Thầy, Thầy đã cứu con coi như Thầy đã sinh con lần thứ hai ...

Sư Thầy Thích Đại Ba nhìn bóng người ấy mất hút mà phân vân chẳng biết anh ta mang ơn mình vì cái gì? Anh cứ ngồi lỳ ở đây rồi lăn ra giường ngủ ngáy như kéo gỗ...thậm đại họa, bằng mọi cách phải tống khứ đi, chứ cứu cái gì ? Định quay vào thì từ đằng xa Sư Thầy thấy Nghĩa bị mấy người lính dõng lôi xềnh xệch như lôi một con lợn chuẩn bị cho vào lò mổ. Sư Thầy như không tin vào mắt mình, cố dụi mắt một lần nữa nhìn cho kỹ, chẳng sai một tý nào. Rõ là Nghĩa, nhưng sao Nghĩa lại khổ sở thế này ? Cũng may, đã đuổi được anh ở Hội Kín kia đi, chứ anh ta ở lại mà ngủ thì không biết bây giờ phải xử lý ra sao? Sư Thầy thở phào, nhẹ nhõm. Nghĩa vừa nhìn thấy Thầy, nói vội vội, vàng vàng mếu máo, miệng méo xệch như miệng con trai:

- Thầy ơi ! Cứu con... con bị họ bắt oan...

- Oan cái mả cha nhà mày !- Một người lính dõng đá mạnh vào mông của Nghĩa - Đã bảo đứng lại, lại đ... đứng ! Để cho chúng ông đuổi hết cả hơi...mày không khai thật, chúng ông đánh cho mày lòi xương...

Nghĩa quay lại, cố phân trần:

- Em có chạy đâu... tưởng mấy người đi cúng lễ phát hiện em ăn vụng...

- Láo - Lại một cái đá nữa vào mông, làm Nghĩa ngã dúi dùi dụi, Sư Thầy nhìn thấy thế thương quá, vội đỡ cho Nghĩa đứng dậy. Thầy lấy tay phủi mấy chỗ đất bám bẩn trên áo của Nghĩa, hỏi:

- Thế từ sáng đến giờ anh đi đâu mà tôi gọi mãi không thấy..! Mà sao phải chạy để họ bắt thế này...

Nghĩa lúng túng, mắt la, mày lém hết nhìn mấy người lính dõng lại nhìn Sư Thầy. Sư Thầy phải giục:

- Sao tôi hỏi, anh không trả lời? Anh nói đi !

Một người lính dõng đứng cạnh Nghĩa, cũng có vẻ sốt ruột, gắt ầm lên:

- Thôi, Sư Thầy không phải dài dòng với thằng này. Hoạt động trong Hội Kín chống lại chính phủ, chống lại nhà nước Đại Tây Dương là không xong. Cho đày nó ra đảo,  tù mọt gông...

Nghe vậy Sư Thầy giật mình. Nghĩa ở với Sư Thầy từ lúc tóc còn để chỏm, hoạt động Hội Kín khi nào ? Nghĩa cũng than vãn, giọng thiểu não :

- Các thầy đội nghi oan cho cháu quá ! Đến ông Cả Đụt sống dậy bảo cháu, cháu cũng chẳng dám vào Hội Kín - Nghĩa chỉ Sư Thầy - Có Sư Thầy đây biết...

Sư Thầy bực mình :

- Thế làm sao anh phải chạy...nói cho họ rõ - Rồi Sư Thầy quay sang nói với mấy người lính dõng - Đây là chú tiểu tu chùa này, tôi nuôi từ nhỏ, không dám tham gia Hội Kín đâu...

Người lính dõng nọ chỉ Nghĩa:

- Nó rải truyền đơn ở chợ bị chúng tôi phát hiện, chạy vào trong chùa...Bây giờ lại còn chối hả ?

Nghĩa vẫn một mực kêu oan:

- Các thầy bắt nhầm rồi, cháu ở trong hầm đang ăn thịt,  nghe các thầy hô hoán trên này, tưởng mình bị lộ, sợ quá mới bỏ chạy. Thấy các thầy đuổi theo sau càng sợ tợn...các thầy càng bảo cháu đứng lại, cháu càng sợ... Chứ cháu có biết truyền đơn tròn méo, ngang dọc như thế nào đâu...

Mấy người lính dõng đưa mắt nhìn nhau, như cố hiểu chuyện Nghĩa nói có thật không? Riêng Sư Thầy Thích Đại Ba lại càng bán tín, bán nghi. Khéo mấy người lính dõng này bắt nhầm người thật. Cái người cần bắt là trốn ở trong buồng của Thầy, thì đã trốn thoát rồi. Còn Nghĩa, sợ bắt quả tang đang ăn vụng, chạy trốn,  vô tình cứu thoát cho người kia. Sư Thầy nhìn Nghĩa lắc đầu chán nản:

- Nếu đúng như chú nói, chú dẫn tôi với mấy anh lính dõng này ra xem cái hầm chú núp lúc nãy xem nào ?

Nghĩa gật đầu liền :

-  Các thầy đi theo cháu...

Nghĩa đi trước Sư Thầy và mấy người lính dõng đi theo sau. Nghĩa dẫn họ đi theo con đường nhỏ, vòng vèo qua mấy mảnh vườn đằng sau chùa, rồi Nghĩa dẫn mọi người đến một bệ thờ sau gốc mít lớn. Nghĩa cúi xuống lật một cái nắp hầm được ngụy trang cẩn thận. Hoá ra Nghĩa đào hầm ở đây thật. Mà Nghĩa đào lúc nào, Sư Thầy không biết? Thế mới giỏi! Sau này Sư Thầy tìm hiểu mới biết, là phận tu hành không thể gần đàn bà được, nhưng tuổi ăn, tuổi lớn nên Nghĩa hay nghĩ cái “ chuyện đó”. Để giải thoát, Nghĩa cứ vác cuốc, vác mai...cuốc đất, đào đất làm hùng hục, cho mồ hôi tứa ra, người mệt là...quên luôn “chuyện ấy”. Căn hầm được đào lên cũng do nguyên do đó!  Nhìn xuống đáy hầm Sư Thầy và mấy người lính dõng cùng trố mắt ngạc nhiên. Phía dưới Nghĩa xếp đầy chuối, khoai, sắn... Một người lính dõng nhảy xuống dưới hầm bê lên một nồi đất, người ấy mở vung ra, một nồi thịt lợn kho đang ăn dở. Người lính dõng ấy kêu lên:

- Ối trời ơi ! Là sư ăn cả thịt lợn kho...

Đang lúc giờ phút nghiêm trọng, thế mà mấy người lính dõng cười lăn, cười lộn. Nghĩa cũng cười và giải thích:

- Đấy! Vì thế mà cháu phải dấu dưới này, sợ Sư Thầy biết. Cháu đâu dám tham gia Hội Kín. Cháu đang trốn trong này để... để... ăn ...thì nghe trên này có tiếng người: “ ...mày có trốn đằng trời tao cũng bắt được...”.Cháu nghĩ có khi mình trốn trong này bị lộ rồi, sợ quá! Cháu vọt lên khỏi hầm chạy ra ngoài, bị lính của thầy đội đuổi bắt...

Nghe Nghĩa nói vậy Sư Thầy Thích Đại Ba hiểu, tâm trạng buồn không thể tả. Mấy hôm trước ở trong làng, nhân có đám, họ vật một con lợn, mới xẻ thịt cho vào nong, để giữa đình. Chẳng hiểu sao, chỉ có một loáng, một tảng thịt mông lợn bay đi đâu mất. Mọi người đổ xô đi tìm, người thì bảo mèo tha, người thì nói chó cắp...Nhưng có người nói chắc như đinh đóng cột:

- Tôi vừa thấy chú tiểu Nghĩa đi qua đây, trong áo chú tiểu thấy có cái gì phồng to lắm...Chắc là chú ấy lấy...

Người ấy bị mấy người đứng quanh mắng cho một trận. Ai lại nói nhà sư ăn thịt lợn bao giờ, quá báng bổ! Nói ở đây thì được, chứ đến tai Sư Thầy Thích Đại Ba thì còn mặt mũi nào. Ấy vậy những lời nói đó cũng đến tai Nghĩa. Nghĩa căm lắm, đến chửi người đã nói “ Nghĩa ăn cắp thịt lợn” hăng không thể tả, không cho người kia nói lại đến một lời. Rồi Nghĩa còn về lại nói với Thầy như thể mình bị oan còn hơn con bé mới có chín tháng bị vu chửa hoang “ Con đi tu mà họ bảo con ăn cắp thịt lợn. Con ăn làm sao được. Mới ngửi tới mùi thịt là con đã buồn nôn rồi, người bị dị ứng, ngứa ngáy không chịu được. Họ nói con như thế tức là họ có coi Thầy cũng như chùa ra cái gì đâu.”. Sư Thầy thấy nét mặt Nghĩa vằn lên tia xanh, tia đỏ, mắt trợn ngược, hai tay thủ thế, chân chuẩn bị lao lên...bèn đấu dịu:

- Họ nó kệ họ, mình không ăn thì thôi...

Sư Thầy Thích Đại Ba  nghĩ, cũng có thể lúc đó vô tình Nghĩa đi qua, chứ đời nào Nghĩa lại đang tâm làm những việc như vậy. Bây giờ thì “ cháy nhà mới ra mặt chuột” . Sư Thầy nhìn Nghĩa như thể nhìn một sinh vật lạ chẳng hiểu đó là vật hay là người. Có ai ngờ... cả tháng qua, đúng mùa giáp hạt, cả vùng này đói, chùa cũng thiếu cái ăn, nhặt từng củ khoai, củ sắn, chắt chiu tý muối, tý vừng... Thì Nghĩa, với tính gian manh  lại dấu được nhiều lương thực đến như vậy, nó ăn cho ễnh bụng. Mà không thèm ăn chay, ăn cả thịt lợn, phạm vào những điều nhà chùa cấm. Hèn chi, nhiều lúc Sư Thầy nhìn Nghĩa mà đặt câu hỏi, không sao tìm được lời giải thích. Ăn khổ như thế, ăn ít như thế, một bữa chỉ lưng bát cơm chay mà sao Nghĩa vẫn khoẻ, nước da hồng hào, trơn lông thắm thịt!!?

Mọi việc đã rõ, Thầy Thích Đại Ba càng hiểu rõ bản chất của Nghĩa.

Kể từ hôm ấy Sư Thầy Thích Đại Ba không nói chuyện với Nghĩa nữa, im lặng. Sư thầy lại nghĩ đến lời của một Thầy Tướng. Một hôm tình cờ ghé thăm chùa, thấy dáng Nghĩa đi không đàng hoàng, mắt la mày lém, và nhất là cách nói chuyện có điều gì đó không thật...nhưng thật lạ, lại rất dễ cho mọi người tin... Thầy Tướng nhìn kỹ Nghĩa một lần nữa rồi nói với Sư Thầy:

- Tướng thằng này lạ nhưng... sau này làm nên nghiệp đấy!

Sư Thầy nghe vậy giật mình, hỏi lại:

- Theo thầy, sau này nó làm nên nghiệp gì ?

- Nghiệp lớn...nhưng đầy mầm họa, tai ương... dẫn đất nước này đến chỗ tiệt diệt...chẳng phải tiệt diệt về dân số mà tiệt diệt về tinh thần. Cả xã hội này sẽ đảo điên vì nó. Dưới trướng nó sẽ có cả một đàn âm binh nổi lên...ghê gớm lắm... - Ông thầy tướng nói tiếp...

Sư Thầy ngẫm nghĩ một hồi, vẫn không hiểu:

- Nhưng tôi thấy...thằng này....không được cái gì nên hồn, ở đây ai cũng ghét, đến tôi, tôi cũng ghét, muốn đuổi đi cho rảnh nợ...

Ông Thầy tướng cười:

- Số nó là thế, mọi chuyện ban đầu rất chuân chuyên, nhưng sau là cứ trót lọt tất thảy...rồi mọi người vẫn cứ phải tôn sùng nó, chịu nó! Vì không có nó, mọi việc không xong.Thế đấy...Sư Thầy thọ đến hơn trăm tuổi, sẽ chứng kiến tất thảy, chuyện này xảy ra chẳng lâu đâu...

Sư Thầy nghe Thầy Tướng nói thế, rồi lại nhìn Nghĩa ngẫm nghĩ :“...Lạ nhỉ! Làm gì có chuyện đó! Nhưng biết đâu... Được rồi mình sẽ cố sống xem sao?”...

...Kể từ hôm ấy, hai Thầy trò sống ở trong Chùa như hai cái bóng vật vờ. Sư Thầy quản lý đồ ăn thức uống trong chùa thật chặt, tay giữ hòm, tay giữ chìa khoá, không cho Nghĩa động vào bất cứ một thứ gì! Đồ cúng của khách thập phương, tự tay của Thầy dọn...Nghĩa cũng hiểu thân phận mình, không dám đòi hỏi một thứ gì nhưng trong lòng căm Thầy lắm, mắt nhìn Thầy cứ lườm lườm như chực ăn tươi, nuốt sống. Có những lúc Nghĩa đã nghĩ :“...Hay là cho chùa này một mồi lửa rồi muốn ra sao thì ra ...”. Nói vậy nhưng bây giờ Nghĩa bỏ chùa thì đi đâu? Lấy cái gì mà ăn...Thôi thì...cứ cố gắng chịu đựng, tương lai xem chỗ nào tốt thì đi...“Lúc ấy á ! Ông đút c...vào chỗ này, tưởng ông cần lắm hử ! Cứt”. Có lúc đang dọn bàn thờ, thấm mệt, vứt chiếc chổi chỏng chơ vào góc nhà, Nghĩa nghĩ thế.

Giữa Nghĩa và Sư Thầy đang có mối bất hoà âm thầm thì xảy ra một sự kiện lớn. Ở xung quanh chùa Khai Đức các Hội Kín của mấy người làm Cách Mạng mọc lên nhiều vô số, chỗ nào cũng có. Lúc thì thấy có truyền đơn rải ở sân vận động, lúc thì thấy cờ của người Cách Mạng treo trên nóc chợ, lúc lại có khẩu hiệu dán ở góc tường. Thỉnh thoảng lại phong thanh chỗ này có lính Tây Dương bị giết, chỗ kia có địa chủ bị bắt đưa đi mất tích... Trông có vẻ khí thế lắm! Nói thì thế, chứ chùa Khai Đức của Sư Thầy Thích Đại Ba vẫn im ắng, Sư Thầy không muốn động đến chuyện chính trị, chỉ muốn làm việc thiện cứu người. Nhưng... cứ nghĩ đến những việc làm của Nghĩa, Sư Thầy buồn, tâm tính của Nghĩa như vậy thì làm sao trở thành người tốt được... Ai có thể rèn Nghĩa thay Thầy !??

Sư Thầy Thích Đại Ba chẳng phải mong lâu. Cũng khoảng gần nửa đêm, con trăng muộn treo như một lưỡi liềm mỏng ở đầu ngọn cây gạo, Thầy chuẩn bị đi ngủ thì có ba, bốn người hành tung rất bí mật từ đằng sau vườn chùa, đi vào. Sư Thầy vặn to ngọn đèn dầu để nhìn rõ từng người, người chỉ huy, hay tổ trưởng có giọng nói hình như đã một lần sư thầy từng nghe:

- Bạch Thầy, thầy có nhận ra con không ?

Sư Thầy Thích Đại Ba cố moi trong trí nhớ xem mình có quen người này không? Người đó tiếp lời :

- Thầy đã cho người cứu con, Thầy không nhớ sao ? Nay con và những người này về thăm Thầy và cũng bàn với Thầy một số câu chuyện...

- Tôi cứu anh khi nào hè ? - Sư Thầy ngạc nhiên.

Anh đó, sau này Sư Thầy mới biết là ông chủ tịch Phủ Đại Ân có họ và tên là Cả Văn Khởi. Anh Khởi nắm lấy tay của Sư Thầy nói với giọng chan chứa yêu thương:

- Dạo nọ, con rải truyền đơn ở chợ Phủ, bị lộ rồi cả bọn lính dõng đuổi, con chạy vào đây núp trong buồng của Thầy, Thầy cho người chạy ra ngoài đánh lạc hướng để cứu con...

À ! Thế là Sư Thầy nhớ ra rồi. Thấy ánh mắt Sư Thầy có vẻ biểu lộ vui mừng, anh Khởi nói tiếp:

- Bạch thầy, bây giờ phong trào Cách Mạng đang phát triển rộng khắp, thời cơ Cách Mạng sắp đến...Chúng con đến đây gặp Thầy cũng chỉ có một mong muốn, Thầy đã cứu con thoát khỏi sự bao vây, lùng sục của lính dõng. Đó là một biểu hiện của lòng yêu nước thương nòi, bây giờ mong Thầy tuyên truyền thêm về lòng căm thù với bọn thực dân Tây Dương, về tội ác của bọn địa chủ bóc lột nhân dân trong tầng lớp tăng ni... để họ đi theo phong trào Cách Mạng, làm Cách Mạng...

Sư Thầy nghe tuyên truyền mà lại nghĩ đến cái sự phải tống khứ Nghĩa đi cho khuất mắt. Đây là cơ hội...Trong lòng Sư Thầy khấp khởi mừng thầm, Sư Thầy cố lấy giọng thật bình tĩnh, không bình tĩnh lúc này là lộ hết ý định của mình. Sư Thầy nói :

- Cứu người khi bị nạn cũng là một trong những điều Phật răn dạy, tôi làm việc đó cũng là lẽ tự nhiên thôi...

- Tâm của Thầy thật là tốt - anh Khởi xuýt xoa ...

Bây giờ mới đến điều quan trọng Sư Thầy nhìn anh Khởi cân nhắc, nói nhả từng từ như chỉ sợ anh Khởi không nhớ:

- Phật còn dạy, mà có lẽ các anh cũng tán thành... thấy người khổ mà không nâng đỡ, không cứu vớt, không dạy dỗ thì không bao giờ thành chín quả ...- Sư Thầy cố nói, cố lái câu chuyện vào mục đích của mình... Anh Khởi lắng nghe, có vẻ chăm chú, đầu thỉnh thoảng gật gật ra chiều hiểu ý Sư Thầy đang nói...

Sư Thầy tiếp tục lần tràng hạt, nói từ tốn, giọng đều đều:

- Ở chùa có chú tiểu Cả Văn Nghĩa, tôi nuôi từ nhỏ, từ nhỏ sớm bộc lộ chí hướng lớn, lại rất chăm lao động. Nay lại được gặp các anh ở đây chẳng phải là cá gặp nước.

Anh Khởi nghe vậy, hỏi ngay:

- Bạch thầy, có phải là người cứu con dạo trước không ?

Sư Thầy Thích Đại Ba gật đầu ngay lắp tự:

- Đúng đấy !

Anh Khởi reo lên, giọng hồ hởi:

- Bạch thầy! Thế nào anh ấy lại cùng họ với con. Con là Cả Văn Khởi, anh ấy lại là Cả Văn Nghĩa. Khởi, Nghĩa...thôi, đúng rồi, tên vận với thời. Có lẽ chúng con đã đến thời rồi, anh ấy đi với chúng con là đúng rồi...

Anh Khởi vui ra mặt, lại thêm một người về với lực lượng Cách Mạng. Bức tường thành của chủ nghĩa yêu nước có thêm một viên gạch quý, đã được tôi luyện. Một thanh niên trạc tuổi như anh Khởi, chỉ ở trong chùa, chưa tiếp xúc rộng, ấy khi có người của Hội Kín không may bị giặc đuổi bắt, dám xả thân xông ra đánh lạc hướng địch. Những người như thế phải kết nạp ngay vào Hội. Anh Khởi hỏi lại Sư Thầy cho chắc chắn về con người này:

- Anh ấy có lòng căm thù thực dân Tây Dương và địa chủ phong kiến không ? Thưa thầy!

Nghe vậy, Thầy Thích Đại Ba giật mình, chỉ tý nữa là rơi tràng hạt đang cầm trên tay, may là buổi tối nên mấy người ngồi xung quanh không nhìn thấy. SưThầy rất sợ mấy người lính Tây Dương, họ có súng ống đầy mình, chống thế nào được họ. Còn mấy nhà địa chủ trong vùng, chùa phải biết ơn vì chính họ là những người cúng chùa ngày một, ngày rằm nhiều nhất. Nhưng bây giờ nói ra sự thật thì thầy lại không đưa được Nghĩa ra khỏi chùa. Sư Thầy liếc vội ra xung quanh, bên ngoài chỉ là màn đêm mờ mờ, tỏ tỏ qua ánh trăng khuya, gió đưa đẩy mấy ngọn tre, tiếng chim cú ăn đêm thi thoảng kêu đây đó... chẳng có ma nào nghe trộm. Ấy vậy Sư Thầy Đại Ba không dám nói to, nói chỉ đủ vừa nghe :

- Chú ấy xuất thân là người lao động, bị bóc lột từ nhỏ, cha mẹ bị mấy người tá điền của địa chủ sai đánh chết, có lòng căm thù ...căm thù...

Anh Khởi không đợi cho Sư Thầy nói hết, anh nói với mấy người ngồi xung quanh :

- Phải đưa anh ấy vào Hội ngay. Hội chúng ta rất cần những con người như thế này...

Mấy người kia cùng gật đầu đồng ý. Một người còn nói :

- Thưa cấp chỉ huy !Nên để anh ấy đi vận động quần chúng lương thực, tiền bạc. Vì anh ấy vốn xuất thân là nhà sư, bản chất là thật thà, chịu khổ cũng quen, lại chỉ ăn chay trường, nên quân lương, tiền bạc của Hội chắc chắn anh ấy sẽ quản lý tốt...

Sư Thầy Thích Đại Ba nghe vậy vội tiếp lời:

- Đúng quá ! Chú ấy ở với tôi từ nhỏ, tâm tính chú ấy tôi hiểu, sống với ai cũng như bát nước đầy... Để tôi gọi chú ấy...

Sư Thầy Thích Đại Ba dẫn anh Khởi cùng mấy người kia đi về phía buồng của Nghĩa. Trong thâm tâm, Sư Thầy suy nghĩ lung lắm. Không biết mình làm thế này, nói láo thế này có thất đức không ? Rồi Nghĩa có chịu đi không?...Những câu hỏi cứ lởn vởn trong đầu của Sư Thầy. May thay, khi gọi Nghĩa dậy, mọi người nói rõ mục đích, thì Nghĩa đồng ý ngay lắp tự làm cho Sư Thầy hết sức ngạc nhiên...

Sao lại  có chuyện đơn giản như thế? Lúc ngồi nói chuyện với mọi người, Sư thầy Thích Đại Ba cứ tưởng Nghĩa ngủ ở buồng trong. Không phải! Nghe thấy sự chộn rộn ở nhà trên, tinh như cáo, đang nằm ngủ Nghĩa vội nhỏm dậy, nấp sau cánh cửa nghe thủng câu chuyện. Mới đầu Nghĩa cũng phân vân. Biết tỏng Sư Thầy muốn nhân cơ hội này tống khứ mình đi. Đã vậy thì ông cứ ở lỳ trong chùa xem sự thể thế nào !Nghĩa định chạy lên nhà trên, vạch cái mặt giả nhân, giả đức của Sư Thầy Thích Đại Ba, nhưng đến khi nghe mấy người trong Hội Kín nói Nghĩa sẽ phụ trách quản lý quân lương thì Nghĩa lại thay đổi ý định... Ơ! Nếu phụ trách quân lương của Hội Kín thì được, lúc ấy mình không sợ đói, lại có thịt ăn nữa, chẳng phải dấu dấu, diếm diếm như ở trong chùa... rồi còn được tận hưởng bao thứ khác mà mới nghĩ thôi... nước dãi cứ chảy ròng ròng...Thấy mấy người định đi xuống chỗ mình, Nghĩa vội vàng quay lại buồng, lăn ra phản gỗ giả như đang ngủ say, làm như thể không biết mọi người bàn chuyện trên này...

Thế là Nghĩa tham gia vào Hội Kín của những người làm Cách Mạng, Hội của những thanh niên yêu nước, chống bọn thực dân Tây Dương. Ngoài việc cho Nghĩa tham gia Hội Kín, Sư Thầy Thích Đại Ba còn có một nghĩa cử khác, mà mãi sau này khi anh Cả Văn Khởi đã trở thành Chủ tịch Phủ Đại Ân cứ nhắc mãi. Chẳng là tối ấy, anh Khởi cùng mấy đồng chí của mình đến chùa ngoài việc nói vài lời cảm ơn Sư Thầy Thích Đại Ba đã một lần cho người cứu mình, còn một việc nữa là vận động Sư Thầy đóng góp tài chính cho Hội Kín mua vũ khí. Tưởng việc ấy sẽ khó, nhà chùa nghèo, rồi ý thức giác ngộ của Sư Thầy có khi chưa cao...Có ai ngờ, sau khi Hội Kín nhận Nghĩa, biết yêu cầu của anh Khởi cần tiền, cần lương thực...Thế là nhà chùa có bao nhiêu, Sư Thầy dốc hết, cả túi trong, túi ngoài, bao bẩn, bao sạch...còn hạt gạo nào dính, Sư Thầy dốc sạch... cho vô tư, ủng hộ triệt để. Trước việc làm của Sư Thầy, Anh Khởi cảm động không nói lên lời, đồng đội anh Khởi nhìn Sư Thầy cảm phục. Thật là một nhà sư có tinh thần yêu nước vô song...

Mọi người có biết đâu, thấy anh Khởi nhận Nghĩa, nhất là Nghĩa lại tự giác đi theo Hội Kín, Sư Thầy như tống đi được một cục “ nợ” to hơn quả núi, cũng như trút đi một gánh nặng. Sư Thầy mừng nở từng khúc ruột, thở ra thật nhẹ nhõm. Nếu như lúc này Hội Kín xin tiền, xin lương thực chứ xin cả chùa...có khi Sư Thầy cũng cho. Cho đi rồi mình có thể làm lại, chứ Nghĩa cứ ở lỳ đây, mọi thứ mất hết có khi... đến mạng của mình cũng chẳng còn, nếu như Nghĩa phát hiện cái căn bệnh quái ác“ chim to” mang trong người là do Sư Thầy gây nên.  Sư Thầy rùng mình khi nghĩ đến ánh mắt lườm lừơm của Nghĩa khi nhìn mình ...Thế thì tiếc gì !- trong suy nghĩ Sư Thầy Thích Đại Ba còn tự thề độc- Từ giờ trở đi không nhận nuôi bất cứ một thằng bé nào nữa! không thể ngu lần thứ hai.

 

 

 

 

Cuộc đời cách mạng của anh Cả Văn Khởi, nếu kể, có thể tháng này qua tháng khác, năm này qua năm khác không hết...

Những năm tháng đầu thế kỷ hai mươi, như lịch sử từng ghi, “ Khi đất nước dưới sự thống trị hà khắc của bọn thực dân và giai cấp địa chủ phong kiến” gia đình anh Khởi quá khổ. Mới đầu gia đình anh Khởi cũng có ruộng. Nhưng rồi, canh tác chẳng ra làm sao, giống đi đằng giống, cây đi đằng cây. Trồng cây gì chết cây ấy, đã thế ông nội của anh Khởi lại ham cờ bạc với uống rượu...Tiền hết, thóc không còn, thế là ruộng đất cứ lần hồi bị mấy ông địa chủ giàu có trong vùng mua hết. Đến lúc tỉnh ngộ thì quá muộn, cả gia đình của anh Khởi trở thành tá điền, làm thuê... Làm thuê quá cực, cả gia đình lại dắt díu rời quê đi tìm nơi khác. Hồi đó, vùng núi Tam Sơn còn hoang vắng, ngày chỉ thấy một màu xanh nhức mắt, tiếng vượn kêu, nai tác có khi sát vách nhà. Ban đêm có thể nghe thấy tiếng hổ gầm cứ như ở ngay cửa...cả đầm nước mênh mông sát mép rừng đầy cỏ lác...Gia đình anh Khởi đến đây quyết chí làm ăn. Khốn nạn! Đã bao người đến đây rồi cũng lại phải đi, khí hậu thì khắc nghiệt, đất đai cằn cỗi... sức người đâu có địch lại được sức trời. Nhưng ông nội của anh Khởi cương quyết lắm bảo với con cháu:“ Không đi đâu nữa, ở đây mà làm. Ở đây tao không có người đánh bạc, uống rượu, sẽ chí thú làm ăn. Chịu khó vài năm là có của ăn, của để mở mày, mở mặt với thiên hạ...”. Nói thì dễ nhưng làm được thì vô cùng khó. Cả nhà làm quần quật, bàn tay chai sạn nổi cục, quần áo rách như sơ mướp, ngủ ngoài ruộng nhiều hơn ngủ trong nhà ...Cả đầm cỏ lác sau vài tháng đã được dọn sạch chuẩn bị gieo thóc, lấy mạ thì một trận lụt ập đến thế là “của thiên lại trả địa”. Lúc nước lụt kéo đến, ông Nội của anh Khởi tiếc công,  chạy ra phá bờ tháo nước. Nước chưa kịp tháo, ông bị nước cuốn không tìm thấy xác. Bố anh Khởi ơi hời, đi tìm xác cha. Tìm không thấy xác cha, ông lại bị hổ vồ, cũng mất xác nốt. Mẹ của anh Khởi đau nặng, không qua khỏi... Mấy anh em Khởi dặt dẹo, chẳng lẽ ngồi ở một chỗ “ thuỷ cùng, sơn tận” này mà chờ chết, đành chia tay nhau về mấy ngả kiếm ăn... Đến giờ anh Khởi chẳng  có tin tức mấy đứa em, không biết sống chết như thế nào ?

Anh Khởi vào lại thành phố làm cái chân bưng bê ở một quán phở. Mới đầu vợ chồng ông chủ quán rất thương anh, cho quần áo, chỗ ăn, chỗ ngủ rồi những lúc rảnh rỗi không có khách, con của chủ quán còn dạy anh học... Đã tưởng sẽ yên phận với nghề này vì có khổ do thức khuya, dậy sớm, nhóm lò, vặt lông gà, bưng bê...thì anh Khởi vẫn thấy cũng sướng gấp vạn lần hồi ở Tam Sơn cùng với gia đình. Nhưng anh Khởi lại có cái tính xấu là tật ngủ gật, chủ quán nói mãi mà anh không thể sửa. Anh Khởi có thể ngủ bất cứ lúc nào. Đã buồn ngủ, thì anh đi, cũng ngủ. Ngồi cũng ngủ, thậm chí... đang rửa bát, ngồi cạnh cái cống mùi hôi xông lên nồng nặc, phải cơn buồn ngủ, là anh Khởi ngả đầu vào tường làm một giấc say sưa... Chủ quán nói mãi mà không sửa, thì chuyện gì đến phải đến. Có một lần, anh Khởi đang bưng phở cho khách, mắt cứ díu lại, chân nam đá chân xiêu...Mắt mở mà chẳng nhìn thấy gì cả, đáng lẽ đưa bát phở cho khách thì anh Khởi lại dúi bát phở vào tường đổ tung toé. Rồi mặc cho nước phở chảy lai láng, anh Khởi ngồi thụp xuống làm luôn một giấc...Chủ quán tức quá, lần này ông ta đá mạnh một phát vào lưng anh Khởi, đau tưởng gẫy xương sống, anh Khởi mới tỉnh. Ông chủ quán lập tức tống ra anh Khởi ra khỏi quán. Anh Khởi van xin, khóc lóc...chẳng lay động được lòng thương hại của ông chủ quán. Cuối cùng anh Khởi đành phải vác tay nải đựng được ít áo quần thất thểu ra khỏi quán. Anh Khởi bước những bước chân vô định đi một mình trên đường phố vắng, dưới ánh đèn điện vàng vọt trong lòng dậy lên sự  căm thù ...nhưng chẳng biết căm thù cái gì !?? Chẳng lẽ căm thù bệnh “ ngủ gật” làm mình khổ.

Đúng lúc ấy, anh Khởi gặp đựơc một người trí thức cách mạng, cũng đã được sách lịch sử ghi lại không thiếu một chữ :“ ...Những người trí thức cách mạng, họ xuất thân có thể ở tầng lớp trung lưu, có học thức thậm chí có người là con của giai cấp địa chủ ...nhưng trước sự bóc lột đến khốn cùng của bọn tư sản mại bản, của bọn tư bản người bản xứ...Họ sẵn sàng rời bỏ những “tháp vàng” để đi vào quần chúng làm một cuộc cách mạng mới. Họ đã ý thức được một cuộc cách mạng muốn đi đến thành công thì phải biết vận động, giác ngộ quần chúng cần lao. Quần chúng cần lao là một nhân tố rất tích cực, chỉ cần biết khơi dậy lòng yêu nước thương nòi thì chính những người quần chúng cần lao này sẽ trở thành một cơn bão táp cách mạng xoay trời, chuyển đất cuốn phăng đi tất cả mà không một thế lực phản động nào có thể cản phá nổi...”.  Trong “ quần chúng cần lao” may thay có anh Khởi của chúng ta! Như trên đã kể, anh Khởi bị đuổi ra khỏi quán phở, nơi anh làm thuê vì tội ngủ gật. Rồi anh bước những bước chân, cũng như đã kể ở trên, vô định. Trong lòng anh Khởi chứa chan sự căm thù, sao thân mình cực đến thế, còn khốn nạn hơn con chó! Anh ao ước có bố, có mẹ. Nay bố, mẹ không còn! Anh ao ước có một mái ấm gia đình. Không có ! một mình anh lang thang trên một con đường vắng. Đồng tiền cuối cùng đã tiêu hết. Về đâu bây giờ! Anh Khởi chán nản ngồi dưới một gốc cây sấu to ngước nhìn lên không trung, nếu không có những ngôi sao nhấp nháy tít trên cao thì chỉ là một màn đêm đen kịt. Nghĩ mãi cũng chán, cơn buồn ngủ kéo đến, không có gì cưỡng lại được, anh Khởi làm một giấc...Trong cảnh lá sấu vàng rơi lả tả xuống mặt đường, rơi cả vào người anh Khởi trong đêm, anh Khởi vẫn không tỉnh. Thậm chí những tiếng bánh xe kéo cót két, nặng nhọc vang trên mặt đường, sát chỗ anh Khởi ngồi, anh Khởi vẫn say giấc nồng...

Gần nửa đêm, tự nhiên bầu trời vần vũ, những đám mây đen nuốt hết mấy ngôi sao, gió bắt đầu thổi, lá sấu vàng rơi vô hồi, kỳ trận, những cành cây nghiêng ngả, vật vã ...Anh Khởi vẫn ngủ. Cũng đúng lúc ấy có người đánh thức anh, lay mãi anh Khởi mới tỉnh. Anh Khởi dụi mắt, ngỡ ngàng nhìn người đứng trước mặt mình. Một người ăn vận lịch sự, đi giày đen, mặc comlê trắng, cổ thắt caravát đỏ, đi xe kéo. Trên xe vẫn có một cô ăn vận áo dài, sực nức nước hoa. Người đó lay mạnh anh Khởi:

- Này anh! Dậy đi chứ! Trời sắp mưa to rồi...ngồi đây mà ngủ thế này là ướt hết...

Anh Khởi vẫn chưa hết ngạc nhiên, hết nhìn người đàn bà trên xe, nhìn người xe kéo rồi nhìn người đàn ông trước mặt:

- Dạ! ...Thưa ông ...con ... buồn ngủ ...

Người đàn ông đỡ anh Khởi đứng dậy, nói ân cần :

- Nhà anh ở đâu để tôi đưa về...chứ ngồi ngủ thế này...dưới trời mưa...chết có ngày...

Anh Khởi nói ngắt quãng, thành thực:

- Thưa ông ! Con ...con ...không có nhà...làm thuê... bị người ta đuổi...

Người đàn ông đứng trước mặt anh Khởi có vẻ suy nghĩ. Ông ta lại nhìn quanh, con đường vắng, lá vàng lả tả, những giọt mưa đã bắt đầu rơi...chẳng còn ai. Người đàn ông ấy vỗ vai anh Khởi:

- Anh đừng ngồi đây, đi về nhà tôi !

Anh Khởi như không tin ở tai mình. Làm sao lại có một ông người thành phố tốt thế này! Anh Khởi phải hỏi đi, hỏi lại hai, ba lần ông ấy vẫn nhất mực mời anh Khởi về nhà mình.

Anh Khởi được người đàn ông ấy dẫn về nhà.

Ở đời có những sự ngẫu nhiên lại thành bước ngoặt của cuộc đời, không ai có thể đoán trước được. Nếu như... hôm ấy anh Khởi không ngủ gật, không đổ bát phở vào trong tường thì ...mãi mãi anh chỉ là người làm thuê, muôn đời không thể ngóc đầu dậy để làm người tự do. Điều này người đàn ông, có tên là Khả chỉ cho thấy. Sau này anh Khởi vào Hội Kín, giơ tay tuyên thệ để được đứng trong hàng ngũ những người của phong trào Cách Mạng, anh mới biết đó anh Đồ Như  Khả chính là “ Thượng Cấp” lãnh đạo Hội.

Buổi kết nạp và tuyên thệ anh cùng Văn Vêu, Thuý Loan vào phong trào Cách Mạng thật thiêng liêng. Anh Khởi, Văn Vêu và Thuý Loan hợp thành tổ ba người, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của anh Khả. Thuý Loan hay được anh Khả dẫn đi cùng. Hồi Thuý Loan tuổi chưa trăng tròn, ở làng thường gọi là Cái Rế. Đến quá tuổi trăng tròn, gần tuổi lấy chồng, em lại chưa lấy chồng đi làm nghề, mà người ta thường gọi là “ làm gái” ở xóm cô đầu. Còn Văn Vêu là phu kéo xe,  tên ở làng là Văn Vêu, ra phố vẫn tên như vậy. Còn người thứ ba, tất nhiên là anh Khởi. Anh Khả giơ ngọn đèn dầu lên nhìn rõ khuôn mặt từng người, những khuôn mặt gầy gò, xương, chai sạn...suốt một đời chịu đựng làm dân của một nước nô lệ. Anh Khả đặt ngọn đèn dầu xuống, vặn nhỏ lại, cốt cho cuộc họp càng bí mật, càng tốt. Anh Khả nhìn mọi người, rồi bằng lời nói khúc chiếc, rõ ràng, phân tích thời cuộc:

- Chúng ta phải làm Cách Mạng, trở thành thành viên của phong trào Cách Mạng cùng chung tay đoàn kết lật đổ chế độ người bóc lột người, quyết tâm xây dựng một chế độ mới trả lại giá trị đích thực của con người...- Anh Khả nhìn Thuý  Loan, để sát mặt vào gần, hỏi- Loan có biết ai đã đẩy Loan vào con đường làm chồng thiên hạ không ?

Thuý Loan nói rất thật :

- Dạ, chính em đẩy em vào, vì nghề này ...nói chung...nói chung cũng được xã hội công nhận, có giấy phép Phu lít ( 1) không bị bắt...cũng có tiền...

Anh Khả lắc đầu:

- Loan không thể nói thế, đây là tội ác của thực dân, đế quốc Tây Dương, chính chúng nó đẩy những người như em vào con đường nhơ bẩn...

Loan ngước đôi mắt bồ câu lên nhìn anh Khả, dưới ánh đèn dầu, đôi mắt ấy trông lấp lánh, quá đẹp. Loan hỏi:

- Anh nói thế, em hiểu...Nhưng mà ... đó là con đường nhơ bẩn sao anh hay vào đó thế ? Em còn thấy anh hay vào chỗ hút thuốc phiện, những chỗ đánh bạc nữa ...

Anh Khả hơi lúng túng rồi trấn tĩnh, nhìn Loan với ánh mắt nghiêm nghị, lấy tay vuốt ngược mái tóc ra đằng sau, rồi chống hai tay vào thành bàn, người chồm lên phía trước, anh nói một cách thẳng thắn:

- Nếu tôi không vào những chỗ đó, làm sao biết được cuộc sống của những người như em cơ cực như thế nào? Không biết được những thủ đoạn đầu độc, bóc lột của bọn thực dân đế quốc Tây Dương tinh vi đến mức độ như thế nào ?Càng vào những chỗ đó, càng quan hệ với những người như Thuý Loan tôi lại càng hiểu, phải làm Cách Mạng Loan ạ ! Loan có biết câu thơ này không ? Làm Cách Mạng để sau này Loan sẽ đẹp, thơm, tinh khiết như một nhà thơ đã viết - Anh Khả cất giọng đọc ngân nga:

Ngày mai em sẽ là hoa

Nở ra thơm ngát trong toà nhà Xuân

Ngày mai thôi kiếp gian truân

Em vui, em hát như tiên giáng trần...

Đọc xong thơ, anh Khả nói tiếp:

- Điều đó có nghĩa là... Loan sẽ không làm nghề này nữa mà vẫn đẹp như tiên...nhà cửa sẽ có...tiền lương cũng có...

Với đầu óc suy nghĩ tương lai chỉ hơn nửa bước chân,  chống tay vào cằm ngước mắt lên, qua khung cửa sổ, nhìn lên bầu trời đầy sao, Loan mơ màng... mình sẽ đẹp...có nhà cửa...có lương...Lúc đó Loan sẽ lấy chồng, sẽ sinh con vài ba đứa... gia đình đề huề...Thế thì làm Cách Mạng là đúng quá rồi còn gì ! Loan quay lại nói với anh Khả, giọng phấn chấn :

- Em sẽ làm Cách Mạng đến cùng!

Anh Khả nhìn Loan, gật đầu, rất bằng lòng, rồi anh quay sang Văn Vêu, nói:

- Còn anh Văn Vêu phải hiểu thế này! Thực dân, đế quốcTây Dương và bè lũ phong kiến nó có cho dân tộc ta nở mày, nở mặt đâu. Chúng muốn dìm dân tộc ta xuống tận bùn đen. Tên của anh lẽ ra rất đẹp, chúng lại gọi anh là Văn Vêu, phu kéo xe thật chẳng ra làm sao cả ...

Văn Vêu vội nói :

- Không phải, đấy là tên của bố mẹ em đặt cho em ...Mà em chỉ biết mỗi nghề kéo xe ...

Anh Khả vẫn không để ý đến lời đính chính của Văn Vêu, đang trong mạch nước tuôn trào của ý thức hệ tư tưởng, cũng đang trong cơn say nói, anh Khả ngửa mặt lên trần nhà, nói tiếp:

- Cách Mạng thành công, Phong trào Cách Mạng thành công, cái tên đau đớn của một thời nô lệ sẽ mất, cái tên nhục nhã của người dân mất tự do sẽ mất. Mà thay vào đó, không phải Văn Vêu mà là...mà là ...mà là - Anh Khả lấy tay vỗ vỗ vào trán- Văn Minh ... đúng rồi Văn Minh ...cái tên tượng trưng cho tương lai đất nước Văn Minh, đất nước độc lập tự do, người lao động cần lao sẽ trở thành người văn minh. Sẽ không bao giờ còn cảnh kéo xe đằng trước, để cho người ngồi sau chễm chệ...Mà sẽ thay đổi từ địa vị của người bị bóc lột, anh sẽ trở thành người làm chủ ...

- Thế là thế nào ? Thưa Thượng Cấp, Thượng Cấp có thể giải thích kỹ một chút cho tôi hiểu được không ? - Văn Vêu hỏi với giọng háo hức, khoanh tay trên bàn y như một cậu học trò ngoan, chuẩn bị được thầy giáo khen.

Anh Khả nhìn Văn Vêu, chút nghĩ ngợi, nếu không nói cụ thể thì những người như Văn Vêu không thể hình dung ra được, đầu óc họ còn u mê lắm. Anh Khả nói từ tốn:

- Thế này anh Văn Vêu ạ ! lúc đó cái xe kéo không phải anh thuê nữa, mà anh sẽ lấy nó từ tay giai cấp bóc lột. Còn nữa, cái cảnh anh gò lưng đi chân đất, chạy bộ kéo xe trước hàng nghìn con mắt của khách qua đường sẽ mất. Mà thay vào đó...xe sẽ được cải tiến cho nhẹ nhàng hơn, anh ngồi sau, chân đi dép,  đạp xe, mạnh mẽ, tốn công ít, xe lại đi nhanh hơn bây giờ. Quan trọng hơn, anh sẽ ngồi cao hơn những kẻ ngồi trước anh (2), tiền được trả nhiều hơn ...gió phía trước thổi vào anh sẽ mát hơn... Đúng...gió thổi sẽ mát hơn, khi Cách Mạng thành công...

- Hay quá há ! Thế thì... nhất quyết mình phải đi làm Cách Mạng- Văn Vêu đấm hai tay vào nhau, cương  quyết...

Còn đến anh Khởi, anh Khả hỏi :

- Anh có biết vì sao mình bị chủ đuổi không?

Anh Khởi nói thật thà, vốn bản chất anh là vậy:

- Dạ ! Do em có tính ngủ gật! Đổ bát phở của chủ, nên ông ấy đuổi em ...

- Không phải ! Anh có bệnh ngủ gật là do thực dân, đế quốc Tây Dương gây ra! Tôi hỏi anh, nếu như anh được làm ông chủ nhà hàng phở, ngày làm tám tiếng, có nghỉ ngơi đàng hoàng, đến giờ ngủ là anh ngủ, đến giờ anh làm là làm...thì làm sao anh ngủ gật...

- Như thế em vẫn ngủ gật! Cái bệnh này nó kỳ lắm... lên cơn buồn ngủ là đang làm em cũng ngủ ... - Anh Khởi cố nói, anh không muốn đổ lỗi ai. Mình làm thì mình chịu.

Anh Khả điên tiết, giở một tập tài liệu nhỏ bằng bàn tay, giấy ố vàng, in chữ chi chít, nói:

- Khổ quá ! Sao đầu óc của anh còn mơ hồ về đấu tranh giai cấp thế nhỉ ! Khổ đến như vậy! Bị bóc lột thậm tệ  như vậy mà vẫn còn chưa nhận thấy mình cùng cực là do ai? Đây! Tôi đọc cho anh nghe một đoạn về bản chất của chủ nghĩa tư bản đế quốc Tây Dương. Tài liệu này anh có biết do ai biên soạn không? - Anh Khởi lắc đầu, vì lần đầu tiên anh mới nhìn thấy quyển sổ đó. Anh Khả tự trả lời - Tài liệu này do một lãnh tụ người bên Tây nhưng theo Ta, sống ngay trong lòng của bọn đế quốc tư bản Tây Dương, hiểu chúng đã viết. Anh nghe tôi đọc :“ ...Chủ nghĩa tư bản như một con bạch tuộc, vòi của chúng vươn đến mọi ngóc ngách trong xã hội, gieo rắc biết bao nhiêu tai ương. Chúng bóc lột đến tận cùng, những người nghèo là nạn nhân của chúng. Chúng muốn cả xã hội, cả loài người bị bệnh tật, dốt nát, bần cùng...Càng có bệnh tật, dốt nát, bần cùng...chúng càng dễ bóc lột...”

Anh Khả ngừng đọc, gập quyển sách lại, chỉ thẳng vào mặt anh Khởi:

- Anh thấy rõ chưa ! Cái bệnh ngủ gật của anh rồi bị chủ đánh là do đế quốc Tây Dương và giai cấp phong kiến gây ra ... chúng muốn bần cùng anh...nên gây cho anh cái bệnh ngủ gật, để anh không làm được việc gì cả... để bị chủ bóc lột như thể... như thể ... anh ngủ gật làm đổ bát phở, bị chủ đá vào mông ...

Trời ơi! Từ trước đến giờ anh Khởi cứ nghĩ, bệnh ngủ gật của mình là do ông trời sinh ra... tức đấy, căm thù đấy...nhưng không biết tức ai ? Căm thù ai đã cho mình cái bệnh không giống ai ? Thôi đành... cố gắng chịu vậy, lúc nào ngủ gật thì tìm cách véo thật mạnh vào đùi cho tỉnh, còn không tỉnh thì tìm chỗ nào đó, êm êm một chút, không ai biết làm một giấc ...Sau đó tính sau.  Bây giờ, anh Khởi đã ngộ ra rồi. Bệnh này do bọn Đế quốc sài lang Tây Dương gây ra ! Nó muốn anh có cái bệnh đó để mãi mãi làm thân trâu, chó. Anh Khởi lại liên hệ, chuyện ông nội anh nghiện đánh bạc, nghiện rượu chè ... làm cho gia đình khánh kiệt, dắt díu nhau lên Tam Sơn ở cũng là do bọn tư bản đế quốc Tây Dương gây ra cả. Không làm cuộc Cách Mạng lật đổ chúng nó thì dân mình muôn đời còn khổ nữa...

Chỉ có một buổi học tập, một buổi tuyên truyền đường lối Cách Mạng của Hội Kín, anh Khởi đã tỉnh ra bao nhiêu điều. Bây giờ anh Khởi với bao người cùng chí hướng khác lại là thành viên của phong trào Cách Mạng. Thế là cuộc đời của anh Khởi bước sang ngã rẽ khác.

Anh Khởi tham gia vào Hội Kín của những người thuộc phong trào Cách Mạng với sự náo nức của tuổi trẻ, của lòng căm thù thực dân đế quốc Tây Dương và giai cấp tay sai  phong kiến, của niềm tin nếu thực dân đế quốc Tây Dương, tư sản mại bản bị tiêu diệt thì mọi căn bệnh khốn khó của người lao động, trong đó có cả bệnh ngủ gật của anh, sẽ không còn. Anh sẽ thức trắng cả đêm hát hò, tuyên truyền vận động cách mạng, làm được bao nhiêu việc lớn...

Hội Kín mà anh Khởi tham gia phát triển ngày càng mạnh, cơ sở gây dựng chỗ nào cũng có. Từ chỗ mấy chị em “ làm tiền” đến chỗ mấy anh “đâm thuê, chém mướn”, đến cả  những nơi như “đào mộ, bốc mả” thuê ... đều có người của Hội Kín cả...Anh Khả đi liên tục, phát triển lực lượng liên tục...Anh Khởi hoạt động trong Hội Kín mừng như cá gặp nước... Mỗi tội, cái tội ngủ gật vẫn chẳng sửa được...

Một lần, theo như anh Khả cho biết, anh có việc cần gặp gấp cô Thuý Loan. Anh Khả dẫn anh Khởi đi. Biết được bệnh của anh Khởi, trước khi đi, Anh Khả hỏi:

- Tôi muốn anh với tôi đến xóm Cô Đầu một chút. Cả ngày nay anh đã ngủ chưa ?

Cả buổi chiều anh Khởi đã làm một giấc say, mắt giờ tỉnh như sáo, nay nghe anh Khả nói đến xóm cô đầu, anh Khởi thấy háo hức, đã bao lần anh muốn vào xem chỗ này mà chưa có điều kiện, nay anh Khả cho đi thì không nên bỏ lỡ cơ hội. Đến đó để xem sự thể nó thế nào mà anh Khả hay đến thế!!!Nhiều người đồn đến thế !!! Hơn nữa đây cũng là dịp anh Khởi muốn cho anh Khả  thấy được lòng nhiệt tình của mình. Anh Khởi nghe anh Khả hỏi như vậy ,vội trả lời:

- Báo cáo anh ! Cả buổi chiều nay em ngủ rồi, có thể thức trắng đêm, cũng không sao !

- Thế thì tốt, anh sẽ đi với tôi! Đến chỗ cô Thuý Loan, anh nấp vào chỗ kín, quan sát từ đằng xa, nếu thấy lính dõng hoặc mấy thằng đội đi vào, anh chạy vào báo cho tôi biết...

- Em rõ rồi, em sẽ bảo vệ an toàn cho anh Khả...

Thế là hai thầy trò đi đến xóm cô đầu. Anh Khởi nấp vào chỗ kín, sau một gò đất, từ đây nhìn ra thấy rất rõ mọi việc, nhưng bên ngoài nhìn vào lại chẳng thấy một điều gì, tất cả đen kịt. Anh Khả vào bên trong bên trong nhà, vội khép cửa lại, anh Khởi không kịp nhìn, chỉ nghe thấy tiếng reo hồ hởi của cô Thuý Loan “ Em chào Thượng...” , rồi có tiếng “ Suỵt ” ra hiệu không được nói to của anh Khả, còn sau đó họ làm gì... Anh Khởi không biết nữa... Anh Khởi đứng một lúc, cố căng mắt nhìn ra bên ngoài. Bên ngoài vẫn yên ắng, chỉ  có tiếng rao bán tầu phớ, lạc rang nóng ròn, chè xíu mà của mấy anh Tàu Phù...lúc xa, lúc gần.Thi thoảng có tiếng bánh xe kéo kèn kẹt nặng nhọc lăn qua. Bóng mấy chú Phu lít đạp xe qua lại...bóng tán lá bị gió đưa đẩy dưới ánh đèn vàng...Anh Khởi mẫn cán cố quan sát xem động tĩnh thế nào ? Thỉnh thỏang cho thoả cơn tò mò anh lại liếc vào bên trong...Anh Khởi chẳng thấy gì cả ...Nhưng rồi cơn buồn ngủ kéo đến. Anh Khởi làm mọi cách chống lại cơn buồn ngủ, véo vào tay, véo vào đùi...rồi xoa mắt...rồi đập đầu vào gò đất... không ăn thua. Mới đầu anh Khởi ngả đầu vào gò đất, rồi ngả cả người, rồi ngồi quỳ xuống, lăn ra và ...ngủ...

Có lẽ anh Khởi ngủ lâu lắm, vì khi giật mình tỉnh dậy anh Khởi có cảm giác mình đã đẫy giấc. Hình như trời sắp sáng rồi thì phải! Quái lạ, sao anh Khả vào trong đó lâu đến thế nhỉ! Anh Khởi ngồi dậy, ngơ ngác nhìn, ngơ ngác suy nghĩ, ngơ ngác tìm hiểu...anh không thể hiểu được. Đánh bạo, anh liều đi vào bên trong, nếu anh Khả còn ở đó cũng nên nhắc khéo, anh Khả  phải về chứ trời sáng bạch là lộ hết mọi công việc.

Khi anh Khởi vào nhà chỗ ở của Thuý Loan, anh thấy Loan đang ngồi khóc thút thít. Anh Khởi hỏi nguồn cơn, Loan chùi vội nước mắt, ngước nhìn anh, hỏi giật:

- Thế lúc anh Khả chạy trốn cuộc vây quét của mấy người lính Tây Dương và thầy đội thì anh canh gác bảo vệ cơ mà ?

Anh Khởi ngạc nhiên:

- Anh Khả chạy trốn lúc nào? Sao ở ngoài kia tôi không hay biết...- Nghĩ một lúc, khi đã tỉnh ngủ, anh Khởi lấy tay vỗ trán kêu trời - Bỏ mẹ, lúc đó tôi ngủ, không hay biết gì hết...

- Trời ơi ! Chuyện lớn như vậy, anh được anh Khả tin tưởng giao cho nhiệm vụ canh gác, bảo vệ cho anh Khả và em, thế mà nỡ nào... Trời ơi là trời - Ngồi bệt xuống nền nhà, chân giãy đành đạch, Loan tiếp tục mếu máo kể - Em ...em ... đang nằm với anh Khả chỗ này này, anh Khả còn nói với em là yên trí có anh Khởi gác bên ngoài, anh và em tiếp tục nằm để bàn công việc... Đúng lúc...công việc vui nhất...Có ai ngờ lính Tây Dương và mấy thầy đội bí mật đột nhập vào, không may có người đạp phải cánh cửa mục, long bản lề, cánh cửa rơi xuống...Nghe thấy tiếng động, anh Khả giật mình, ngồi bật dậy, không kịp mặc ...thế là chạy...anh Khả trách anh thế này này...- Loan vừa khóc, vừa cố bắt chước giọng anh Khả -: Tổ sư thằng Khởi, gác sách thế đấy ! Tý nữa chết! Anh đi đây.

Nghe vậy anh Khởi lắc đầu, vật vã, cũng tại cái tội ngủ gật. Ấy vậy ...cũng may, anh ngủ như chết sau gò đất, nằm im không động đậy, không hoảng sợ... nên mấy thằng lính Tây Dương và lũ tay sai không biết, chứ lúc ấy không bắt được anh Khả, biết đâu chúng bắt mình...

Sau cái vụ ấy, anh Khởi ân hận vô cùng, anh thề sống, thề chết sẽ không bao giờ ngủ gật nữa... Đó là một nguyên nhân anh Khởi bỏ được một phần tật buồn ngủ, còn một nguyên nhân nữa...Anh Khởi sống trong sự thấp thỏm, bây giờ mà ngủ gật, ngủ say sơ hở một tý là bị bắt ngay. Bị bắt khiếp nhất là sợ chúng đánh, hoặc nghe nói chúng có trò tra tấn rất dã man là bắt cởi truồng, trói lại bỏ vào ổ kiến càng, cho kiến càng  cắn vào chim, cắn rách bìu đến khi chỉ còn hai hột...Chỉ mới nghĩ thôi, anh Khởi đã toát hết cả mồ hôi. Vì thế, trong túi anh lúc nào cũng thủ sẵn một củ gừng, hoặc có tiền anh mua lọ dầu Nhị Thiên Đường. Nếu buồn ngủ là anh lấy gừng, hoặc dầu Nhị Thiên Đường bôi luôn vào mắt...Dẫu thế bệnh buồn ngủ của anh phải nói là khỏi hẳn, ấy là khi gặp Cả Văn Nghĩa, chuyện ấy kể sau...

Anh Khởi đã sửa chữa được khuyết điểm, cũng là lúc bọn lính Tây Dương, lính dõng, thầy đội... trấn áp người Hội Kín rất ghê gớm, phong trào Cách Mạng gặp rất nhiều gian nan. Ngày nào cũng nghe tin Hội Kín chỗ này bị vỡ, chỗ kia bị bắt, chỗ nọ tự giải tán...Nhóm của anh Khởi sống trong tâm trạng thấp thỏm, lo âu.Văn Vêu vẫn kéo xe chở anh Khả đi nắm tình hình, thâm nhập vào quần chúng... Nhưng bây giờ mắt la, mày lém,Văn Vêu liếc lung tung rất dễ lộ... vừa kéo xe, vừa run. Có một lần, mới nghe một thằng lính dõng hỏi, Văn Vêu vội kéo xe, trên có chở anh Khả, chạy thục mạng. Chỉ tý nữa Văn Vêu đi nhầm đường, đưa anh Khả vào ... đồn Phu Lít. Còn Thuý Loan, theo sự phân công của anh Khả, cần gần gũi với mấy người lính Việt, tuyên truyền vận động họ để họ bí mật giúp Hội Kín. Khi tuyên truyền phải tuyệt đối giữ bí mật, không được để lộ mình là hội viên của Hội Kín... đã dặn dò cẩn thẩn như thế, thế mà...hình như hình ảnh anh Khả cứ ám ảnh Thuý Loan, nửa đêm đang ngủ Thuý Loan lại ngồi bật dậy, gào lên nức nở:

- Anh Khả ơi! Anh ở đâu về với em!

Đã thế, Thuý Loan lại còn vác cái bụng to, kết quả những lần anh Khả “ tuyên tuyền vận động ” giác ngộ Cách Mạng, đi đâu cũng khoe...

Hoạt động mà sơ hở như thế thì lộ là cái chắc. Anh Khả lo lắm.. .bí mật rời anh Văn Vêu và Thuý Loan...

Chỉ còn mỗi anh Khởi cẩn thận một chút, biết tật xấu, cố sửa...nhưng một cây làm sao nên non được...

Sau thời gian lùng sục đàn áp, nhiều người bị bắt, không chịu được những đòn tra tấn đã khai ra,  nhiều cơ sở của Hội Kín bị lộ sạch. Hình ảnh cùng những lời tả nhân dạng và mớ tiền thưởng cực lớn cho những ai chỉ điểm hoặc bắt được anh Khả được bọn Tây Dương và lũ tay sai cho dán khắp nơi... Văn Vêu kéo xe qua nhìn thấy lệnh truy nã và ảnh của anh Khả dán trên tường thì sợ quá. Sợ nhất là đôi mắt của anh Khả trong bức ảnh, đứng bất cứ chỗ nào cũng cứ như nhìn chằm chằm vào Văn Vêu, ánh mắt ấy như muốn nói:“... Mày chạy nhanh lên chứ không là chúng nó bắt đấy !”.Thế là Văn Vêu bỏ xe, chạy thục mạng. Đã thế, có một lần tình cờ anh Khởi gặp Văn Vêu, chưa kịp mừng thì bị Văn Vêu đòi nợ. Mọi lần thấy mặt Văn Vêu rất hiền, thế mà hôm ấy cằm Văn Vêu bạnh ra, gân guốc, mắt trợn trừng trông rất sợ.Văn Vêu xắn tay áo lên, định ăn thua đủ với anh Khởi:

- Tôi nói cho anh biết! Các anh không trả cho tôi số tiền ấy là không xong đâu?

Anh Khởi nghe Văn Vêu nói vậy, quá đỗi ngạc nhiên:

- Tôi vay tiền anh khi nào ?

Văn Vêu nói, không dấu được cơn bực tức:

- Tôi nói cho anh biết, anh thân cận với anh Khả hơn tôi, thế nào các khoản chi tiêu của anh Khả anh cũng biết, cũng được hưởng. Tôi kéo xe mửa mật mới tiết kiệm được ba đồng, anh Khả bảo cho Hội Kín và phong trào Cách Mạng vay, đến khi Cách Mạng thắng lợi, sẽ trả lại...Tôi lại tưởng anh ấy vay để mua cờ, mua giấy làm truyền đơn có ai ngờ, anh ấy toàn vào xóm cô đầu với mấy chỗ  hút thuốc phiện. Cứ tình hình như thế này đến mùa quýt Cách Mạng mới thắng lợi. Anh với anh Khả phải trả lại tiền cho tôi.

Văn Vêu đã hiểu lầm rồi, anh Khởi phải giải thích:

- Trời ạ! Văn Vêu chưa hiểu rõ vấn đề.Tôi hoàn toàn không biết về số tiền đó, vì tôi cũng như anh. Tất nhiên tôi gặp được anh Khả sẽ nói cho anh biết chuyện này. Nhưng chuyện anh ấy vay tiền của Văn Vêu, đi vào chỗ đó là để có điều kiện thuận lợi hoạt động gây cơ sở, chứ đi tay không, ai người ta cho vào...Mình là quần chúng đừng hiểu sai những cán bộ Cách Mạng...

Trước sự giải thích của anh Khởi, Văn Vêu nghe ra, nét mặt có vẻ dịu lại, bỏ tay áo xuống, nhưng vẫn nói vớt vát:

- Gặp anh Khả, tôi vẫn đòi lại số tiền đó, chứ tôi không tha đâu. Tiền mồ hôi, nước mắt của tôi...anh gặp anh Khả nói như thế hộ tôi...Nhất định tôi sẽ đòi bằng được... anh cầm tờ giấy anh Khả ghi nợ  giữ hộ tôi, tôi tin anh. Khi nào tôi gặp anh sẽ lấy lại.

Anh Khởi cầm tờ giấy ghi nợ của anh Khả mà Văn Vêu đưa cho, hỏi lại:

- Thế anh không hoạt động cho Hội Kín nữa à !

- Lúc này tôi sợ lắm, chỗ nào lính Tây Dương, lính dõng ...cũng cho người vây ráp, bắt bớ... Để sau này rồi tôi tính sau ! Chào anh, tôi đi.

Nói xong câu đó, Văn Vêu mất hút.

...Còn Thuý Loan đến ngày sinh, tháng đẻ vác bụng to lặc lè, mấy lần đến gặp anh Khởi hỏi tin tức anh Khả. Anh Khởi lắc đầu, thế là Thuý Loan bụng chửa vượt mặt, áo xống xộc xệch, nét mặt buồn bã, nước mắt lã chã: “ Anh Khả ơi là anh Khả... Sao anh để em khổ thế này”  rồi bỏ đi đâu không rõ.

Tổ ba người của  Hội Kín do anh Khả trực tiếp chỉ đạo, vì thế có nguy cơ tan rã. Anh Khởi hoang mang, gần như mất phương hướng. Mấy hôm rày anh Khởi muốn tìm anh Khả mà khó quá! Không biết anh Khả đi đâu...

Mấy ngày liền, anh Khởi đánh bạo đến những chỗ có khả năng anh Khả hoạt động... nhưng không thấy, chỉ thấy lính kín, rồi chỉ điểm, Phu lít... đi đầy đường, đầy ngõ. Quá chán nản, anh Khởi quyết định trở lại Tam Sơn, về lại với cánh đồng đầy cỏ lác, ngày nghe thấy tiếng vượn hú, đêm nghe thấy tiếng hổ gầm để “ bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” kiếm ăn cho qua ngày, đoạn tháng...

Anh Khởi vai vác một tay nải đựng mấy bộ quần áo rách nhảy lên tàu khách đi ngược. Cái quý nhất của anh Khởi trong tay nải lúc này là nắm cơm nắm, gói với muối vừng. Dạo này kiếm được cái ăn hơi khó, lác đác đã có người ở nông thôn kéo về thành phố xin ăn, nhiều đứa trẻ con nét mặt hốc hác, đầu tóc bù xù còn hơn tổ đỉa, đi chân đất nứt nẻ, áo quần bẩn thỉu, tay cầm mấy cái bát mẻ, đứng ở các quán phở, chầu hẩu đợi người ta vứt cơm thừa, canh cặn. Còn ở góc chợ nào cũng có cảnh gia đình người ăn xin cha khổ, con kêu mong ông đi qua, bà đi lại rủ lòng thương...Nên thế, trước khi về ngược, kiếm được nắm cơm nắm, anh Khởi giữ như giữ mả tổ cho vào tận tít đáy nải. Giữ được miếng ăn, mới có sức xuống ga đi bộ hơn hai chục cây số đường rừng để đến Tam Sơn...

Chiều hôm ấy, anh Khởi leo lên toa tầu chợ, màu sơn đen đã xỉn loang lổ, trong toa đã chật người với người. Chỉ có hai hàng ghế song song, người ngồi chật cứng, tràn ra cả sàn tàu. Mọi người ngồi chen chúc, xung quanh nặng mùi mồ hôi đến ngột ngạt, lưng người này tựa vào vai người kia, chân người kia gác qua đùi người nọ, cựa mình cũng khó...Anh Khởi ngồi cạnh một người hình như là lão già, quần áo rách như tổ đỉa, đầu đội một cái nón lá tơi tả, chụp xuống cả khuôn mặt không biết lão ấy có râu hay không râu...Lão ngồi cạnh anh Khởi, không nói. Hễ thấy mấy người lính dõng đảo qua, lão ấy vội cứ cúi mặt xuống, trên đầu vẫn sùm sụp đội chiếc nón lá rách. Anh Khởi khó chịu về mùi hôi của lão già. Cũng có cái lạ, anh càng đẩy lão ra xa, lão lại càng tiến lại gần thêm... Đẩy mấy cái, lão ấy ngã dúi dùi dùi, rồi lại sán lại gần anh Khởi. Anh Khởi đẩy mấy lần vẫn vậy, đành bỏ mặc. Anh Khởi nhìn lão già, nghĩ thầm : “ Phải ở chỗ trống, tao cho mày mấy phát đá !”.

...Trời đổ về chiều, đầu tàu đen chùi chũi hú lên một hồi dài báo hiệu bắt đầu chuyển bánh. Ra khỏi thành phố đoàn tầu tăng tốc. Tiếng bánh xe sắt nghiến xuống đường ken két...xình xịch... Tiếng còi tàu rúc từng hồi...từng hồi...ngừơi ngồi trong toa lắc lư...lắc lư...Phía bên ngoài cánh đồng...con trâu...từng xóm làng...những hàng cây...cứ trôi ngược, loang loáng...Anh Khởi nhìn ra bên ngoài, cám cảnh mình, cô đơn không người thân, không Hội Kín để sinh hoạt... anh thở dài, buồn bã, không biết giờ đây anh Khả đang ở đâu? Trốn ở đâu mà kỹ thế? Bụng đã đói, anh Khởi nghĩ đến miếng cơm nắm, bụng muốn ăn, anh sờ vào tay nải, gói cơm nắm vẫn còn nguyên. Anh lấy ra, mùi muối vừng dậy lên, thơm phức. Bên cạnh anh, lão già úp hẳn cái nón xuống mặt, ngả người vào anh Khởi, bỗng động đậy. Anh Khởi, nhìn quanh, xem có ai để ý không ? Rồi cúi xuống, bẻ nhỏ miếng cơm nắm, chấm vào gói muối vừng, đưa lên miệng định ăn, thì anh nghe thấy một tiếng nói rất quen ngay bên cạnh:

- Anh Khởi, anh cho tôi một miếng. Bụng đói quá !

Ai nói thế nhỉ ? Lại biết cả tên mình...Anh Khởi nhìn quanh. Chưa kịp định thần, thì bàn tay của lão già ngồi cạnh chìa ra tận mặt anh. Tiếng của lão già run lẩy bẩy :

- Anh Khởi không nhận ra tôi sao ? Còn cơm nắm không? Cho tôi với...suốt từ hôm qua đến giờ chưa có cái gì cho vào bụng!

Lão già bỏ chiếc nón ra, vén bộ râu giả lên cho anh Khởi xem. Ối! Trời ơi! Anh Khả ngồi ngay cạnh anh, thế mà không biết, cứ đi tìm đâu đâu. Cơn đói bụng trong anh bay đi đâu mất. Nhìn nét mặt rồi bàn tay run lẩy bẩy của anh Khả, trong bụng của anh Khởi cảm động pha lẫn thương hại “ Thế mà lúc nãy mình lại nghĩ ... cho anh Khả mấy phát đá vì cái tội cứ áp sát vào mình.”. Anh Khởi vội đưa nắm cơm về phía anh Khả, nói nhỏ nhưng vội vã :

- Anh ở đây mà em cứ phải đi tìm anh mãi! Anh ăn nắm cơm của em đi!

Anh Khả giơ tay xua xua ra hiệu anh Khởi đừng nói to. Rồi anh Khả cầm nắm cơm anh Khởi đưa, nhai vội vàng. Vừa nhai cơm, anh Khả vừa nói khẽ, đủ cho anh Khởi nghe:

- Đừng la lên thế! Nguy hiểm. Tôi cũng theo dõi anh suốt từ ở ga đến giờ...tôi phải hoá trang thế này để bọn mật thám Tây Dương không biết...tôi cũng biết anh định về lại Tam Sơn...

- Em mất liên lạc...nhất là với anh...tình hình này rất căng, có lẽ không nên hoạt động nữa... chúng bắt hết...

Anh Khả nuốt vội miếng cơm, lấy tay vuốt vuốt ngực...rồi nói tiếp:

- Không nên bi quan, lạc quan là bản chất của chúng ta, của Hội chúng ta ! Đây là cuộc Cách Mạng vĩ đại, có lúc thoái trào, nhưng sẽ hồi phục nhanh nhóng... phải tin như thế Khởi ạ !

- Thế giờ anh định đi đâu ?

- Xuống ga tôi sẽ nói với anh sau...

Nói xong anh Khả ăn nốt miếng cơm nắm, hình như vẫn đói, nên anh Khả nói với anh Khởi :

- Cậu còn nắm cơm nào không ? Tớ ăn vẫn chưa no...

Anh Khởi lắc đầu, anh Khả không tin, lấy tay nắn nắn tay nải của anh Khởi rồi gật đầu công nhận:

- Hết thật nhỉ? Sao cậu không nắm mấy nắm nữa để dự phòng...

- Em còn ít tiền mua có nửa lon gạo, nắm được một nắm!

- Thế à ! Sao Khởi không nói để mình bẻ đôi nắm cơm, cậu một nửa, mình một nửa...- Anh Khả nhìn anh Khởi, ánh mắt thương hại, lấy môi liếp mép - Bây giờ... Khởi cho mình mượn cái lưng để tựa, trốn sự truy bắt của chúng nó suốt mấy ngày nay có ngủ được đâu, bây giờ  buồn ngủ quá...

Không đợi anh Khởi đồng ý, anh Khả úp chiếc nón lên mặt, ngả người vào lưng anh Khởi...chỉ một lúc anh Khả ngủ say...

Sáng sau, hai người xuống tàu. lẽ ra sẽ có cuộc chia tay đầy lưu luyến cảm động ở sân ga. Không phải ! Sự lưu luyến cảm động ấy, đã xảy ra ở cột mốc biên giới giữa nước của anh Khởi với một nước khác. Cái cột mốc được tạc bằng đá mà rêu xanh đã phủ chỗ đậm, chỗ nhạt. một bên cột mốc  khắc chữ nước của anh Khởi, còn bên kia khắc những chữ loằng ngoằng như con giun của nước bạn, chứng kiến giờ phút chia tay của anh Khả với tư cách là Thượng Cấp lãnh đạo Hội Kín và anh Khởi. Mặc trong mình một bộ quần áo người dân tộc màu xám, quần xắn ống thấp, ống cao, đầu đội nón lá, ngụy trang bằng một bộ râu giả, khăn mặt vắt vai, anh Khả quay lại nhìn Tổ quốc của anh Khởi và cũng là của anh Khả muôn vàn yêu thương một lần nữa. Những đồi núi chập chùng, ánh bình minh toả nắng vàng trải dài trên những sừơn núi nhấp nhô, tiếng chim hót lảng lót, bầu trời xanh mây trôi lãng đãng. Anh Khả đầu gật gật, giọng trầm trồ :

- Anh Khởi có thấy đất nứơc của mình đẹp không? Quá đẹp, quá anh hùng -Giọng anh Khả trùng xuống, đầy phẫn uất-  Thế mà bây giờ đất nước của mình đang rên xiết dưới gót giày của quân xâm lược thực dân Tây Dương...

Anh Khởi nhìn quanh, nghe ngóng... mình có nghe thấy gì đâu mà sao anh Khả lại nói thế ! Thấy khuôn mặt của anh Khởi đần ra như khuôn mặt của thằng tá điền sáng tinh mơ chưa kịp ra chum nước mưa súc miệng, đã rít thuốc lào, anh Khả hỏi:

- Khởi nghĩ gì thế?

Anh Khởi trả lời thành thực:

- Em chỉ thấy anh nói, chứ có nghe thấy ai rên xiết đâu ạ !

Anh Khả nghe vậy, liền vung tay chém mạnh vào không khí, giải thích:

- Ở đây làm sao anh nghe được nhân dân đang rên xiết, mà ở dưới xuôi, họ rên rất to ở trong nhà máy của bọn tư bản, họ kêu rất khiếp ở trên đồng ruộng của bọn địa chủ, họ khóc rất nhiều ở trong những rừng cao su của bọn chủ đồn điền... anh hiểu chưa ?

Anh Khởi nghe anh Khả nói vậy, miệng  lẩm bẩm :

- Cứ kêu với khóc như thế không chịu làm ăn, làm sao không bị chúng đánh!

Anh Khả không nghe rõ, tưởng anh Khởi đồng tình với ý kiến của mình, nói tiếp:

- Anh nói đúng ! nhân dân bị bóc lột thậm tệ, thành kiếp chó ngựa... Trước khi sang bên kia biên giới hoạt động bí mật, tạm thời tránh sự lùng sục của bọn mật thám tôi giao nhiệm vụ cho anh Khởi đây ...

Anh Khởi đứng nghiêm, tâm trạng của anh lúc này thật khó tả. Thế là anh Khởi phải chia tay, dù là tạm thời với Thượng Cấp, nhưng trong dạ cũng bùi ngùi. Giữa lúc nước sôi lửa bỏng như thế này, tình thế Cách Mạng như ngàn cân treo sợi tóc...anh Khả ở lại tốt bao nhiêu!!! Chỉ vì sự truy lùng gắt gao của bọn đế qúôc thực dân Tây Dương sài lang mà anh Khả phải rút vào hoạt động bí mật tận... bên kia biên giới, bỏ anh Khởi lại một mình. Anh Khởi tức quá, chửi ầm lên, văng cả nước bọt vào mặt anh Khả:

- Tổ sư bố bọn đế quốc Tây Dương và bè lũ tay sai phong kiến!

Anh Khả vẫn không hề tức giận, lấy tay chùi nước bọt của anh Khởi bắn vào mặt mình, giọng ôn tồn của một người lãnh đạo:

- Tôi biết sự tức giận của anh với bọn đế quốcTây Dương và giai cấp phong kiến. Nhưng sự tức giận đó không phải bằng lời nói mà bằng hành động. Sắp tới anh Khởi nên đi về phía Nam gây dựng lại phong trào... Ở đó lực lượng của chúng chưa mạnh, cơ sở Hội Kín vẫn còn...Nhiệm vụ của anh rất nặng nề...nhưng Hội Kín tin anh, phong trào Cách Mạng tin anh, tôi tin anh...Khi nào tình hình yên ắng, thời cơ đến tôi sẽ về cùng với anh lãnh đạo phong trào ...

Rồi chợt nhớ, anh Khả vỗ vai anh  Khởi rất thân mật, nói chân tình:

- Mình muốn góp ý với Khởi. Anh có bệnh ngủ gật, cố nên sửa, phải sửa ngay. Với bọn đế quốc Tây Dương, phong kiến mà cứ ngủ gật là không được, chỉ một lần anh ngủ gật, tôi mà không cảnh giác bị địch bắt, sẽ là tổn thất lớn cho phong trào Cách Mạng, cho Hội Kín của chúng  ta rồi còn gì -  Tự nhiên anh Khả nói gay gắt, băm bổ, nốt ruồi bên mép giật lên, giật xuống - Không thể ngủ gật trên những tội ác của bọn chúng, cũng như nỗi khổ của đồng bào. Anh Khởi hiểu chứ !

Anh Khởi nghe anh Khả nói thế, thấm lắm, cúi đầu nhận lỗi:

- Em hứa sẽ sửa ! - Chợt anh Khởi nhìn anh Khả nói ngập ngừng - À ! Em có một tin muốn báo với anh ?

- Tin gì ?

- Em Thuý Loan đã có chửa !Mà Thuý Loan nói, đó là kết quả của anh trong quá trình “ tuyên truyền Cách Mạng ”. Em ấy đi bộ trông rất tội nghiệp, vác cái bụng to tìm anh suốt...

Nét mặt anh Anh Khả thoáng buồn, anh nhìn xa xăm:

- Đi bộ như thế là mỏi chân lắm đấy! Nếu anh Khởi có gặp, nhớ dặn Thuý Loan đi bộ ít thôi...kẻo mỏi chân...

Anh Khởi gật đầu:

- Anh dặn thế ! Em nhớ... Nhưng chẳng biết cô ấy ở đâu mà tìm...- Anh Khởi lại nhớ chuyện của Văn Vêu, vội nói - Còn một chuyện nữa, anh Khả à! Anh Văn Vêu, một lần tình cờ em gặp, anh ấy có nói là anh có vay của anh ấy ba đồng để hoạt động Cách Mạng, Văn Vêu có nhắn em, anh phải trả lại.

Nét mặt anh Khả đột ngột giận dữ, anh nói lớn:

- Bố thằng mất dạy! Tôi như thế này mà phải vay tiền của nó à! Đồ vu khống.

Phải nói nhờ ăn miếng cơm nắm của anh Khởi, nên giọng anh Khả to hẳn. Anh Khởi cũng nói:

- Mới đầu Văn Vêu nói thế, em không tin. Nhưng anh ấy lại nói là còn giữ giấy xác nhận của anh là vay tiền...Em còn cầm đây!

Anh Khả nghe vậy lại cười giả lả:

- Ờ ! ờ thì cũng có thể mình vay... vay của quần chúng để hoạt động Cách Mạng giành thắng lợi, mà thắng lợi đó là cho quần chúng nhân dân chứ có phải cho một mình mình đâu mà Văn Vêu đòi hỏi. Chán quá đi mất! Thôi, coi như quên chuyện đó đi...

Anh Khả như quên chuyện vay tiền của Văn Vêu, cả  chuyện Thuý Loan, vì công việc Cách Mạng đang gấp gáp. Anh lấy tay che ánh nắng, xem mặt trời rồi nói:

-  Thôi, không nhắc những chuyện đó nữa! Bây giờ cũng đến tám, chín giờ sáng rồi đấy!  Mình đi nhé ! Tạm biệt anh Khởi !

Anh Khả bắt tay anh Khởi đến hai, ba lần. Cứ anh Khởi định buông tay ra, anh Khả lại bắt tay lại... Rõ là anh Khả dùng dằng chưa muốn đi. “Tình cảm của Thượng Cấp thật chứa chan ”. Anh Khởi cảm động, suy nghĩ. Lần lữa mãi, đến lúc Anh Khởi phải giục:

- Thưa anh! đừng bắt tay em nữa...Anh nên đi đi. Trời cũng trưa rồi !

Anh Khả nhìn xuống đôi chân của anh Khởi, rồi lấy chân phải của mình cạ cạ vào chân trái cốt cho Khởi chú ý. Trời ơi ! Có mỗi việc đó, bây giờ anh Khởi mới để ý. Anh Khả đi đôi giày bện bằng rơm, còn anh Khởi đi đôi giày vải Tàu. Anh Khả muốn đổi...nhưng có lẽ chưa tiện nói. Anh Khởi quỳ xuống, tháo ngay đôi giày của mình ra, đưa cho anh Khả:

- Thế mà anh không nói ngay từ đầu! Anh cầm hộ em, còn em đi đôi giày của anh cũng được...

Anh Khả cười rất vui, vỗ vai anh Khởi:

- Mình để cậu tự nói ra câu nói đó thì hay hơn. Chứ mình là lãnh đạo của cậu, ai lại đi xin cậu đổi đôi giày...Nhưng cậu yêu cầu như thế thì mình đổi...

Hai người đổi giày cho nhau, tất nhiên giày Tàu của anh Khởi rất sạch, vì đây là đôi giày duy nhất mà anh tích góp tiền mới mua được, anh phải giữ...Nhưng anh Khả cần, anh Khởi không tiếc. Còn đôi giày bện rơm của anh Khả, anh Khởi vừa xỏ chân vào đã vội nhăn mũi.

Một mùi thối như chuột chết bảy ngày bay xộc lên...

Anh Khả xỏ chân vào đôi giày vải Tàu ra chiều ưng ý, gật gù :

- Đi đôi giày vải này, Khởi hãy tin ở mình, sẽ vượt được trăm suối, nghìn sông đi đến thắng lợi...

Chia tay với Khởi, đi xuống đến lưng chừng dốc, anh Khả còn quay lại giơ tay lên vẫy vẫy, dặn một lần nữa :

- Cố gắng nhé ! Quyết thắng lợi...Sẽ có ngày mình trở lại...

Bóng của anh Khả nhỏ dần, nhỏ dần cho đến tận cuối dốc núi...Anh Khởi cứ đứng trông mãi ...

Sau đó, thực hiện lời dặn của anh Khả, anh Khởi hành phương Nam, hoạt động gây dựng lực lượng cho Hội Kín. Ở đó, như đã nêu ở trên, anh Khởi đã gặp Nghĩa. Cả Văn Nghĩa ...

 

 

 

Đúng như đã hứa với Sư Thầy Thích Đại Ba sau một thời gian theo dõi và thử thách, anh Cả Văn Khởi cho Cả Văn Nghĩa phụ trách việc quản lý quân lương của Hội Kín.

Anh Khởi quý Nghĩa có hai lẽ, lẽ thứ nhất, như chúng ta đã biết, là Nghĩa đã dám xả thân cứu anh Khởi khi bị lính dõng truy bắt. Sau này khi ra nhập vào Hội Kín rồi trở thành người của Cách Mạng, lẽ ra phải qua giai đoạn dự bị, nhờ chiến công đó, Nghĩa trở thành người Cách Mạng chính thức. Ghê hơn nữa, khi anh Khởi hỏi vì sao lúc ấy, Nghĩa không biết anh Khởi là ai? Mà dám xông ra đánh lạc hướng bọn lính dõng để cứu anh. Nghĩa ưỡn ngực, trả lời rất oai phong :“ Anh là linh hồn của Hội Kín, của phong trào Cách Mạng vùng này ! không cứu anh thì cứu ai.” .Nghe Nghĩa nói như thế, anh Khởi cảm động chỉ tý nữa chảy nước mắt. Anh Khởi nào có biết, hỏi chuyện này, anh Khởi không hỏi sẽ có người khác hỏi, Sư Thầy Thích Đại Ba đã lường trước, nên khi Nghĩa rời chùa, Thầy gọi riêng Nghĩa ra một chỗ dặn đi, dặn lại cách trả lời. Sư Thầy Thích Đại Ba lo Nghĩa không biết cách trả lời, lòi ra sự thật chuyện Thầy muốn tống Nghĩa đi, Hội Kín trả Nghĩa về lại thì Thầy còn sợ hơn chùa bị cháy.

Chuyện Nghĩa chữa được bệnh buồn ngủ của anh Khởi thì hơi dài, nhưng có thể tóm tắt là thế này...

Chẳng là một lần, tối ấy Nghĩa và anh Khởi đi xuống cơ sở vận động quần chúng ủng hộ tài chính cho Hội Kín. Vào một nhà phú nông yêu nước, hai người được đãi một bữa no say, chủ nhà còn góp cho Hội Kín một túi tiền, không biết là bao nhiêu, nhưng Nghĩa thấy anh Khởi cầm một túi to. Vì là tiền của quần chúng yêu nước đóng góp cho Hội Kín, cho phong trào Cách Mạng nên anh Khởi giữ khư khư. Có đi đái ở bụi chuối, khi vén quần, anh vẫn không quên buộc túi tiền vào vào người, sợ rơi, chứ tuyệt đối anh Khởi không cho ai cầm. Anh Khởi nói với Nghĩa: “...Không phải tôi không tin anh, nhưng quần chúng đã giao cho tôi, tôi xin lấy sinh mạng của mình để bảo toàn số tiền này giao cho Hội Kín, cho phong trào Cách Mạng ” .Nghĩa nghe như vậy, rủa thầm: “ Bố tiên sư ông ! Có phải tiền của ông đâu mà ông giữ như mả tổ. Rồi sẽ biết tay tôi, không lấy được túi tiền đó tôi làm con chó ...”. Trên đường về, đã quá khuya hai người ghé vào nhà một người dân, vốn là một cơ sở của Hội Kín, ngủ nhờ. Nghĩa và anh Khởi nằm trên một chiếc chõng tre, vừa đặt lưng, anh Khởi đã ngủ, ngủ mê mệt. Nghĩa nằm cạnh, dù mệt, vẫn không ngủ được, cứ trằn trọc nghĩ đến cái túi tiền. Lúc này anh Khởi, sợ ai lấy cắp,  treo nó ở cổ. Làm sao mà lấy? Nghĩa nghĩ rồi! Cái túi ấy, chi ít cũng phải hơn chục đồng. Số tiền ấy đủ cho Nghĩa dùng hai tháng. Không! lấy được túi tiền đó, không nên lấy hết, chỉ nên lấy một phần ba thôi, thế cũng đủ dùng rồi. Rồi mình treo túi lại vào chỗ cũ, chắc chắn anh Khởi không biết vì từ lúc chủ nhà giao tiền, anh Khởi đã kiểm đâu? Đã mấy lần Nghĩa nhỏm người dậy định tháo túi tiền ra khỏi cổ anh Khởi, nhưng tay run lắm, không thể thực hiện được. Biết đâu anh Khởi giả vờ ngủ say thì sao ? không thể liều lĩnh.Trong đầu Nghĩa lúc ấy, nghĩ ra hàng trăm cách để lấy túi tiền đang treo ở cổ anh Khởi. Bỗng ...một ý nghĩ loé lên, sáng rực trong đầu của Nghĩa. Chẳng là hồi Nghĩa còn ở trong chùa, chùa có nuôi một con chó to, tính quá hung dữ hay cắn người. Có người xin đập nó chết, Sư Thầy Thích Đại Ba không cho, Thầy muốn người ta bắt sống nó. Ai cũng sợ, không cẩn thận nó cắn cho một phát, lại “đi tu” dưới âm phủ thì nguy. Sư Thầy Thích Đại Ba nói:“ Tôi có phương pháp làm cho nó ngủ say rồi các anh cứ thế mà khiêng về. Khuất mắt tôi các anh muốn làm gì nó thì làm...”. Thầy ra sau chùa, đến cây khế có buộc con khỉ đực, chuyên ỉa bậy. Lại  dùng  phương pháp  dân gian, Sư Thầy lấy một ít phân khô của con khỉ ấy, rồi gọi con chó lại bôi vào mũi của nó. Thật lạ ! Sau bữa ăn, con chó lăn ra ngủ. Con chó ngủ say, đến độ người ta bẻ quặt hai chân trước của con chó cho ra đằng sau, buộc lại mà nó vẫn ngủ.Thế thì...lần này Nghĩa nhỏm dậy, sẽ thực hiện đúng phương pháp đó. Phân khô của Khỉ mà chó ngủ như thế, thì của người, Nghĩa tin chắc anh Khởi sẽ ngủ say hơn...chết. Trong bóng tối, Nghĩa tụt quần, cố rặn. Nghĩa nín thở mà rặn, rặn thật mạnh!  Dồn cả lít máu lên đầu, da mặt như căng ra, bụng thót lại. Vì Nghĩa đã giải quyết chuyện này lúc chiều, bụng chắc sạch, nên bây giờ phải cố. Cũng phải đến ba bốn lần rặn, ba bốn lần nín thở dồn hơi xuống phía cuối ruột già...Người của Nghĩa nhẹ bỗng, lòi ra một ít. Nghĩa đưa ngón tay trỏ vào chỗ...dinh dính... ươn ướt...Nghĩa thử đưa lên mũi mình! Chu cha mẹ ơi! Chắc mùi của nó thế nào...nên, vừa mới đấy, tiếng chuột kêu chít... chít... ở góc nhà, khi mũi của Nghĩa vừa mới cảm thấy mùi của mình gây ra thì tiếng  kêu chít...chít...của mấy con chuột kia im bặt... Thế này mà đưa vào mũi của anh Khởi, chắc anh Khởi ngủ... đến ngày kia vẫn chưa dậy. Nghĩa nhẹ nhàng đưa ngón tay trỏ có cái “dinh dính... ươn ướt...” vào mũi của anh Khởi, lúc ấy anh Khởi vẫn ngủ say, hơi thở nóng phả ra, Nghĩa cảm thấy hết “ Bố ngủ say cho con nhờ !”.Nghĩa nghĩ đến túi tiền, sướng lắm, chắc mẩm sáng kiến của mình sẽ thành công. Nào dè...! Nghĩa vừa đưa ngón trỏ vào lỗ mũi của anh Khởi, quệt nhẹ một cái...Anh Khởi hắt hơi một cái rõ to, ngồi bật dậy, làm Nghĩa giật mình ngã bổ chửng. Sau này Nghĩa mới biết, muốn ngủ say, quan trọng nhất trước khi ngủ khoảng ba mươi phút, lấy tổ tò vò xanh hoà với nước uống, ai có khó ngủ đến đâu, uống thứ nước này vào,sẽ ngủ say như chết. Mà tổ tò vò xanh, vùng này ở chỗ nào cũng có...Còn chuyện Sư Thầy bôi cứt khỉ lên mũi chó, chẳng qua là để cho con chó ngủ say thêm. Quay lại chuyện của anh Khởi, Anh Khởi nhìn ngơ ngác trong bóng tối, rồi lấy tay quệt ngang lỗ mũi, hỏi thì thầm Nghĩa:

- Này! Nghĩa ơi. Cái gì dính lỗ mũi của mình mà thối thế ! Thối không chịu được ! Thối quá !

Nghĩa quá hoảng sợ! không ngờ kế hoạch của mình bị đổ bể dễ quá, Nghĩa kéo nhanh quần lên. May trong bóng đêm, anh Khởi không nhìn thấy. Nghĩa lấy ngón trỏ sát đi, sát lại vào thành chõng tre dấu vội vết tích. Nghĩa lấy giọng bình tĩnh hỏi lại :

- Anh nói cái gì tôi không hiểu !

Anh Khởi lấy tay quệt lại ngang mũi rồi đưa cho Nghĩa ngửi xem:

- Cậu có thấy thối không ?

- Dạ! Thối ạ !- Lúc này thì Nghĩa không thể chối được nữa.

Ông chủ nhà thấy có tiếng thì thầm to, nhỏ rồi tiếng lục đục trong góc nhà. Ông ngồi dậy, thổi mồi lửa ở chiếc bùi nhùi rơm, đi lại giơ lên cao, giọng ngái ngủ:

- Cái gì thế mấy chú?

Ông cầm cái bùi nhùi rơm lại gần hai người. Dưới ánh lửa heo hắt của bùi nhùi, dẫu không sáng nhưng ông chủ nhà nhìn thấy rõ một vệt vàng mờ mờ dưới chân lỗ mũi của anh Khởi...

- Cái gì thế này ? - Ông chủ nhà đưa cái bùi nhùi lại gần anh Khởi, nhìn kỹ, ông hét toáng lên - Ối giời ơi ! Sao lỗ mũi của anh lại có ...!

Anh Khởi nhìn Nghĩa có vẻ nghi ngờ! Đúng quá rồi còn gì ! Ngủ trên chõng chỉ có hai người, không Nghĩa làm việc đó, thì ai vào đây! Chứ chẳng lẽ đây là của con chuột đực đuổi con chuột cái tên mái nhà, vội quá, nó ị xuống. Nhưng...nếu là Nghĩa, Nghĩa làm việc này với mục đích gì? Anh Khởi thực sự không hiểu. Anh nhìn Nghĩa, Nghĩa sợ thực sự, cúi đầu, thôi... trước sau, ông ấy cũng biết, nhận mẹ nó tội, rồi cho ông ấy đuổi đi đâu thì thì ...Chứ tham gia Hội Kín như thế này, tưởng được ăn no, tưởng được ngủ kỹ!!! Nào dè, cứ phải đi hôm, về khuya, ăn bữa đực, bữa cái, khổ bỏ mẹ! Nghĩa toan lên tiếng nhận lỗi, thì ông chủ nhà tiếp lời:

- Hay nhỉ! Tự nhiên lại dính cái của nợ ấy lên mũi, thế mới tỉnh, chứ tôi thấy anh chỉ huy ngủ say quá ! ngủ thế thì lính dõng vào đến tận giường cũng không biết... may cho anh đấy ! Thế tỉnh chưa ?

Anh Khởi công nhận:

- Quả là phương thuốc chống ngủ hiệu nghiệm, bây giờ có làm việc mười ngày cháu vẫn thức được - Anh Khởi ngây thơ, lại nắm tay Nghĩa - Có phải cậu thấy tôi ngủ quá say, cậu làm thế không ?

Nghĩa lúng túng chưa biết nên nhận, hay nên chối, thì anh Khởi lại nói tiếp, giọng rất vui:

- Bây giờ thì tôi tỉnh hẳn ngủ rồi! trước đây có bao giờ làm được như thế này đâu! Đã ngủ thì có ai ném tôi xuống sông, tôi vẫn ngủ...Thế mà nay ... chỉ nhờ có biện pháp đơn giản, tuy có hơi mất vệ sinh một chút, tôi đã tỉnh ngủ ...Hay thật ! Cảm ơn Nghĩa lắm lắm...

Anh Khởi ra chum nước rửa tay, rửa mũi rồi vào nhà định ngủ tiếp. Nhưng cứ định nhắm mắt... tự nhiên anh Khởi nghĩ, không cẩn thận Nghĩa thấy anh ngủ say, quên nhiệm vụ, lại bôi cái “...dinh dính... ươn ướt...” lên mũi của anh thì chết! Thế là anh Khởi không ngủ được, thức cho đến sáng. Cũng nhờ thế, từ tối hôm đó, nhờ phương pháp “ diệt bệnh buồn ngủ ” của Nghĩa, anh Khởi mất hẳn bệnh ngủ gật, có thể thức trắng cả đêm để lãnh đạo phong trào Cách Mạng của Hội Kín. Từ đó anh Khởi lại càng quý Nghĩa. Anh Khởi đề nghị Nghĩa phổ biến cách chữa bệnh “ chống ngủ gật ”này cho toàn thể mọi người trong Hội Kín. Than ôi! Nào đâu đã thực hiện, Nghĩa chỉ mới nói thôi, tất cả đã tỉnh ngủ rồi, bố ai dám làm ...

Phong trào Cách Mạng lúc này phát triển mạnh mẽ, tình hình thế giới có nhiều biến chuyển. Quân Giặc Lùn làm đảo chính ở trời Nam, tước toàn bộ vũ khí và bắt quân Tây Dương làm tù binh... Đây là thời cơ cho phong trào Cách Mạng trời Nam phát triển. Nhiều vùng đã xây dựng được cơ sở của phong trào Cách Mạng. Vùng mà Hội Kín của anh Khởi đang hoạt động khí thế lên ghê lắm. Anh Khởi rất mừng khi nhận được chỉ thị mật: “ Chuẩn bị đi đón đồng chí Khả ”. Anh đã tưởng ngày chia tay với anh Khả ở cột mốc biên giới, có lẽ - như anh Khởi nghĩ - Anh Khả sẽ đi luôn, dù anh Khả, lúc đó có hứa quay trở lại. Nay anh Khả trở về, vậy là phong trào của Hội Kín chắc sẽ có đà phát triển, tình hình phát triển thuận lợi...

... Hôm gặp anh Khả ở bến đò  mới thực cảm động, mới xa gần bốn năm chứ mấy, mà anh Khả đã thay đổi nhiều, tóc bạc trắng, râu dài hơn... duy chỉ có nước da, nước da vẫn hồng hào, không thay đổi. Anh Khởi nói điều đó với anh Khả, anh Khả lấy tay nhổ một sợi tóc bạc đưa ra trước, ngắm nghía, nói với anh Khởi gần như một lời tâm sự về thời thế :

- Mỗi sợi tóc bạc là một nỗi niềm  của mình đối với đất nước, với phong trào Cách Mạng chúng ta. Mình trăn trở lắm, suy nghĩ lắm...Nhiều đêm mình không ngủ được. những sợi tóc trên đầu mới tối còn đen nhánh, đến sáng sau do suy nghĩ căng thẳng, đã bạc trắng...Râu của mình cũng thế ! Một đêm mà suy nghĩ thì y như rằng sáng sau, râu mọc dài thêm có khi...vài xăng ti mét...- Anh Khả nâng bộ râu lên cho anh Khởi xem...

Sau đó anh Khả bàn việc cụ thể với anh Khởi:

- Bây giờ thời cơ Cách Mạng đã chín muồi, cần chuẩn bị lực lượng để tiến tới giành chính quyền. Nhiều nơi lực lượng phát triển mạnh lắm. Vùng này là vùng chiến lược, anh Khởi nên gấp rút tìm người biết vận động quần chúng, tích góp lương thực nuôi quân lính, biết huy động tiền bạc để mua vũ khí ...Tôi sẽ đứng chân ở đây chỉ đạo trực tiếp...- Anh Khả hỏi anh Khởi - Từ ngày mình xa tổ quốc, ở nhà, anh Khởi có phát triển thêm được nhiều nhân tố tích cực nữa không ?

Anh Khởi gật đầu ngay. Người mà anh Khởi nghĩ đầu tiên đó chính là Nghĩa. Anh Khởi giới thiệu Nghĩa cho anh Khả, anh Khả lắng nghe, gật gật đầu, nhưng nét mặt vẫn chưa vui lắm. Anh Khả lấy tay ngăn nửa chừng:

- Khoan đã ! phát triển những người như anh Nghĩa là rất tốt, nhưng tốt hơn là những đối tượng như em Thuý Loan - nhắc đến Thuý Loan, nét mặt của anh Khả bỗng buồn hẳn, chắc cái tên đó gợi cho anh Khả biết bao nhiêu kỷ niệm - Em Thuý Loan thế nào rồi, Khởi có biết không ?

Anh Khởi bị mất liên lạc với Thuý Loan cũng như Văn Vêu từ mấy năm trước nên lắc đầu. Anh Khả thở dài :

- Tiếc nhỉ ! Anh Khởi nên chú ý đến những đối tượng như em Thuý Loan. Có em nào mới, giới thiệu cho tôi, tôi kèm cặp, đào tạo...Em càng trẻ, càng tốt...Còn trường hợp của cậu Nghĩa, nếu đúng như anh đã nói, dũng cảm cứu anh thoát khỏi những cuộc vây bắt của lính dõng, lại biết chữa bệnh cho Khởi khỏi bệnh ngủ gật...bản thân anh ấy lại là một nhà sư yêu nước, đó là nhân tố tích cực, nên đào tạo...

Những lời nói của anh Khả là mệnh lệnh, anh Khởi thực hiện ngay. Điều đó giải thích vì sao sau đó Nghĩa được anh Khởi phân công việc quản lý quân lương, tiền nong của Hội Kín. Nói “ quản lý ” cho nó ra vẻ một chút, chứ có cái gì đâu mà quản lý. Xin được một tý gạo, nấu đủ một hai bữa, rồi lại đi vận động , đi xin... Nhất là trong giai đoạn gay cấn này, vùng của Hội Kín mà anh Khởi đang chỉ đạo, ngày trước vốn là vùng trồng lúa, từ khi Giặc Lùn vào thay thế quân Tây Dương, chúng bắt dân nhổ lúa trồng đay, rồi dã man hơn ...Chúng lấy gạo đốt thành than, lấy than đó để chạy máy. Đã thế, bọn Giặc Lùn ra sắc lệnh cực kỳ tàn ác, ai tiếp tế lương thực cho người Hội Kín là chém đầu... Để thể hiện uy quyền của mình, những tội như buôn lậu, ăn cắp...Giặc Lùn cũng tuyên bố, ai vi phạm là xử tử theo đủ kiểu. Kiểu nào cũng chết ! Thời khắc này gian nan nhất, nhất là với Nghĩa. Nhiều lúc Nghĩa kiếm cái ăn cho mình cũng chưa xong nói gì đến cho mọi người trong Hội Kín...

Hôm đó, trong buổi chợ phiên, người đi lại tương đối đông. Được sự phân công của Hội,  Nghĩa đi vận động mấy gia đình có cảm tình với Hội Kín lấy một ít lương thực, đến nhà nào cũng không có. Mọi nhà hết sạch rồi, có nhà đói quá đã phải đào củ chuối lên, đem ra cầu ao lấy nước vôi rửa sạch cho đỡ chát rồi luộc ăn... Đi cả buổi, không có cái gì cho vào bụng, chẳng kiếm được cái gì cho Hội, Nghĩa nản quá mò ra chợ. Mang tiếng chợ phiên, nhưng lúa, ngô làm gì có. Ở chợ họ bán toàn cháo tấm. Một số hàng có bán bánh đúc  nhưng lại làm bằng bội ngô  pha với cám...xung quanh có người vác đòn càn đứng gác. Ai mà lởn vởn xung quanh, mắt la mày lém định ăn cắp là họ cầm đòn càng phang đến gãy chân, gãy tay thì thôi. Đấy là chưa kể vòng ngoài chợ có nhiều toán của Giặc Lùn đi tuần, tên sỹ quan Giặc Lùn có lưỡi gươm dắt bên hông, mắt cứ lườm lườm đi đi, lại lại đề phòng những kẻ cướp giật với ăn cắp...Nghĩa đói quá, dạ dầy như bị teo tóp, nghĩ đến cái ăn, nước dãi cứ chảy đầy mồm, kiếm cái gì ăn bây giờ ? Nghĩa đi lại lượn lượn lờ lờ...Mắt Nghĩa để ý đến một cái bánh đúc của ai đó để trong cái nong, phía bên trên đậy một cái lá chuối. Nghĩa nhìn xung quanh, thấy không ai để ý, Nghĩa sán lại gần rồi nhanh tay thọc vào chỗ để bánh đúc...Nhưng Nghĩa chưa kịp hành động, ở ngay sau lưng, có một tên sỹ quan Giặc Lùn tiến lại sau lưng lúc nào mà Nghĩa không hề hay biết.  Nó bẻ ngay tay của Nghĩa quặt ra đằng sau... May cho Nghĩa, nếu không có anh thông ngôn người đồng hương với Nghĩa đứng cạnh, yêu thương đồng loại, can gián tên sỹ quan Giặc Lùn nọ, chắc chắn đầu của Nghĩa trở thành một trong ba ông đầu rau.

Tên sỹ quan Giặc Lùn sai lính trói nghiến Nghĩa lại, Nghĩa đau quá, la oai oái. Anh thông ngôn nói nhỏ:

- Mày mà la to nữa là nó chém đấy! Bọn này không thích ai la to đâu! Mày phải cười tươi lên...

Nghĩa vặc lại:

- Trói chặt thế này, đau bỏ mẹ! Làm sao mà cười được...

Anh thông ngôn  lại nói nhỏ, giải thích vội:

- Tao ở cạnh chúng nó, tao biết. Bọn này mê tín lắm, bắt người mà thấy ai cười là vài hôm sau mới chém... vì thịt còn tươi... Còn la là thịt bầm, cần chém ngay...

Lại thế nữa, Nghĩa chưa thấy ai giải thích như vậy, nghe vô lý quá !Nghĩa lại la, tiếng la của Nghĩa làm cho thằng sỹ quan bên Giặc Lùn điên tiết. Nó rút lưỡi gươm bên hông ra, vung lên. Khiếp ! Lưỡi gươm sáng loá, lại sắc nữa, hình như có một con ruồi bay qua, đụng phải, rụng hết cả chân...Thằng sỹ quan Giặc Lùn cầm lưỡi gươm tiến đến Nghĩa, nét mặt hầm hầm...Thôi, thế kia là nó chém thật mình rồi! Nghĩa vô cùng khiếp đảm, vì thấy mọi người đứng quanh, kể cả anh thông ngôn, cũng lấy tay ôm mặt không dám nhìn. Cũng hay, đến bước đường cùng, bao giờ Nghĩa cũng tìm ra được phương cách cứu, dù đó là vô tình, hay là cố tình. Nhưng lần này là Nghĩa cố tình. Lời của anh Thông ngôn lại vang rõ trong đầu Nghĩa:“...Cười là chúng tưởng thịt còn tươi... vài hôm mới chém...”.Thế là khi tên sỹ quan Giặc Lùn tiến đến chỗ Nghĩa, khoảng còn hơn một thước, Nghĩa không la nữa mà ưỡn ngực nhe răng, miệng ngoác ra, lấy hơi cười rất to: “ ...Ha...ha ...”. Thằng sỹ quan Giặc Lùn nghe thấy tiếng cười của Nghĩa, giật mình, bỏ lưỡi gươm xuống, nhìn  Nghĩa với ánh mắt thất thần, khó hiểu. Thoát chết rồi ! Anh Thông ngôn nói đúng! Đã vậy ông cười thật to, cười cho hết cả đau, quên cả bị trói, quan trọng nhất là... thoát chết, Nghĩa nghĩ vậy, mừng đến vậy và...Nghĩa cười to, to thật...Tiếng cười  thật ngạo nghễ. Thằng sỹ quan Giặc Lùn vội lùi lại bỏ gươm lại vào bao. Cũng vừa lúc đó, có một thằng lính chạy lại, nói nhỏ điều gì đó vào tai thằng sỹ quan Giặc Lùn. Vừa nghe xong, nét mặt thằng sỹ quan Giặc Lùn dại đi, mắt trợn ngược, nó giơ hai tay lên trời la oai oái...Mọi  người đứng xung quanh đều ngơ ngác không biết chuyện gì đã xảy ra mà thằng sỹ quan Giặc Lùn này mà nó thay đổi thái độ nhanh thế?Thằng sỹ quan Giặc Lùn quay ra nói với anh thông ngôn điều gì đó, rồi nó rẽ đám đông, trèo nhanh lên chiếc xe díp, đi ngay về đồn. Ba, bốn tên lính bên phía Giặc Lùn, vai vác súng, đến áp giải Nghĩa đi. Đi cạnh Nghĩa lúc này vẫn anh thông ngôn Người đồng hương, anh báo cho Nghĩa một tin quan trọng. Bên chính quốc, Nước của Giặc Lùn bị quân Đồng Minh ném bom nguyên tử, vua của nước Giặc Lùn đã đầu hàng không điều kiện lực lượng Đồng Minh.Tên sỹ quan Giặc Lùn nghe tin này rất hoảng sợ...Nên việc chém đầu của Nghĩa cũng có thể đình lại...

Nghĩa đi giữa hai hàng người gồm nhiều bà con đi chợ, mọi người nhìn Nghĩa với ánh mắt vừa thương cảm, vừa kính phục. Nghĩa cũng đi giữa những lời ca ngợi :

- Anh hùng quá ! Không khác gì Nghĩa sỹ Lương Sơn Bạc...Chết đến nơi mà vẫn cười...làm cho bọn Giặc Lùn khiếp đảm không dám chém...

- Người của Hội Kín đấy ! Thành viên của phong trào Cách Mạng đấy! Hội có những người quả cảm như thế làm sao Cách Mạng không thành công.

- Chúng ta phải học tập tấm gương anh ấy !

Lại có người nói với theo Nghĩa :

- Chúng tôi sẽ trả thù cho anh ! Người anh hùng của nhân dân, hãy tin chúng tôi!

Nghĩa bị nhốt chung với hai tên tù binh Tây Dương mà bọn Giặc Lùn bắt được từ mấy hôm trước. Chỗ giam Nghĩa và hai tên tù binh Tây Dương, vốn là một cái kho hai tầng trong căn cứ...Trong đó bọn Giặc Lùn chất đầy ở đây những vật dụng của Hội Kín như cờ, mã tấu, cuốc, mai... mà trong mỗi lần đi càn quét, chúng thu được ở bên ngoài. Trước khi vào phòng giam, anh thông ngôn người đồng hương dúi vội cho Nghĩa nửa cái bánh mỳ. Nhìn trước, nhìn sau thấy không ai để ý, anh thông ngôn Người đồng hương tử tế dặn nhỏ với Nghĩa :

-Mày phải chú ý hai thằng tù binh Tây Dương, chúng đói suốt mấy ngay nay, bây giờ thấy mày có cái ăn là chúng giết đấy ! Dấu kỹ đi! Còn chuyện bọn Giặc Lùn dự định chém mày, tao cũng chưa nói trước được ngày nào vì bên ngoài... tình hình có vẻ căng lắm, phong trào Cách Mạng của Hội Kín đang dâng cao. Ở nước Giặc Lùn,  Vua đã đầu hàng, bên này chắc sẽ hoảng loạn... Nếu tranh thủ được thời cơ, lợi dụng chúng sơ hở thì nên tìm cách thoát ra ngoài. Mà nếu mày thoát được ra ngoài, nhớ đừng đi ăn cắp nhé, người ta đánh đấy !- Anh thông ngôn Người đồng hương dặn đi, dặn lại Nghĩa điều đó, chứ anh không biết Nghĩa là người của phong trào Cách Mạng,  là hội viên của Hội Kín.

Bị Giặc Lùn bắt, rồi không biết bao giờ bị chém? Lòng dạ Nghĩa lúc này làm sao mà nghĩ đến cái ăn, nửa chiếc bánh mỳ anh thông ngôn cho, Nghĩa nhét vào sau lưng quần, trong lòng lo lắng không thể tả ...

Những chi tiết anh thông ngôn Người đồng hương có tình thương đồng loại thông báo cho Nghĩa, trên thực tế là hoàn toàn chính xác... Lúc này bên ngoài anh Khởi và những người lãnh đạo Hội Kín rất bận. Không ngờ thời thế chuyển biến quá nhanh! Mới ngày nào đám giặc Tây Dương đi đầy đường, nghênh nghênh, ngang ngang coi mấy người đi chân đất, mắt toét, quần nâu, đội nón lá ...không ra gì! Âý thế bọn Giặc Lùn tràn sang, cũng chỉ nội có mấy ngày, trong đám lính Tây Dương ở vùng của anh Khởi, có đứa bị bắt làm tù binh, đứa bỏ chạy lên biên giới, đứa thì hèn hạ vội dâng vợ là người bản xứ lên cho Giặc Lùn, để mong chúng đừng giết...Cũng tưởng đám Giặc Lùn này vênh vang, có ai ngờ...bây giờ lại rệu rã ghê đến thế! Suốt ngày chỉ dám cố thủ trong căn cứ, không tên nào dám ra đường, nét mặt thằng nào, thằng nâý lộ vẻ hoảng loạn, lo sợ...Nhiều nơi phong trào Cách Mạng tự phát nổi lên chiếm đồn địch...

Đây là thời cơ rất tốt cho hoạt động của những người Cách Mạng, anh Khả yêu cầu anh Khởi không được bỏ lỡ thời cơ. Anh Khả gọi anh Khởi đến giao nhiệm vụ:

- Trung Ương giao nhiệm vụ cho chúng ta.Thời cơ đã đến rồi anh Khởi ạ ! xung quanh chỗ nào cũng có phong trào Cách Mạng nổi lên, khí thế nhân dân dâng cao lắm. Bọn Giặc Lùn thay thế bọn Tây Dương không thể chống đỡ nổi. Chỗ của chúng ta, đặc biệt là căn cứ Giặc Lùn đang chiếm giữ là chỗ chiến lược, vì ở đấy có kho gạo. Đánh rắn, cần đánh dập đầu...Tôi yêu cầu anh cho lực lượng, bằng mọi cách chiếm khu căn cứ đó...Chiếm được khu căn cứ đó...các khu khác sẽ tự tan rã  - Anh Khả vỗ vai anh Khởi - Tôi hoàn toàn tin tưởng ở anh, anh sẽ lãnh đạo quần chúng làm tốt việc này !

Anh Khởi lo lắng, lực lượng thì có. Mấy hôm nay có rất nhiều người tự nguyện ra nhập Hội Kín, ra nhập phong trào Cách Mạng. Chỉ cần một câu nói :“ Cướp được kho thóc trong căn cứ của Giặc Lùn, ai là người tham gia sẽ nhận thóc đầu tiên.”. Thế là người người lũ lượt xin ra nhập Hội Kín, nhất là tầng lớp bần cùng trong xã hội, không có một tấc đất cắm dùi, cúi mặt đi làm thuê, đang lâm vào nạn đói. Lực lượng đông như thế nhưng không làm sao chiếm được căn cứ của Giặc Lùn? Anh Khởi nghĩ nát óc không ra. Tinh thần của đám lính Giặc Lùn trong căn cứ tuy rệu rã, nhưng chưa phải là dễ bị tiêu diệt. Rõ nhất, khi bị lực lượng anh Khởi bao vây hò hét, chúng không  nổ súng, không dám tấn công, nhưng vẫn cố thủ, chĩa súng ra bên ngoài...Anh Khởi yêu cầu mọi người xông lên, không ai dám. Vừa nghe có tiếng súng, nổ đúng một phát, có lẽ bị cướp cò, thế mà có người vội bỏ chạy...Suốt từ sáng đến gần trưa, mọi người cứ hô khẩu hiệu,  rồi đứng dậm chân, hát đi hát lại bài hát:

- Chúng ta là anh hùng

Cương quyết xông lên phía trước

Đánh cho quân thù nát ra như tương...

Hát thì như thế, nhưng chẳng ai dám tiến ra, dù có nửa phân...

Anh Khởi nhìn căn cứ của bọn Giặc Lùn trước mặt nghĩ lung lắm. Căn cứ vẫn im lìm, thi thoảng có thằng lính vác súng ra, rồi lại chạy vào...Anh Khởi hiểu, tinh thần của lính Giặc Lùn trong căn cứ đã lung lay,  bây giờ chỉ cần ai đó treo cờ được lên nóc nhà trong căn cứ địch, làm hiệu triệu cho toàn dân, tình hình sẽ khác ngay. Anh Khởi nói điều này với mấy người đồng đội đứng xung quanh...Ai cũng công nhận đúng điều đó. Nhưng ai làm được việc này ? Người này nhìn người kia, rồi người nào cũng đưa ra bao nhiêu là lý do. Kẻ thì : “...Tôi sợ chó gì chúng, nhưng giả như ...chúng không có súng, thế nào tôi cũng treo được cờ.”. Người khác lại nói :“...Tôi có bệnh sợ độ cao, chứ không thì...việc treo cờ chẳng là gì đối với tôi...”.Có người làm ra vẻ có lòng dũng cảm, giằng lấy lá cờ của một người đang cầm, định xông lên thì lại ôm bụng, nhăn nhó:“ Tại sao đúng lúc này lại đau bụng ghê gớm đến thế này.  Ối trời ơi! Đau quá .”. Người ấy bỏ vội lá cờ xuống đất, chạy lui về phía sau, nói, đi tìm thuốc uống...Anh Khởi ước ao! Giá như có Nghĩa trong những ngày này, chỉ cần anh nói một câu giao nhiệm vụ, anh tin, Nghĩa sẽ nhận ngay, không chối từ. Đã một lần chưa biết anh Khởi là ai? Chưa ra nhập Hội Kín, chưa thành người của phong trào Cách Mạng, thế mà Nghĩa dám lao ra đánh lạc hướng địch, cứu anh. Còn lần này...Không hiểu Nghĩa đi đâu, chỉ báo cáo anh : “ Anh cho tôi đi xuống cơ sở ... đến chiều tôi sẽ về ...”.Thế mà Nghĩa đi luôn, hai, ba ngày nay không thấy tin tức gì cả ...

Anh Khả thấy các vùng xung quanh lần lượt giành được chính quyền mà riêng vùng của anh Khởi, căn cứ của bọn Giặc Lùn chỉ bằng cái lỗ mũi, mà mãi không chiếm được. Anh Khả sốt ruột xuống  kiểm tra. Nếu không treo được cờ trong ngày hôm nay thì mọi việc sẽ lỡ mất.... Đến nơi anh Khả rất bực với thái độ thiếu tích cực của mọi người. Anh Khả nói như quát vào mặt anh Khởi:

- Mọi người không xông lên cắm cờ thì anh xông lên chứ ! Anh là chỉ huy cơ mà ! Sao anh lại không xông lên...Tôi không là Thượng Cấp, tôi sẽ xông lên ngay...Tôi nói như thế anh có biết vì sao không ? Vì xông lên nếu như tôi hy sinh ai sẽ chỉ huy phong trào? Nên tôi không xông lên... anh xông lên đi ...

Anh Khả  định đẩy anh Khởi ra ngoài. Anh Khởi cũng run, nói lại:

- Xin anh cứ bình tĩnh... để tôi nghĩ phương án...

Anh Khả rút trong túi áo chiếc đồng hồ quả quýt ra xem, rồi ra lệnh:

- Không có phương án gì cả! Anh có biết nhiều nơi họ đã chiếm được căn cứ của bọn Giặc Lùn, tước toàn bộ vũ khí của chúng...Tôi ra lệnh cho anh!  Đúng ba giờ chiều nay, anh phải cho người, bằng mọi cách treo được lá cờ  lên nóc kho trong căn cứ của bọn lính Giặc Lùn này. Anh không làm được điều đó tôi sẽ cách chức anh ngay tại chỗ ...

Anh Khởi nói dỗi:

- Anh ở trên cứ tưởng việc này dễ lắm đấy! Ai chẳng biết nếu treo được cờ thì quân Giặc Lùn sẽ đầu hàng... nhưng kiếm ai làm việc đó... đấy anh xem...

Anh Khả quay lại, vừa mới đấy còn đông người đứng vây quanh, giờ đã trống trơn. Anh Khả bực lắm, nói thẳng vào mặt anh Khởi:

- Tôi tin anh mà anh làm ăn như thế à ! Làm ăn như con ...

Cũng vừa lúc đó anh Khả trợn tròn mắt, anh Khởi trợn tròn mắt, mọi người trợn tròn mắt... như không thể tin được. Từ trên tầng hai của một ngôi nhà trong căn cứ Giặc Lùn, hai cánh cửa sổ tự nhiên mở toang. Một lá cờ của phong trào Cách Mạng bung ra,  bay qua, bay lại, vẫy lia lịa... cả đám lính Giặc Lùn đứng sau bao cát hoảng loạn, chúng nổ một phát súng rồi rút chạy. Mọi việc tự nhiên chuyển biến quá mau lẹ. Không cần hiệu lệnh, mọi người nhất tề lao lên...Anh Khởi sung sướng quá! Bỏ mặc cho anh Khả đứng đó, cầm mã tấu lao theo mọi người...

Vì sao lại có lá cờ tung bay ở ô cửa sổ tầng hai trong khu nhà của căn cứ Giặc Lùn?

Chuyện là như thế này...

Hai thằng tù binh lính Tây Dương bị bọn Giặc Lùn bắt, không cho ăn mấy ngày, chúng đói đến giã cả họng. Khi Nghĩa bị tống vào kho cùng bọn chúng, mũi chúng tinh như mũi cáo hít hít phải cái hơi bánh mỳ, đúng như anh thông ngôn đã dặn dò Nghĩa, mắt cả hai thằng cùng sáng lên. Chúng nhìn Nghĩa chằm chằm...Nghĩa biết chúng nhìn mình vì cái gì rồi? Nghĩa cho hai tay ra sau cạp quần, giữ chặt nửa chiếc bánh mỳ. Hai thằng tù binh Tây Dương cứ tiến tới, Nghĩa cứ lùi dần...lùi dần...Cả tấm lưng của Nghĩa đã đụng đến bức tường, không thể lùi được nữa. Hai thằng tù binh Tây Dương lao vào, nhanh trí, thấy khoảng trống giữa hai thằng, Nghĩa lao thoát ra. Hai thằng tù binh Tây Dương lỡ đà, húc đầu mạnh vào tường. Điều đó hình như càng chọc tức chúng. Chúng  quay lại nhìn Nghĩa căm thù, mắt hai thằng ấy vằn tia đỏ, tỏ quyết tâm lấy bằng được nửa chiếc bánh mỳ...“Cứ giữ nửa chiếc bánh mỳ, mạng của mình khó toàn.”, Nghĩa nghĩ như thế, bèn vứt nửa chiếc bánh mỳ ra đất. Chỉ chờ có thế, hai thằng tù binh Tây Dương bỏ mặc Nghĩa,  lao vào giành nhau nửa chiếc bánh mỳ như những con ma đói gặp được niêu cơm bố thí. Đầu hai thằng va mạnh vào nhau, rồi cả hai thằng lại văng ra...Nửa chiếc bánh mỳ vẫn nằm trên mặt đất...Chúng nhìn nhau gườm gườm...rồi lại lao vào, đánh nhau chí mạng...Nghĩa nhìn quá hoảng, hết nhìn thằng  bên này, lại nhìn thằng bên kia, miệng nói lắp bắp :“...Thôi...thôi... đừng đánh nhau nữa...tao cho chúng mày mà...! Đừng đánh nhau nữa...”.Nghĩa định lao vào can, nhưng không thể can ra được, hai thằng tù binh Tây Dương vẫn như hai con hổ đói giành nhau một miếng mồi. Chúng chẳng để ý nửa chiếc bánh mỳ vẫn nằm lăn lóc trên đất mà mải đấm đá nhau túi bụi...Nghĩa cầm vội nửa chiếc bánh mỳ, cố nói cho hai thằng tù binh Tây Dương hiểu:“...Tao cho chúng mày... đừng đánh nhau nữa ...”. Nhưng Nghĩa có nói, có can làm sao hai thằng tù binh Tây Dương hiểu được. Một là chúng nó không biết Nghĩa nói gì? Hai nữa, chúng đang say máu, say đòn...Nghĩa đang phân vân không biết làm cách nào để tách hai thằng, thì chúng lao vào, ôm chặt lấy nhau, rồi cùng lao đến chỗ Nghĩa. Nghĩa quá hoảng sợ, tay vẫn cầm nửa chiếc bánh mỳ, chạy vội chạy lên tầng hai...Phía bên dưới, Nghĩa nhìn thấy một thằng lấy đầu húc mạnh vào ngực thằng kia.Thằng kia ngã bổ chửng. Thằng nọ kéo tóc thằng ngã dậy và thoi một quả đấm cực mạnh vào mặt thằng đó. Thằng bị đấm máu miệng, máu mũi trào ra, đầu gục xuống, tóc rũ rượi. Chết là cái chắc! Nghĩa nhìn cảnh đó khiếp quá, nó mà đấm mình như thế thì óc phọt ra có khi đến ba, bốn mét. Cả người Nghĩa run lên bần bật...Nghĩa nhìn thấy một cánh cửa sổ đóng kín, vội liếc mắt qua khe cửa nhìn ra...Nghĩa như không tin ở mắt mình, phía xa kia là anh Khởi và rất đông mọi người đang hò hét, Nghĩa hoàn toàn không biết họ hò hét vì cái gì? Còn ở phía trong này, cả đám lính Giặc Lùn đang nấp sau những bao cát, nét mặt hoảng loạn...Tại sao thế nhỉ ? Nghĩa không thể nghĩ ra, nhất là lúc này, có bổ óc, Nghĩa cũng không nghĩ ra, nhưng chắc chắn lúc này Nghĩa biết, nếu kêu cứu, mọi ngườí sẽ cứu Nghĩa. Đó là nguồn sức mạnh vô biên giải thích vì sao chỉ bằng tay không, sau khi vứt nửa chiếc bánh mỳ ra sàn nhà, Nghĩa bẩy tung hai cánh cửa sổ! Cũng thật may cho Nghĩa, ngay cạnh đó bọn giặc Nhật để một đống những lá cờ của Hội Kín có cán tre chúng thu được trong những lần đi vây quét. Nghĩa cầm đại một lá cờ, thò hẳn đầu ra, vẫy lá cờ thật mạnh, kêu lên thảm thiết:

- Anh Khởi ơi ! Mọi người ơi...vào đây nhanh lên...cứu tôi với...Anh Khởi ơi...mọi người ơi!

Tự nhiên Nghĩa thấy cả đám người phía trước rùng rùng chuyển động, rồi cả tiếng hò reo, tiếng hô xung phong...Nhiều người cầm mã tấu lao vào...dẫn đầu là anh Khởi...

Lại nói thằng tù binh Tây Dương nọ, sau khi đánh chết thằng bạn, nó quay ra tìm nửa chiếc bánh mỳ. Tìm không thấy, nó ngước mắt nhìn lên gác hai, thấy nửa cái bánh mỳ nằm dưới chân của Nghĩa, Nghĩa vẫn không hay biết, thò đầu ra, thấy mọi người lao vào, Nghĩa càng vẫy cờ rối rít. Thằng tù binh Tây Dương lò dò đi lên...Nghe thấy tiếng động, Nghĩa quay lại, cũng là vừa lúc thằng tù binh Tây Dương đến gần. Nghĩa lại quay ngay ra cửa sổ, vẫy cờ, miệng gào to nữa :

- Mọi người ơi ! Anh Khởi ơi...mau vào đây cứu tôi...tôi chết đến nơi rồi...

Thằng tù binh Tây Dương lấy tay gạt mạnh Nghĩa. Nghĩa ngã bổ chửng, lăn lông lốc xuống chân cầu thang. Quá hoảng sợ, Nghĩa ngồi dậy, lấy hai tay ôm đầu, mắt  nhắm tịt lại. Trên gác hai, thằng tù binh Tây Dương dại dột thò đầu ra ngoài cửa sổ, chắc cu cậu muốn xem cái gì đang xảy ra... Bên ngoài, cũng vừa lúc đám giặc Giặc Lùn ở phía dưới, thấy mọi người lao vào, chúng quá hoảng loạn, một thằng lính Giặc Lùn tức khí chĩa súng vào chỗ cửa sổ, bắn một phát...Lẽ ra phát súng đó sẽ trúng Nghĩa, nhưng thằng tù binh Tây Dương đã nhận thay...

Xác thằng tù binh Tây Dương đổ vật, lăn từ gác  hai xuống cạnh chỗ Nghĩa đang ngồi ôm đầu. Nghĩa giật mình, mở mắt, hoảng sợ thấy ngay sát mặt trước mặt mình một thằng lính thực dân Tây Dương, Nghĩa kêu không thành lời:

- Lạy ông...Lạy ông... đừng đánh tôi... đừng đánh tôi...

Xác thằng tù binh Tây Dương cứ đổ người về phía Nghĩa, Nghĩa đẩy mạnh ra, định chắp hai tay lạy...cũng là lúc xác thằng tù binh Tây Dương đổ vật ra nền nhà, mắt trợn trừng, đầu thủng một lỗ rõ to. Nghĩa nhìn xác thằng tù binh Tây Dương, vẫn chưa hết hoảng sợ, đứng dậy nhìn mà vẫn không hiểu chuyện gì đã xảy ra...

Lực lượng quần chúng Cách Mạng dưới sự lãnh đạo của anh Khởi, được ngọn cờ phất trên cao ở khung cửa sổ vẫy gọi đã xông lên với khí thế ngất trời,  bọn giặc Giặc Lùn không chống đỡ nổi, đứa rút chạy, đứa xin đầu hàng... Thế là  lực lượng Hội Kín, của phong trào Cách Mạng  chiếm được căn cứ của bọn Giặc Lùn, không phải đổ một giọt máu, nhất là chiếm được toàn bộ kho gạo, giải quyết được nạn đói. Khỏi phải nói anh Khả cũng như anh Khởi mừng đến độ như thế nào! Sau khi chiếm được căn cứ, bắt sống toàn bộ bọn lính Giặc Lùn, anh Khởi chạy như bay vào kho, xem ai đã có hành động anh hùng không thể tả đó ? Một hành động không cần ai phân công, thể hiện đúng lúc, đúng  chỗ khi mà cả lực lượng quần chúng cách mạng đứng ngoài không ai làm được. Khi anh Khởi vào đến kho, nơi giam giữ Nghĩa, anh lại càng không thể tin ở trong nhà giam, là xác hai thằng lính Tây Dương nằm chết thẳng cẳng... Anh nhìn Nghĩa đang đứng nép vào góc cầu thang dẫn từ tầng hai xuống, như thể nhìn một vị anh hùng từ thời chống quân Nguyên hiện về, nói run run:

- Trời ơi ! lại anh Nghĩa! Đúng anh Nghĩa rồi, anh dũng cảm vẫy cờ kêu gọi mọi người xông lên chiếm căn cứ giặc Giặc Lùn, đã thế lại đánh chết hai thằng lính Tây Dương ... Anh  Nghĩa ơi ! Sao anh kiên cường thế !

Nghĩa nhìn xác hai thằng lính tù binh Tây Dương, nói  giọng vẫn chưa hết sợ hãi :

- Dạ ! dạ ... Để tôi trình bày...

Không đợi Nghĩa nói hết, anh Khởi sướng quá, ôm lấy Nghĩa, nói vội, nói vàng:

- Không, không ! Anh không phải trình bày gì cả ! Tôi hiểu hết rồi, mấy hôm vừa qua, anh nói đi xuống cơ sở, thực ra là anh nói như thế để đánh lạc hướng mọi người, rồi tìm cách lọt vào căn cứ của Giặc Lùn... làm chuyện này. Anh thông minh và có hành động anh dũng vô cùng. Thay mặt những người tham gia khởi nghĩa, của phong trào Cách Mạng, tôi rất cảm ơn anh !

Anh Khởi hôn đánh “ chụt”  vào má Nghĩa, một nụ hôn bỏng giẫy. Rồi anh Khởi chạy vội ra cửa lớn, nói to với mọi người, giọng đầy phấn khích:

- Mọi người ơi ! Quần chúng yêu nước ơi ! anh Khả ơi! Vào đây mà xem một tấm gương dũng liệt của chúng ta. Anh Nghĩa vừa treo được cờ lên căn cứ địch vẫy gọi chúng ta xông lên, anh ấy lại còn giết được hai thằng Mũi Lõ... Quần chúng yêu nước ơi ! Vào đây mà xem...

Mọi ngừơi kéo nhau vào, chứng kiến tại chỗ chiến công của Nghĩa.  Lại có người phát hiện ra Nghĩa, mấy hôm trước ở chợ, bị tên sỹ quan Giặc Lùn chuẩn bị chém vẫn cười ngạo nghễ. Người đó quay lại nói với mọi người đang ùa vào xem mặt mũi của  Nghĩa:

- Bà con ơi! Làng nước ơi! Vẫn cái anh cười khinh bỉ quân thù ở chợ, nay lại là người treo cờ vẫy gọi chúng ta tiến lên chiến căn cứ địch đấy! Bà con ơi vào đây mà xem anh ấy đây này !

Mọi người hò reo, cùng ùa vào. Kẻ bắt tay, người sờ chân, anh vuốt tóc, em ôm đầu Nghĩa. Nghĩa ngộp thở trong niềm hân hoan có phần quá khích của mọi người. Quá vui, mọi người cùng anh Khởi công kênh Nghĩa ra ngoài...

Ánh mặt trời chói chang như chia vui với niềm vui chiến thắng. Người vui nhất có lẽ là anh Khởi vì công việc của anh Khả giao cho đã hoàn thành, hoàn thành một cách xuất sắc. Ở đây anh Khởi còn có một niềm vui nữa, anh có Nghĩa, một người bạn, người đồng chí đã giúp anh những lúc khó khăn nhất, gian khổ nhất...Anh Khởi quyết rồi, phải làm một lễ thật lớn để kết nghĩa anh em với Nghĩa, để hợp thành một từ vĩ đại “ KHỞI NGHĨA”...

 

 

 

 

 

 

 

 

Lúc này cũng cần nhắc qua lý lịch của anh Khả một chút. Nếu không ! Sẽ không trọn vẹn.

Gia đình anh Khả là đại địa chủ, rất giàu. Ruộng rộng mênh mông, theo mấy người tá điền tả, ruộng rộng đến mức độ có con cò bay, rụng hết cả lông cánh mà vẫn chưa thấy bờ ruộng ở phía trước. Tiền bằng kẽm chất đầy mấy hũ sành...Nhưng phải nói, để có ruộng rộng như thế, tiền nhiều như thế ông bố của anh Khả phải lao tam, khổ tứ, đổ mồ hôi, sôi nước mắt ...mới có. Cả một vùng đất hoang hoá, bọn dân ngụ cư tứ xứ kéo đến, đánh nhau ỏm tỏi, tranh giành từng miếng đất một. Đã nghèo, lại dốt... có bao nhiêu tệ nạn trên đời, hình như nó tập trung hết ở vùng này... Mấy nhà giàu bên cạnh, cũng lăm le lợi dụng chuyện đó để chiếm cứ. Cứ để tình hình diễn biến xấu như thế này thì có khi đến gia đình mình, chúng cũng thanh toán. Nghĩ thế nên sẵn có ít tiền trong tay, ông bố của anh Khả chọn gia đình thằng nghèo nhất, lưu manh nhất mua ruộng. Gia đình thằng đó bán liền, lấy tiền đi uống ruợu, đánh bạc... ông bố anh Khả có chút kiến thức...làm cho mảnh ruộng chó ăn đá, gà ăn sỏi của thằng lưu manh kia có năng suất. Xung quanh đến mùa thu hoạch bị thất bát, thì riêng những mảnh ruộng gia đình của anh Khả  lại có lúa. Có lúa, bố của anh Khả lại tính toán, cứ để bọn nông dân gieo trồng trên những mảnh ruộng manh mún, đến bao giờ vùng này mới mở mày, mở mặt với thiên hạ được, phải thâu tóm hết ruộng vào tay mình, biết canh tác, biết làm ruộng, chọn giống tốt, những cánh đồng đó sẽ cho nhiều thóc. Thế là bố của anh Khả nghĩ ra nhiều cách, như cho vay nặng lãi, hoặc mua lúa non...với mục đích cố gắng trong thời gian sớm nhất thâu tóm hết ruộng trong vùng vào tay mình...Chỉ vài năm, gia đình anh Khả đã đạt được mục đích đó. Bao nhiêu ruộng của mấy người nông dân trong vùng lần lượt lọt vào tay của gia đình anh Khả. Lẽ ra có tiền nhờ bán ruộng phải nghĩ cách làm ăn để có hiệu quả, thì mấy người nông dân lại không làm như vậy. Họ có tiền vội chơi bạc, đi lên phố vào xóm cô đầu, hút thuốc phiện...chẳng mấy chốc tiền bán ruộng cạn sạch, quay ra làm thuê cho gia đình anh Khả. Lúc anh Khả lớn lên, bố anh Khả có nói:

- Đời con phải học, phải có văn hoá. Không học, không có văn hoá ...lúc bố mất, con lại giống bọn nông dân thất học kia, có kẻ đến đây chúng vung tiền, lừa con cho con chơi bạc, hút thuốc phiện...rồi con mang ruộng ra bán hết lại trở về với kiếp làm thuê...

Mới đầu anh Khả nghe bố nói vậy không chịu. Đi học anh Khả thấy quá vất vả, rất vướng chân,vướng cẳng, cứ ngồi lỳ trong lớp cả buổi chẳng được bay nhảy, chịu thế nào được. Còn một điều nữa, tướng tá anh Khả, tự thân anh biết, không được đẹp cho lắm. nhất là cái nốt ruồi to dính bên mép. Mỗi lần anh nói hay cười cái nốt ruồi đó lại động đậy. Bạn bè trong làng cứ trêu chọc, gọi đó là bãi phân ngan dính cạnh mồm... Ở làng đã thế mà lên phố thì chúng nó nhìn anh Khả sẽ như thế nào? Nhưng bố anh cố thuyết phục rồi còn hứa, nếu học giỏi sẽ chu cấp tiền đầy đủ...Anh Khả mới chịu đi lên phố học tiếp.

Khi vào đến lớp, anh Khả nhớ mãi buổi đầu tiên nhập học. Nhìn dáng cả thộn của anh, quần áo trắng, phủ bên ngoài là áo dài đen, chân đi đôi guốc mộc, ở mặt lại có cái nốt ruồi to, nói với cười, nốt ruồi ấy động đậy, cả lớp cười ầm lên...Có thằng lại nói với anh “ Lúc mày vừa đẻ ra chắc khóc to quá, không cho bố mày ngủ nên mới bị ông ấy tống cho một quả thụi, đến nỗi ...tím cả mặt mày đến tận bây giờ vẫn chưa khỏi...”. nghe thế có tức không ? Còn ở phố, anh Khả chưa cần biết bài giảng của thầy, anh đã choáng ngợp trước cảnh trai thanh, gái tú quần là, áo lượt... hàng đêm vào những quán nhảy, ôm chặt lấy nhau theo những điệu nhạc êm dịu. Rồi những cảnh ăn chơi anh Khả chỉ thấy trên họa báo, tạp chí hoặc trên màn ảnh... thì bây giờ nó diễn ra sờ sờ trước mắt. Thế là, từ một anh thanh niên ở vùng nông thôn chân ướt, chân ráo lên thành phố, rồi lại có tiền... anh Khả lao vào những cuộc ăn chơi thâu đêm, suốt sáng, bỏ bê cả chuyện học hành...

Một tối mùa đông nọ, anh Khả chán học, lấy một ít tiền đút túi, đến một nhà hàng. Nhà hàng bày trí thật đẹp, phía bên ngoài có những cây thông nhỏ, có gắn mấy cái đèn xanh đỏ nhấp nháy, phía bên trong là những bộ bàn ghế gỗ, trên mỗi bàn đều có một cây nến cháy leo lét... phía xa lại có một lò sưởi củi đương cháy đượm, toả hơi nóng ra rất ấm cúng. Anh Khả đến đúng lúc nhà hàng vắng khách, hay cụ thể hơn, anh Khả bước vào đúng lúc nhà hàng đang ế, bàn ghế trống trơn,  mấy anh bồi bàn đang ngồi ngáp vặt. Nhưng cũng chẳng sao, điêù làm anh Khả vui nhất, thấy chứa chan hạnh phúc là khi anh vừa bước vào cửa nhà hàng, lập tức có một cô gái đầu phi dê, nét mặt trái xoan, đôi môi đỏ, trong bộ áo dài tha thướt đến khoác ngay tay anh. Giá như không có nốt ruồi to bên mép, giá như anh không thấp hơn cô ấy mười phân, giá như anh có nước da bánh mật, mặt vuông chữ điền...thì anh với cô ấy thật đẹp đôi. Còn bây giờ thì... dẫu anh có xấu, có thấp, có nốt ruồi to bên mép như che cái mồm... cô ấy vẫn cứ khoác tay anh, bước uyển chuyển, nhẹ nhàng, mùi nước hoa thoang thoảng. Cô ấy lại còn nói những lời nói còn nhẹ hơn nụ hôn trong mơ:

- Ôi ! Hoàng tử của lòng em, anh đã đến ! Giờ đây em xin cúi mình rước anh vào động tình yêu...

Cô gái ấy đưa anh Khả vào bàn, ánh mắt nhìn anh Khả đắm đuối, cô thỏ thẻ :

- Anh uống gì để em gọi!

Quả thực lúc đó anh Khả lơ mơ, lan man, chẳng hiểu mình ở trên không hay dưới đất, đâm ra lúng túng nói không ra đầu, ra cuối:

- Uống cái gì ngon nhất ấy !

- Thế anh nghe bản nhạc gì? Để em nói anh Lê Hay dạo...

- Bản nhạc nào hay nhất ấy !

Yêu cầu của anh Khả được đáp ứng tức thì. Một chai rượu Pháp được bưng ra, anh Khả uống một thì Lưu Phồn Lý, tên người con gái ấy, vốn có gốc gác người Hán, uống hai. Uống nửa chừng Lưu Phồn Lý đứng lên nói với một người đàn ông,  tuổi cũng trạc anh Khả, người trông ẻo lả cứ như vừa ốm khỏi cố rời khỏi giường, tóc dài trùm gáy, da trắng mai mái... đang ngồi sau cây đàn phianô:

- Anh Lê Hay ơi! Dạo cho em một bản tình ca đi...bài...bài...Nhớ em trong quán vắng ... đi...

Thế là những ngón tay của Lê Hay lướt nhẹ lên những phím đàn, một điệu nhạc thánh thót vang lên, còn Lưu Phồn Lý rời bàn lên bục gỗ cao kia cất tiếng oanh vàng, lời ca của bài hát như tặng riêng cho anh Khả: “ Dừng lại đây hỡi người lữ khách, một phút phiêu du anh cùng em trải lòng. Nếu anh muốn, em sẽ ở lại, chỉ một đêm thôi... để rồi nhớ nhau hơn cả vạn sầu...”. Rồi Lưu Phồn Lý đi xuống, vẫn hát nhưng tiếng hát ấy như vang từ trong lồng ngực của anh Khả vì nàng đã ngồi gọn trong lòng anh Khả, mồm nàng đã sát mồm anh Khả...

Lưu Phồn Lý hát xong, Lê Hay cũng dừng tay chơi đàn, đi xuống ngồi cạnh hai người. Lê Hay lấy tay hất ngược mái tóc ra đằng sau, không đợi cho anh Khả mời, tự động lấy ly rượu của anh Khả uống một hơi rồi...cũng tự động lấy chai rượu định rót thêm, nhưng khi dốc chai xuống chỉ còn nhỏ ra vài giọt. Lê Hay búng tay rất điệu nghệ:

- Cho xin thêm một chai nữa!

Nhà hàng đưa thêm một chai nữa. Anh Khả, Lưu Phồn Lý và Lê Hay lại uống. Khi ngà ngà...Lê Hay mới nói:

- Chắc anh mới đến đây lần đầu !Xin anh cho biết quý danh?

- Tôi tên là ...là... Đồ Như Khả...

- Dạ, tên tôi là Lê Hay...nhạc sỹ...

Phút ban đầu gặp nhau, qua sự giới thiệu của Lưu Phồn Lý, để anh Khả một bước, bước ngay vào giới văn sỹ của Thành Đô. Vì sau đó, Lưu Phồn Lý và Lê Hay còn dẫn anh Khả đến gặp một nhóm gồm có nhà văn Đại Du, hoạ sỹ Thiên Bi, nhà báo kiêm nhà thơ Me Du, có cái tên như tên nước Lăng Xô...Mọi người đều nghèo, hoạ sỹ Thiên Bi chuyên đi vẽ truyền thần, hay hứng bất tử, có tiền là anh thuê ngay một cô đến cởi truồng ra để anh ấy vẽ khoả thân. Nhà văn Đại Du chuyên viết chuyện tình cảm, giỏi bịa, những chuyện anh nhặt nhạnh trên báo, chế biến xào qua, xào lại, đảo lên, đảo xuống ... thế là thành những chuyện bi lụy, lấy được càng nhiều nước mắt của thiên hạ càng tốt. Vì anh có viết như thế Nhà xuất bản mới in.  Nhà báo kiêm nhà thơ Me Du chuyên viết phóng sự theo yêu cầu của ông chủ báo, ông chủ báo lại theo yêu cầu của mấy chủ  chứa, quán Bar...Me Du viết thế nào mà lộ ra các cách ăn chơi, các địa chỉ, giá cả... để người đọc, nhất là bọn thanh niên biết chỗ mà mò tới...Thơ của Me Du đọc lên chỉ có...trời hiểu, đại loại:

Mặt trời kìa

Đỏ ối!

Đàn ruồi bâu

Đen ngòm.

Vực thẳm.

Phía trước dốc quanh co

Ta vẫn đi

Kệ ruồi bâu

Kệ mặt trời đỏ

Kệ quanh co...

Nhóm văn nghệ sỹ này trí tưởng tượng phong phú, suy nghĩ rất sâu sắc, hay bình phẩm thời cuộc...nhưng thiếu tiền. Cái nghèo của họ, sau này anh Khả kết thân với họ, mới biết, cũng do sự áp chế của cường quyền... Đấy như  hoạ sỹ Thiên Bi, sau một chầu rượu, chân nam, đá chân xiêu đi ra góc phòng lôi ra một bức tranh vẽ nửa dưới người đàn bà, tòi ra cái hai cái chân một dài, một ngắn.  Họa sỹ Thiên Bi nói trong nước mắt:

- Anh Khả biết không ? Đây là bức tranh tôi vẽ tố cáo bản chất chế độ này nó bóc lột con người đến không còn một manh áo quần mặc trên người.Trời ơi ! Cái cô đó khi không có áo quần mặc trên người ngồi trứơc mặt tôi - Thiên Bi khóc nức lên, đau đớn - làn da mịn, không ngủ màn bị muỗi đốt chi chít, bộ ngực cô ấy mới nhú đã bị...mà thôi...cuối cùng tôi cũng chỉ vẽ được đôi chân cô ấy...vì chính tôi, bị chúng bóc lột thậm tệ, không có tiền mua màu để vẽ tiếp...

Anh Khả nghe vậy mủi lòng, lấy tiền đưa cho Thiên Bi  mua màu, với một lời dặn:

- Hôm nào anh gọi cô ấy đến, vẽ không có áo quần cho tôi xem với...

Me Du,  nhà báo kiêm nhà thơ, sau chầu rượu ngả người ngay ra sàn nhà làm một giấc. Khi tỉnh dậy, Me Du thấy anh Khả đang ngồi đếm số tiền còn lại trong túi vội sán tới, vỗ vai anh Khả :

- Xã hội này, Me Du nói với anh, là một xã hội thối nát...Chỗ nào cũng có nhà chứa, cô đầu, toàn những cô gái nhà lành bị lừa gạt... đẩy họ vào chỗ ăn chơi...Hôm nào tôi sẽ dẫn anh đi chứng kiến...

Thấy anh Khả nhìn mình với con mắt sáng có vẻ thèm thuồng, Me Du chỉ số tiền anh Khả đang cầm trên tay:

- Chỗ tiền kia cũng đủ cho anh và tôi đi vào chỗ đó ba ngày. Chúng ta  sẽ vào đó để thấy bộ mặt thật của xã hội này...anh đồng ý chứ!

Anh Khả gật đầu ngay:

- Tôi đồng ý !

Còn nhạc sỹ Lê Hay hay ca sỹ Lưu Phồn Lý lại đưa anh Khả vào những bản tình ca hát lên để thâý những cuộc tình ai oán, phôi pha, chia lìa... chung quy lại, sự đổ vỡ đó, sự đau đớn ấy cũng do xã hội này gây nên. Giả như những đôi lứa ấy, không có trên đời này hoặc sinh ra ở tận...sao Hoả, không sống ở chế độ thực dân Tây Dương và giai cấp phong kiến này thì dứt khoát sẽ không bao giờ có những chuyện đó. Nên căm thù chế độ phong kiến thực dân Tây Dương này là phải !!! Càng căm thù thì phải càng sáng tác. Muốn sáng tác, phải có tiền và...anh Khả có tiền chu cấp cho mọi người, để anh Khả, tuy không thể làm được như họ, nhưng có vốn liếng thực tế... ăn chơi chẳng mấy chốc đã hơn họ...Tiền của  anh Khả, do gia đình chu cấp, hết là vì thế .

Anh Khả kết bạn với những con người như vậy, ở nhà bố  biết chuyện, ông giận lắm, khuyên bảo mãi không được, ông không chu cấp tiền nữa. Hết tiền, mọi người lại tự động tan nhóm, hẹn có ngày sẽ gặp lại...Anh Khả cố bấu víu nhưng không thể. Nhạc sỹ Lê Hay nói với anh qua hai hàng nước mắt:

- Nhất định có ngày chúng ta sẽ gặp lại...Lê Hay sẽ gặp lại Đồ Như Khả...Ngày ấy là ngày vinh quang, còn bây giờ thì... đã hết tiền rồi...phải về với những ngày xưa kia thôi, chờ thời ...

Còn họa sỹ Thiên Bi trước lúc chia tay với anh Khả, nói quả quyết:

- Phải có ngày gặp lại anh Khả ạ ! Tôi rất tin như thế! Cuộc chia tay này chỉ là tạm thời, khi nào chúng ta có tiền lại tập hợp nhau lại...sáng tác thật mạnh lên án xã hội bất công này, ca ngợi những con người cần lao...anh đồng ý với tôi như thế chứ !

Me Du tặng anh Khả bài thơ bốn câu:

Xa rồi lại thấy không xa

Không xa vì thấy không xa, rất gần

Rất gần vì thấy rất gần

Rất gần không thấy rất gần, lại xa.

Với lời giải thích của Me Du,  bây giờ xa nhưng mai này nhất định lại gần nhau... Xa với gần, trong tình bạn không có nghĩa lý gì cả.

Xa nhau vậy, mà ai cũng muốn có ngày gặp lại nhau. Không biết có được không ?

Đang được tự do ăn chơi nhảy múa, tự nhiên hết tiền, anh Khả đâm ra oán gia đình, oán người Bố khắc nghiệt, oán cả xã hội, oán cả những người bạn của anh, lúc có tiền thì đến, lúc hết tiền thì lảng ra xa, bỏ anh lại một mình... Bây giờ phải làm gì có tiền, phải làm gì mà được tự do tung hoành không ai ngăn cản được mình? Anh Khả quá tức, bèn nghĩ ra được một cách... anh Khả bỏ học về nhà, lợi dụng lúc sơ hở, anh lấy tiền kẽm đựng trong những hũ sành.  Để Bố khỏi nghi ngờ chỗ tiền bị hao hụt trong hũ sành, anh Khả độn đất vào...Chuyện kéo dài được đến gần năm Bố của anh Khả chẳng hay biết gì cả vì lúc nào vào kiểm tra cũng thấy hũ sành còn đầy tiền... Sau đó, chuyện bị lộ,  Bố đánh anh Khả rất dã man, lưng anh Khả hằn lên vết ngang, dọc của roi cá đuối. Bố cương quyết đuổi anh Khả ra khỏi nhà. Ra khỏi nhà, anh Khả lại gặp những người tá điền cũng bị Bố anh đuổi vì bao nhiêu cái tội mà như ông ấy đã có một lần nói với anh Khả:“ ...Những cái thằng tá điền đã nghèo kiết xác, dốt nát, thương tình cho chúng nó ở trong nhà, bày việc làm để kiếm cái mà ăn. Thế mà không chịu làm, lười biếng, lại giở giói nhiều tính xấu như ăn vụng, nhìn trộm đàn bà tắm...những thằng có tính xấu như thế là tao đuổi thẳng cánh. Nuôi lũ ấy có ngày chúng nó hại cả nhà...”.  Những người tá điền nghèo khổ ấy nói với anh Khả:“ Bố anh rất ác, không cho chúng tôi cái ăn, lại còn đánh đập, bỏ đói nhốt trong chuồng trâu. Bây giờ Bố anh lại đuổi chúng tôi đi. Chúng tôi  sẽ vùng dậy ! Chúng tôi biết anh không cũng không ưa Bố anh, nhưng anh khôn hơn chúng tôi, anh chỉ đi, chúng tôi sẽ làm theo anh ...”. Một ý kiến quá chí lý! Chỉ có như thế thì mọi của cải của Bố mới về tay anh được, mà không riêng của cải của gia đình anh, anh Khả còn nghĩ, của cải của bao kẻ giàu có khác cũng sẽ về tay những người dám đứng dậy như anh, anh đập tan cái xã hội dung dưỡng những người như Bố anh làm cho anh khổ, các bạn anh khổ. Nghĩ như thế, anh Khả nói với những người tá điền bị đuổi đó: “...Tôi sinh ra trong một gia đình Đại địa chủ, tôi hiểu hết những thủ đoạn bóc lột, đã tận mắt và chứng kiến hết những cảnh cơ hàn mà các anh, các bác đã  phải chịu đựng. Không thể mãi mãi làm cảnh trâu ngựa, chúng ta phải vùng dậy giành lại cơm áo cho mình, làm chủ cuộc đời này ...” Những người tá điền nghe anh Khả nói như những lời đường mật đang rót vào tai, tâm trạng phấn khích vô cùng.

Bắt đầu từ tối hôm ấy anh Khả hành động. Đầu tiên phải lấy tiền của gia đình.

Vì ở trong gia đình, nên anh Khả nắm được hết mọi đường đi, nước bước, mọi ngóc ngách trong ngôi nhà của Bố. Anh chỉ cho mấy người tá điền bị bố đuổi cách đào tường, khoét tủ đến cả chuyện chui gầm giường chờ lúc mọi người đi ngủ, móc túi hoặc chuyện lừa mấy con chó đẻ ngủ say để ăn cắp gạo trong kho ...Gia đình anh Khả tan gia, bại sản vì chính anh...Cả điều đó cũng chưa thoả mãn được ước mong của anh Khả... Đúng lúc ấy anh Khả đọc được một tài liệu của một Tổ chức Cách Mạng ở nước ngoài đang tìm cách phát triển cơ sở trong nước. Trong  bài giảng đó có một đoạn, không hiểu sao, hình như đã nói hộ tâm tư tình cảm của anh Khả “...Nếu như chúng ta biết vận động, biết tuyên truyền với những giai cấp nghèo khổ nhất,  rằng mọi thứ đau khổ trên đời này là do bọn đế quốc, phong kiến gây ra  thì những giai cấp đó sẽ đứng lên theo chúng ta làm một cuộc cách mạng lay trời, chuyển đất, tiêu diệt bọn giàu có kia. Mọi của cải của bọn bóc lột sẽ về tay chúng ta, về tay những người dám đứng lên làm chủ vận mệnh của mình.  ”...

Đọc đến đoạn đó, anh Khả nghĩ lại, những lúc  đi qua dinh của những tên Tổng đốc người Tây Dương. Đúng lúc chúng đang tổ chức yến tiệc. Phía trước dinh những chiếc xe hơi bóng loáng đỗ thành một hàng dài, trước cửa có hàng lính oai phong, bồng súng chào, bên trong vọng ra tiếng nhạc  dìu dặt... Rồi anh Khả lại thấy những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi trong bộ váy hoa rực rỡ khoác tay đi với những tên công sứ  người Tây Dương tóc bạc, râu vểnh, áo đuôi tôm...Nhìn cảnh đó, trong lòng anh Khả trào lên một nỗi căm thù sục sôi, lấy hai tay đấm vào nhau, suy nghĩ nung nấu rất quyết tâm:“... Tại sao bọn nó có thể sướng được như thế nhỉ? Chỗ đó phải là mình chứ !”.

Đó là động cơ để anh Khả tham gia Cách Mạng, trở thành một trong những người sáng lập ra phong trào Cách Mạng. Đã đôi lần ra nước ngoài, rất may anh Khả đã gặp được nhiều người cùng chí hướng như anh, họ hướng anh đi vào con đường vận động quần chúng đứng lên làm những cuộc Cách Mạng long trời lở đất...

Bây giờ phong trào Cách Mạng đã nổi lên đều khắp, khắp nơi. Anh Khả suy nghĩ, có thể đây là thời cơ để ước mơ của anh trở thành hiện thực...

 

 

 

 

...Chiến thắng quá nhanh gọn, không đổ một giọt máu, lại thu được nhiều chiến lợi phẩm, nhất là chiếm cả một kho gạo đầy ự...Nên anh Khởi sung sướng, anh cứ cười suốt, anh cười từ chiều đến tận tối... Không cần ăn cơm, anh Khởi cười với nụ cười lạc quan sung sướng chưa từng có, đã thế anh lại nghiện chuyện bắt tay. Gặp ai, anh Khởi cũng bắt tay, miệng sởi lởi:“Chào anh em cùng chí hướng ! Chào quần chúng yêu nước!”. Riêng đối với Nghĩa, anh Khởi có một đặc ân. Lúc quần chúng công kênh Nghĩa từ trong nhà kho ra, mới đầu Nghĩa chưa hiểu sự tình, còn lo lắng về cái tội sợ chết vẫy cờ bậy bạ, cứ định thanh minh...Nhưng tiếng thanh minh của Nghĩa chìm lấp đi bởi những tiếng hoan hô, tiếng ca ngợi chiến thắng của quần chúng. Đến lúc hiêủ được sự tình, thì Nghĩa lại tự hào. Tự hào như thể chuyện đó là mình làm ra thật.  Trong một cuộc mít tinh lớn, anh Khởi bắt Nghĩa đứng trên một ụ đất để tất cả cùng nhìn thấy và anh Khởi nắm tay Nghĩa giơ lên cao, bố cáo với mọi người:

- Giới thiệu với mọi người! Đây,  một con người quả cảm treo cờ ở tầng hai trong căn cứ Giặc Lùn. Đây, một con người chí tình, đã từng lấy mạng sống của mình cứu tôi. Đây, một con người uyên thâm về cách chữa bệnh, biết cứu chữa những căn bệnh mà từ trước đến nay đến bố mẹ tôi cũng chịu, để tôi khoẻ mạnh, tỉnh táo như ngày nay, lãnh đạo phong trào Cách Mạng...

Rồi anh Khởi quay sang vỗ thật mạnh vào vai Nghĩa, nói như say:

- Anh Nghĩa, anh hãy kể lại chiến công của anh đã giết hai thằng Mũi Lõ như thế nào ? Và động cơ nào để anh có thể vẫy cờ để mọi người lao lên chiến căn cứ của Giặc Lùn. Anh hãy nói đi! Nói thật to vào, cho tất cả quần chúng yêu nước nghe...

Nói xong anh Khởi lập tức lùi ra xa, há to mồm để chuẩn bị nghe Nghĩa kể. Phía bên dưới quần chúng yêu nước tự nhiên cả vạn người im phăng phắc, như nghe rõ cả tiếng những con ruồi đang bay vo ve...

Lúc anh Khởi nói đến đó, nếu buộc phải nói thật, trong lòng Nghĩa lúc đó ngập tràn hạnh phúc, cảm giác nhẹ nhẹ, lâng lâng như bay bổng... Bao nhiêu hình ảnh tự nhiên Nghĩa tưởng tượng ra, ập đến:

- Hai thằng Mũi Lõ ấy thấy tôi đi vào, chúng vội lao tới, định ăn sống nuốt tươi. Nhưng may thay, tôi đã có anh Khởi dạy dỗ - Nghĩa chỉ anh Khởi, anh Khởi vội gật đầu tán thành ý kiến đó, Nghĩa nói tiếp - Với quân xâm lược ta phải kiên quyết tiến công. Tôi cầm ngay một cái cán xẻng quật mạnh. Trúng đầu một thằng, nó đổ vật xuống, óc vọt ra tung toé. Còn thằng kia, mới bị thương, như con hổ đói định lao tới cắn tôi, tôi cầm ngay cái dĩa, đâm cho một phát, trúng đầu, chết thẳng cẳng...

Bên dưới quần chúng yêu nước vỗ tay vang dội trước chiến công của Nghiã. Nghĩa đợi tiếng vỗ tay dứt, lại kể tiếp, giọng trôi chảy y như cám đổ vào máng lợn:

- Giết chết hai thằng Mũi Lõ xong, tôi trèo lên tầng hai, qua khe cửa sổ tôi thấy mọi người đang đứng chờ hiệu lệnh tấn công. Là người của phong trào Cách Mạng còn chần chừ gì nữa. Tính mạng mình cũng không tiếc!!! Vì sự thành công của cuộc khởi nghĩa. Vì thế, tôi đã mở tung hai cánh cửa sổ, cầm lá cờ vẫy gọi mọi người tiến lên...tiến lên...tiến lên - Nghĩa hô to.

Cả vạn người đứng bên dưới vừa hô to theo Nghĩa : “ ...Tiến lên...tiến lên...” vừa vỗ tay một cách nhiệt liệt. Nhiều người vỗ mạnh quá, hai bàn tay đỏ dừ...

Tấm gương anh hùng của Nghĩa các em học sinh truyền tụng.  Hành động nghĩa dũng của Nghĩa được thanh niên học tập. Trong mấy cuộc triển lãm chiến thắng lưu động, ảnh của Nghĩa được dán vào chỗ ra vào, treo trên cao cho mọi người nhìn thấy rõ mồn một... Nghĩa đang sống thực, hay ở trong mơ... Ai có thể được như Nghĩa. Nghĩa nhớ có một lần trong cuộc mít tinh chào mừng Nghĩa. Có người quá phấn khích mang cả một rổ khoai lang lên tặng cho Nghĩa, rồi nói :

- Không ! Anh chỉ huy nói vẫn chưa hết sự dũng cảm của anh Nghĩa. Chúng tôi đã chứng kiến, khi anh ấy bị bọn Giặc Lùn bắt, tên sỹ quan Giặc Lùn định giơ kiếm ra chém, anh Nghĩa hiên ngang ngạo nghễ, coi thường cái chết, nhìn thẳng vào lưỡi gươm, anh ấy cười thế này này - Người đó bắt chước lại động tác ngửa mặt lên trời và tiếng cười của Nghĩa  hôm ở chợ giống ơi là giống - Ha ...ha...

Mọi người ở bên dưới vỗ tay ầm ỹ, còn anh Khởi nhìn Nghĩa với con mắt vô cùng cảm phục:” “ Tại sao con người này dũng cảm thế nhỉ ! Đến bố mình sống dậy cũng không thể làm như thế được. Tôi phải học người anh em.”. Anh Khởi lại ôm hôn Nghĩa thực thắm thiết và nói nhỏ :

- Tý nữa tôi có một chuyện muốn nói với Nghĩa!

Cuộc mít tinh hoan nghênh hành động anh hùng của Nghĩa kết thúc. Khi chỉ còn hai người, Anh Khởi nói với Nghĩa, giọng vô cùng cảm động:

- Tôi với anh làm lễ kết nghĩa anh em đi! Tôi biết năm sinh, tháng đẻ của anh rồi. Anh với tôi sinh cùng năm, nhưng tôi sinh ra trước anh mấy tháng.Vậy tôi là anh còn anh là em. Từ nay trở đi chúng ta là anh em có đói khổ, sống chết luôn có bên nhau, không bao giờ bỏ nhau. Hoạn nạn cùng chia sẻ ...anh thấy có nhất trí không ?

Nghe anh Khởi nói vậy, phải nói trong lòng Nghĩa trào lên một cảm xúc khó tả. Rõ là mình không có bố, mẹ đến cả nơi sinh cũng không biết, họ hàng bà con bói không ra. Hồi chưa tham gia Hội Kín, chưa tham gia phong trào Cách Mạng, Nghĩa ở chợ thì họ khinh, đến lúc ở chùa, Sư Thầy Thích Đại Ba cũng phỉ nhổ...chỉ nhờ có Hội Kín, có phong trào Cách Mạng, từ một thằng cha vơ, chú váo bây giờ ai cũng phải nể trọng... Đến như anh Khởi bây giờ lại còn muốn nhận Nghĩa là em kết nghĩa, thế thì còn gì bằng nữa. Nghĩa nói ngập ngừng, đổi ngay cách xưng hô:

- Anh nói như thế làm em cảm động quá!

Anh Khởi nghe Nghĩa nói vậy, rất mừng, ôm Nghĩa vào lòng nói những lời đẫm nước mắt:

- Em ơi! Anh đã nói rồi, anh là Cả Văn Khởi còn em là Cả Văn Nghĩa. KHỞI, NGHĨA ...Cái tên này có phải anh chọn đâu mà đây là duyên của trời định, nhất định anh phải gặp em để cùng làm nên nghiệp lớn...anh biết ơn em nhiều lắm... Chúng ta là con một cha, nhà một nóc...Lý lịch của em cũng là của anh, không ai có thể chia cắt tình cảm máu mủ ruột thịt của anh em chúng ta được...

- Em cũng mong thế! - Nghĩa sụt sịt...

Thế là từ hôm ấy, trong lý lịch của Nghĩa đã rõ ràng, rành mạch chứ không như trước đây, ai hỏi gốc gác, anh em, bố mẹ...Nghĩa đều lắc đầu không biết. Bây giờ thật rõ nhé! Bố của anh Khởi cũng là bố của Nghĩa, quê anh Khởi cũng là quê của Nghĩa...Nghĩa đã có một bản lý lịch đàng hoàng có chữ ký của anh Khởi, người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa đánh chiếm căn cứ Giặc Lùn...Và, trong những người hoạt động bí mật gây dựng phong trào Cách Mạng từ lúc sơ khai cho đến lúc lớn mạnh như ngày hôm nay, không thể không nhắc đến tên CẢ VĂN NGHĨA.

Cuộc Cách Mạng mới, đã cho những người như anh Khả, như anh Khởi và cả những người như Nghĩa... đứng lên làm chủ đời mình, làm chủ cả xã hội. Từ nay sẽ không còn những kẻ bóc lột như tên chủ hàng phở thường đá đít anh Khởi, mỗi khi anh Khởi ngủ gật. Cũng như Nghĩa không phải ăn vụng lén lén, lút lút như thời còn ở chùa mỗi khi thèm thịt hoặc như anh Khả, anh đã căm thù những tên công sứ Tây Dương. Chúng nó là quân xâm lược vào nước mình đè đầu cưỡi cổ dân đen. Ai cho phép chúng làm điều đó! Dân mình thiếu gì người tài mà cần chúng nó! Anh Khả sẽ làm được, và cuộc Cách Mạng mà anh Khả tham gia lãnh đạo đã chứng minh điều đó.

Giờ đây anh Khả đã là Chủ tịch một Uỷ ban quản lý cả một Khu rộng lớn. Khu nhà trước kia của một tên tỉnh trưởng, giờ đây là chỗ anh Khả ngồi. Nhiều lúc ngồi trong căn phòng rộng lớn, xung quanh có cửa sổ phủ rèm che, bên ngoài là một vườn hoa, ngoài cổng có mấy người lính mặc áo nâu sồng cầm mã tấu đứng gác...Anh Khả ngỡ mình đang nằm mơ. Những năm tháng phải sống chui, sống nhủi đã qua rồi. Giai đoạn đói ăn đến độ đói quay, đói quắt, ai cho gì cũng ăn, chẳng từ một cái gì cả, trở thành dĩ vãng. Một thời nằm gai, nếm mật chịu bao nhiêu cực mình, có nơi phải dấu tung tích, người ta gọi mình là “đồ chó” vẫn nghiến răng chịu đựng, trôi vào quá khứ...Hiện tại, anh là chủ nhân ông của một xã hội mới. Xã hội này sẽ đập tan những kẻ gây cho anh và cho bao người khác bao nhiêu điều đau khổ. Những kẻ đã một thời “ ngồi mát, ăn bát vàng” thì giờ đây chúng nó phải quay về lại thân phận của những kẻ tôi đòi. Còn anh Khả và những người lãnh đạo cuộc Cách Mạng này sẽ chứng minh, khi có quyền trong tay, sức mạnh sẽ lớn như thế nào ?

Trong một cuộc mít tinh lớn, có rất đông ngừơi tham gia mà đại bộ phận là những người tá điền chuyên đi làm thuê, là những người dân nghèo một tất đất cắm dùi cũng không có, là những người thất học...cả buổi không đánh vần nổi một chữ...Anh Khả đứng lên diễn thuyết, cái nốt ruồi bên mép lại chuyển động liên tục:

- Bây giờ chúng ta đã có chính quyền trong tay, điều đầu tiên như những đồng chí Thượng Cấp của Trung Ương đã nói. Mọi của cải của bọn nhà giầu phải trả về tay người nghèo! Nhân dân ta làm ra của cải chứ không phải chúng nó, những kẻ vàng bạc chất đầy nhà, ruộng thẳng cánh cò bay...Chúng không trả cho chúng ta những thứ đó, chúng ta bắt chúng phải trả. Cương quyết thực hiện khẩu hiệu “Đánh chết bọn nhà giàu, trí thức, địa chủ...”.Của cải nhân dân phải trả lại cho nhân dân...

Cả một rừng người nghe anh Khả nói đến đấy thì rùng rùng chuyển động, rùng rùng hứng khởi. Hàng vạn cánh tay giơ lên hô to khẩu hiệu “ Quyết tâm! Quyết tâm ...” để tiêu diệt bọn nhà giầu. Anh Khả đứng trên cao nhìn xuống ngây ngất! Một lực lượng lớn như thế kia thế lực nào cản phá nổi. Họ sẽ nhìn anh như nhìn một vị thánh sống. Người đưa đường dẫn lối cho họ đến bến bờ hạnh phúc...Anh sẽ chứng tỏ uy lực của mình....

Ngay sau đó anh Khả gọi anh Khởi lên giao công việc:

-Anh tìm cho tôi một người có xuất thân là thành phần cơ bản, đã qua thử thách, có thể lãnh đạo lực lượng vũ trang, bảo vệ nhân dân, bảo vệ chính quyền này, bảo vệ các anh lãnh đạo và đặc biệt, phải tuyệt đối trung thành với lý tưởng...

Nghe anh Khả giao nhiệm vụ như vậy, anh Khởi lại nghĩ đến Nghĩa. Chỉ có Nghĩa làm được việc này. Nghĩa có thể đáp ứng đầy đủ những yêu cầu mà anh Khả đã đưa ra. Khi nghe anh Khởi đề xuất giao việc đó cho Nghĩa, anh Khả hỏi:

- Anh ấy đã làm được những việc gì ?

Nghe anh Khả nói vậy, anh Khởi rất ngạc nhiên. Đã rất nhiều lần anh Khởi giới thiệu Nghĩa cho anh Khả, và chính anh Khả đã chứng kiến hành động anh hùng của Nghĩa, khi Nghĩa dám leo lên tầng hai trong căn cứ Giặc Lùn, mở toang cửa sổ, vẫy lá cờ  làm hiệu triệu cho mọi người xông lên cướp căn cứ địch. Chuyện xảy ra vừa mới đây thôi, thế mà anh Khả đã quên. Anh Khởi chưa vội trả lời, anh nhìn anh Khả xem có phải anh ấy quên Nghĩa thật không ? Mà hình như anh Khả quên thật. Anh Khả vẫn nhắc đi, nhắc lại câu hỏi:

- Thế cậu ấy là người ở đâu ? Làm được cho phong trào Cách Mạng những việc gì ?

Đúng là anh Khả đã quên thật,  anh Khởi đành phải nói:

- Anh Nghĩa là người đã vâỹ cờ cho mọi người xông lên chiếm căn cứ giặc Giặc Lùn mà tôi và anh đã chứng kiến ?Rồi anh bắt tay  còn khen anh ấy...

Lúc ấy anh Khả mới “À” một câu, lấy tay vỗ vỗ vào trán, cười giả lả:

- Vì nhiều việc quá nên tôi hay quên hoặc cứ lẫn lộn việc này sang việc khác! Chứ một người có hành động dũng cảm như anh Nghĩa, chỉ cần anh nói lại là tôi nhớ ngay...- Rồi chợt nhớ, anh Khả vỗ vai anh Khởi- Này mặt mũi anh ta thế nào nhỉ ? Hôm nào anh dẫn anh ấy lên đây cho tôi xem...

 

 

 

Vì là người chỉ huy nên Nghĩa được phát một khẩu súng lục, cho vào bao da, đeo xệ một bên hông. Còn cả đội du kích dân quân thì chỉ được phát mã tấu và gậy. Người ta đến gặp Nghĩa là phải xưng hô “ Thưa cấp chỉ huy!”, Nghĩa gật đầu, nói “Được!”. Người đó mới dám trình bày tiếp. Oai không ? Nhớ hôm anh Khởi gọi Nghĩa lên đặt vấn đề:

- Thế này Nghĩa ạ ! Anh Khả là Chủ tịch Khu - Nói đến đó, chợt anh Khởi hỏi lại Nghĩa - Em còn nhớ anh Khả không nhỉ ?

Làm sao Nghĩa lại không nhớ anh ấy ! Nhớ lắm, nhớ cả cái hơi nồng ấm khi bắt tay anh ấy. Lúc mọi người công kênh Nghĩa ra khỏi căn cứ giặc Giặc Lùn vì chiến công đã vẫy cờ trên tầng hai ngôi nhà trong căn cứ đó, Nghĩa được gặp anh Khả. Lúc ấy anh Khả bắt tay rất chặt tay Nghĩa, miệng nói liên tục:“Anh hùng! Nhân dân ta anh hùng quá ! Anh là một tấm gương kiên cường cho mọi người nước chúng ta học tập...”. Nghĩa quá cảm động, cứ nhìn mãi vào miệng của anh Khả, nhìn mãi vào cái nốt ruồi to hơn miệng chén bên mép anh Khả động đậy...Nghĩa nhớ kỹ thế cơ mà. Nghĩa nghe anh Khởi hỏi như vậy, gật đầu ngay lắp tự:

- Em nhớ chứ !Có ai đập chết em, em vẫn nhớ như in nét mặt anh ấy hôm em gặp...Nhất là anh ấy có cái nốt ruồi to bên mép...

Anh Khởi gật đầu, bằng lòng :

- Thế thì tốt ! Anh Khả có giao cho anh là tìm một người làm chỉ huy đội du kích dân quân. Người đó phải là thành phần cơ bản, đã qua thử thách, nhất là có lòng dũng cảm...anh nghĩ đi, nghĩ lại chỉ có em là có thể đáp ứng được những yêu cầu đó...Anh đã giới thiệu em cho anh Khả, anh ấy rất vui. Bây giờ anh giao nhiệm vụ đó cho em, em có làm được không ?

Nghĩa sững sờ đến vài giây như không biết có nên tin chuyện đó anh Khởi đang nói thật hay là...chỉ để thử thách mình. Trời ơi ! Thế là mình được thành người chỉ huy rồi. Một hạnh phúc đến quá bất ngờ...Từ trước đến giờ người ta toàn sai khiến Nghĩa, không thích cũng phải chịu. Giờ đây đã khác rồi! Nghĩa giơ bàn tay lên nhìn, vẫn đủ năm ngón, nghĩa là mình rất tỉnh chứ không phải mơ ...Anh Khởi thấy Nghĩa có vẻ ngượng ngùng, anh lại sợ Nghĩa không nhận, nên trấn an:

- Việc chỉ huy đội du kích dân quân Phủ là rất nặng, vì nhiều việc như kẻ khẩu hiệu này, bảo vệ dân, trấn áp bọn phản động phá hoại chính quyền cách mạng...có gì khó khăn, em cứ trình bày với anh, anh sẽ giúp...Ngày trước, hai anh em mình có lúc đói ăn, rồi bị ngủ gật ...thế mà còn vượt qua được, huống hồ bây giờ...Nào em nói với anh một câu, để anh còn báo cáo với anh Khả.  Em có làm được không ?

Một tiếng nói nhỏ vang lên trong đầu Nghĩa: “Nhận đi, chứ chần chừ thằng khác nó lại nhận thì mày ăn cám!”.Nghĩa đứng nghiêm, mắt nhìn thẳng, không chớp, nói một tiếng rõ to:

- Em xin nhận nhiệm vụ !

Anh Khởi rất vui, nụ cười thật rạng rỡ, vỗ vai anh Nghĩa:

- Em cố gắng làm tốt công việc Cách Mạng giao để rạng danh truyền thống dòng họ nhà mình. Dòng họ : “ Cả Văn ...”.

Mặc nhiên trên thực tế, nếu có Thạch Sanh sống dậy, giỏi bắn cung giết chết được chim đại bàng xa vạn cây số, khoảng cách đó cũng còn gần hơn giữa họ hàng nhà anh Khởi với Nghĩa, ấy  vậy bây giờ hai người còn thân hơn hai anh em ruột thịt. Nghĩa lại đứng nghiêm, nói lên những tiếng nói từ dưới đáy dạ dầy:

- Anh hãy tin em!

Sau đó anh Khởi đạp xe lên tỉnh báo cáo công việc cho anh Khả biết. Đến đoạn giới thiệu Nghĩa về phụ trách đội du kích dân quân của Phủ, nhất là nhắc đến thành tích vang dội của Nghĩa khi vẫy cờ trên cửa sổ tầng hai trong căn cứ Giặc Lùn làm hiệu lệnh tấn công của lực lượng khởi nghĩa và quần chúng nổi dậy... Anh Khả gật đầu liên tục, liên tục bắn thuốc Lào...Sau cái phả khói thuốc lào khoan khoái, nghe xong báo cáo của anh Khởi, anh Khả nói:

- Anh chọn người đúng lắm, trước hết phải là người tuyệt đối trung thành, thứ hai là lòng dũng cảm...Cuộc Cách Mạng này nhất định thành công vì chúng ta có những con người như Cả Văn Nghĩa...Vài hôm nữa, tôi sẽ xuống đó kiểm tra tình hình, kết hợp thăm anh ấy luôn...

Anh Khởi đi về vui sướng về truyền đạt ngay ý kiến đó của anh Khả cho Nghĩa nghe. Nghe tin đó Nghĩa bủn rủn hết cả chân tay, nói với anh Khởi không ra hơi vì xúc động :

- Thế...thế...anh có biết...chính xác...ngày nào anh Khả xuống đây ... đây không ?

Anh Khởi ngẫm nghĩ, rồi nói:

- Có lẽ cũng gần thôi! Vì anh ấy nói vài ngày nữa, như vậy cũng có thể ngay ngày mai mà cũng có thể ba, bốn hôm nữa. Để tránh bị động theo tôi thế này ...

Nghĩa ngước mắt nhìn anh Khởi không chớp, tập trung tư tưởng để lắng nghe. Anh Khởi trình bày phương án tiếp đón anh Khả:

- Nghĩa cho lực lượng dân quân du kích của mình dọn dẹp lại ngõ xóm cho phong quang, rồi kẻ khẩu hiệu ở những bức tường lớn... đó là biện pháp cụ thể đón Thượng Cấp trên khu về...

- Khẩu hiệu viết như thế nào hả anh ?- Nghĩa hỏi.

Nghe Nghĩa hỏi thế, anh Khởi nghĩ : “ Cái cậu này ý thức giác ngộ giai cấp còn mơ hồ quá ! Đến bây giờ còn hỏi kẻ khẩu hiệu gì !”. Anh nói nhỏ với Nghĩa :

- May mà em hỏi anh câu này chứ hỏi anh Khả là anh ấy...anh ấy...mắng em đấy ! Mình là cán bộ của chính quyền mới mà lại không biết kẻ khẩu hiệu gì là không được. Anh Khả nói rồi, bây giờ ta phải chống đến cùng bọn đế quốc phong kiến...Anh Khả dạy như thế đấy!

Trời ạ ! Có thế mà Nghĩa cũng phải hỏi, lúc nào chẳng phải chống đế quốc Tây Dương và giai cấp phong kiến, cứ thế mà kẻ khẩu hiệu lên tường. Nghĩa răm rắp nhận nhiệm vụ và thực hiện ngay.

Ngay ngày hôm đó Nghĩa cho anh em dân quân đi hoà vôi vào nước đặc quánh, rồi đổ vào những nồi đất to, để vào một cái quang, cho hai người khiêng. Cứ chỗ nào có tường gạch là dừng lại kẻ khẩu hiệu. Có bức tường phẳng phiu nằm cạnh ngã ba, dẫn vào Phủ, to như sân đình làng Hạ. Nghĩa cho người bắc thang lên lấy vôi kẻ chữ thật to...Ngẫm nghĩ một lúc, Nghĩa lại kẻ thêm một hàng chữ nữa dưới khẩu hiệu kia “  Chủ tịch Khu Đồ Như Khả đã dạy như vậy.” Rồi Nghĩa đứng ra xa nhìn hàng chữ kẻ thêm ấy có vẻ thích thú, chắc chắn chủ tịch Khả lại đây nhìn hàng chữ này sẽ khen Nghĩa không để đâu cho hết.

Mọi người đi chợ thâý Nghĩa cho người kẻ khẩu hiệu thì đứng xúm xít vào xem. Có người không biết chữ nhờ Nghĩa giảng giải hộ. May cho Nghĩa, do những năm tháng ở chùa, được Sư Thầy Thích Đại Ba dạy cho dăm ba chữ nghĩa, để giờ đây lên mặt với thiên hạ. Nghĩa chỉ từng chữ đã kẻ trên tường, giảng giải cho người vừa hỏi mình:

- Đây là chữ “ Tiêu diệt ” có nghĩa là đánh chết... phải đánh cho tiệt nọc bọn đế quốc Tây Dương và giai cấp phong kiến. Bà con hiểu chưa ? Còn đây là chữ Khả, nghĩa là ông chủ tịch ra lệnh kẻ khẩu hiệu này. Bà con rõ chưa ? Còn bà con có biết ai chỉ huy kẻ khẩu hiệu này không? - Nghĩa lấy tay chỉ ngược về phía mình, ưỡn ngực, nói tự hào - Chính là tôi, trưởng ban chỉ huy dân quân du kích Phủ ...

- Ối! Trời ơi. Thế mà tôi lại không biết, xin cho tôi bắt tay anh một cái - Người vừa hỏi Nghĩa, vội cúi gập người, khúm núm đưa hai bàn tay lên bắt bàn tay Nghĩa.

Từ hôm kẻ xong khâủ hiệu to nhất Phủ này, hôm nào Nghĩa cũng đảo qua xem. Chỗ nào có bụi là Nghĩa lấy chổi phủi đi. Chỗ nào mà mờ là Nghĩa lấy vôi đồ lại. Chữ của khẩu hiệu trên bức tường vì thế lúc nào cũng trắng đẹp, sạch sẽ y như đường đi, lối lại trong Phủ trong những ngày chờ anh Khả xuống kiểm tra...

Hôm anh Khả xuống Phủ, ai cũng vui. Vui nhất là anh Khởi, chủ tịch Phủ.Vì những việc dự kiến làm, anh đã làm xong  để chào mừng anh Khả. Người vui thứ hai là Nghĩa, Nghĩa rất hy vọng khi anh Khả xem khẩu hiệu kia, có hàng chữ do Nghĩa đề thêm vào, chắc chắn Nghĩa sẽ được khen, được thưởng... biết đâu còn được lên chức. Nên Nghĩa chờ đợi,  Nghĩa phập phồng, Nghĩa hy vọng...

Anh Khả đến! Anh cười một lúc...lại cười... nốt ruồi bên mép lại động đậy mạnh, lúc lên, lúc xuống nhịp nhàng. Anh Khả giơ hai bàn tay lên cao nắm chặt vào nhau lắc lắc, chào tất cả mọi người đang xếp hàng, vẫy cờ đón anh. Anh Khả đến gần một hàng người đang chen chúc nhìn anh. Anh Khả vỗ vai người này : “ Anh khoẻ chứ ! Có mấy con rồi?” , rồi  bắt tay người kia:“ Chị quê ở đâu ! lấy chồng chưa ?” . Đi được một đoạn anh Khả thấy hai cô thanh nữ chít khăn đen mỏ quạ, cái áo nâu ôm  sát tôn thêm làn da trắng, miệng cười trông rất xinh, hở hai hàng răng đen nhưng nhức,  mắt lúng liếng, tay cầm hai lá cờ nhỏ vẫy vẫy... Anh Khả vội dừng lại, đứng giữa, lấy tay choàng qua vai của hai người bóp chặt, nói rất to:“ Thanh niên phải là đầu tàu cách mạng, đúng không hai em!”. Hai cô thanh nữ thích quá cười tít cả mắt. Sau đó anh Khả tiến lên bục đất cao nhìn bao quát hết tất cả mọi người, nói to: “ Chúc đồng bào khoẻ! Cuộc kháng chiến chống bọn đế quốc Tây Dương nhất định thắng lợi!”. Mọi người sướng quá đáp lại: “ Thắng lợi...thắng lợi...”...

Anh Khởi chuẩn bị dẫn anh Khả đi thăm các cơ sở. Anh Khả cho anh Khởi biết:“...Tôi sẽ ở lại đây vài ba ngày, cùng các anh củng cố, xây dựng các cơ sở thật vững mạnh, chuẩn bị kháng chiến trường kỳ ...” . Rồi anh Khả gọi anh Khởi vào trong phòng, nét mặt anh rất quan trọng:

- Tôi có một việc cần báo anh ngay để anh chuẩn bị...rất gấp... tình hình diễn biến càng ngày càng phức tạp...cần cán bộ cốt cán... đó là vùng chiến lược ...

Anh Khả nói nhỏ vào tai anh Khởi điều bí mật. Nét mặt anh Khởi căng ra dần dần, rồi căng hẳn, gật gật đầu. Khi anh Khả nói xong, anh Khởi hỏi lại một lần nữa:

- Phải là cán bộ cốt cán hả anh ?

Anh Khả gật đầu:

- Phải ! Đó phải là cán bộ trung kiên ...

- Vâng ! Em sẽ thực hiện đúng chỉ thị của anh !- Anh Khởi nói xong, nét mặt thể hiện sự lo lắng, đăm chiêu...

Ngược lại với thái độ của anh Khởi, anh Khả có vẻ vui, rồi hai người đi ra khỏi phòng. Ra khỏi phòng thấy mọi người vẫn đứng chờ, Nghĩa đứng ở hàng đầu, nét mặt ai trông cũng háo hức, anh Khả cười sung sướng, nốt ruồi bên mép lại động đậy. Anh Khả vỗ vai anh Khởi:

- Nào, anh dẫn tôi đi xem chính quyền của các anh đã làm gì để động viên tinh thần nhân dân chuẩn bị kháng chiến chống bọn Tây Dương ?

Anh Khởi vội nháy mắt với Nghĩa, Nghĩa hiểu, đi lên trước dẫn đường cho anh Khả tới xem những khẩu hiệu mà Nghĩa đã cho dân quân, du kích kẻ khắp các bức tường trong Phủ. Đi sau Nghĩa, anh Khởi, anh Khả là đông đảo quần chúng yêu nước tay cầm cờ, vai vác đòn càn... Họ hồ hởi đi theo chỉ muốn nghe thêm những huấn thị của anh Khả, rồi còn hô “ ...thắng lợi...thắng lợi...”.

Nghĩa dẫn anh Khả đến chỗ khẩu hiệu viết trên bức tường ở chỗ ngã ba. Khẩu hiệu: “ Tiêu diệt bọn trí thức, nhà giàu cùng lũ đế quốc Tây Dương và giai cấp phong kiến!” kẻ bằng vôi trắng to lồ lộ nổi lên trên bức tường, đứng xa ai cũng nhìn thấy. Anh Khả nhìn thấy khẩu hiệu đó, vội tiến lại. Đến gần, anh sững người, nhìn kỹ lại một lần nữa rồi quay lại hỏi giật giọng:

- Anh Khởi! Anh cho ai kẻ khẩu hiệu này?

Không đợi anh Khởi gọi, Nghĩa đã bước ra, đứng thẳng, nhìn anh Khả không dấu được niềm tự hào, nói rành rọt:

- Báo cáo chủ tịch! Em đã kẻ khẩu hiệu đó. Chủ tịch thấy có đẹp không ạ?

Anh Khả chỉ vào chỗ Nghĩa viết thêm :” “ Chủ tịch Khu Đồ Như Khả đã dạy như vậy !” hỏi tức giận:

- Tôi hỏi anh, tại sao anh lại kẻ thêm câu này vào đây?

- Thưa chủ tịch ! như vậy thì sao ạ !- Nghĩa quay ra hỏi mọi người đứng quanh cốt lấy lòng anh Khả - Bà con thấy khẩu hiệu này có đẹp không ?Kẻ chữ này có đúng không ?

Mọi người đứng xung quanh Nghĩa tranh nhau nói rất to như súng liên thanh nổ :

- Đúng quá ! Đúng quá !  Rất đẹp ! Rất đẹp...

- Anh Nghĩa kẻ chữ to quá ! Đứng rõ xa cũng nhìn thấy...

- Khẩu hiệu này là hiệu lệnh tấn công...Thưa chủ tịch!

Nghĩa nghe những câu đó của quần chúng, họ đánh giá thật khách quan, mũi Nghĩa phập phồng giống y như bong bóng con cá chép sống khi mổ ra người ta thấy. Anh Khả nhìn khẩu hiệu một lần nữa, rồi chỉ dòng chữ Nghĩa kẻ thêm, suy nghĩ một lúc, nói nhấn mạnh:

- Không được ! Có đẹp cũng phải xoá ! Đề chữ như vậy mọi người sẽ nói tôi không khiêm tốn...

Lời anh Khả chưa kịp dứt,  đồng bào yêu nước đứng xung quanh lại nhao nhao nói:

-  Chủ tịch đừng nói như thế, cứ để y nguyên như vậy cho chúng tôi ghi ơn!

- Phong trào nổi lên phải có ngọn cờ vẫy gọi! Anh Nghĩa kẻ thêm để nói lên điều đó...

- Đề tên chủ tịch vào khẩu hiệu cho kẻ thù của chúng ta khiếp sợ...

Nghĩa nghe mọi người nói vậy, thậm sung sướng, cảm ơn quần chúng vô cùng, đúng là lúc khó khăn có quần chúng góp tay vào thì việc gì cũng hoàn thành, đã giải quyết cho anh đựoc một việc lẽ ra ...rất khó nói. Anh Khả thấy xung quanh có ý kiến như vậy, không nói gì nữa. Anh chỉ quay lại, bóp mạnh vào vai của Nghĩa, để tưởng Nghĩa sẽ đau. Có ai ngờ, vai của Nghĩa cứng như thép tôi, tay của anh Khả lại đau. Tức quá, anh Khả hỏi nhỏ nhưng giọng rít lên như tiếng rít của một con rắn:

- Cậu viết tên tôi vào bao nhiêu khẩu hiệu?

Nghĩa trả lời tỉnh bơ:

- Báo cáo anh ! Em mới đề tên anh vào một khâủ hiệu này thôi. Em định ... đề thêm vài khẩu hiệu nữa, nhưng hết vôi rồi!

Anh Khả vẫy mạnh tay, giọng khó chịu:

- Thôi, không được. Chỉ một khẩu hiệu này thôi, không được viết thêm...Tôi cấm!

Nghĩa nhìn anh Khả ngơ ngác:

- Tại sao thế ạ ?

-Tại sao à ?- Anh Khả nhìn Nghĩa ánh mắt thoáng tức giận- Tại vì...vì...cậu không biết tiết kiệm vôi. Cậu phải biết tiết kiệm vôi chứ ! Để vôi còn làm việc khác...- Anh Khả nhìn xung quanh rồi hỏi lại Nghĩa -  Tối có ai trông coi ở đây không ?

Nghĩa đáp rất thành thực :

- Việc gì phải trông coi ạ ! Có ai làm gì khẩu hiệu này đâu...

Anh Khả nghe vậy, gật đầu:

- Thế thì được!

Nói với anh Khả như thế, nhưng đến lúc tối trong dạ của Nghĩa vẫn cứ áy náy. Vẫn biết là không ai đụng chạm vào những khẩu hiệu, một phần ít người biết chữ, có đánh vần hết khẩu hiệu này cũng mất một buổi chợ, có mà điên đứng đây đọc. Phần nữa, khẩu hiệu kẻ bằng vôi, chỉ vài cơn mưa là trôi sạch, xoá làm gì cho nó mệt...Nghĩ thì nghĩ thế, nhưng cũng thử kiểm tra xem sao?  Nên buổi khuya, sau khi trao gác ở điếm canh đê xong, Nghĩa không đi đường lớn mà đi đường tắt đến chỗ kẻ khẩu hiệu lúc trưa có anh Khả đứng xem, xem nó như thế nào?

Đường tắt vắng, dưới ánh sao khuya nó hiện lên mờ mờ...Nghĩa nghe thấy rõ tiếng gió thổi trên những hàng tre xào xạc, cả tiếng vù rất nhanh của những cánh dơi bắt muỗi bay vụt qua, tiếng ếch nhái, chẫu chàng ...vang lên rõ ràng nhưng lẫn lộn chẳng biết phát ra ở bờ ao hay chân  ruộng...Nghĩa quá quen những âm thanh này, cũng qúa quen với bóng tối này y như hồi còn ở chùa đi ăn bẻ trộm chuối, ngô... Nên Nghĩa đi thật nhẹ nhàng chẳng bao giờ bị vấp ngã...

Gần đến bức tường, dẫu chỉ là ánh sáng mờ của những ngôi sao, Nghĩa vẫn nhìn thấy hàng chữ kẻ bằng vôi hiện lên...nhưng kìa, Nghĩa giật mình đứng sững lại, có một kẻ đang đứng trên mấy hòn gạch, kiễng chân, hình như trên tay có cầm một nùm giẻ di di hàng chữ trên tường. Nghĩa dụi mắt nhìn kỹ một lần nữa, không sai. Ái chà ! Có một thằng, không biết nó già hay trẻ vì có cái khăn đen trùm mặt, thằng ấy đang xoá khẩu hiệu ...Thế này thì bố mày bắt mày tại trận báo cáo ngay cho chủ tịch Khả. Nghĩa định tiến lên  quật ngã thằng mất dạy kia, nhưng... cũng cẩn thận, nhỡ đâu thằng này có đồng bọn đứng bảo vệ thì sao ? Nghĩa căng mắt quan sát xung quanh. Tất cả vẫn im ắng ! Tất cả vẫn lặng như tờ. Nó làm một mình, thế thì dễ...Nghĩa giơ mã tấu lặng lẽ tiến đến. Nghĩa đi nhẹ còn quá bước chân con nhện nên thằng phản động vẫn không biết, nó mải miết xoá khẩu hiệu...Nghĩa tiến đến, không may đá phải hòn gạch dưới chân, gây nên một tiếng động. Thằng kia giật mình quay lại. Thấy Nghĩa, nó “Á ” một tiếng, rồi ngã bổ chửng. Rất nhanh! Nó lại đứng dậy, vứt nùm giẻ vào mặt Nghĩa rồi chạy thục mạng. Nùm giẻ hôi, nồng nặc mùi vôi, làm cho Nghĩa nhắm mắt, hắt xì hơi mấy cái. Điều đó chọc giận Nghĩa. Nghĩa tức khí đuổi theo. Thằng phản động xoá khẩu hiệu chạy thật nhanh, chân đảo mạnh, nhưng làm sao nhanh và mạnh bằng Nghĩa. Những bước chân đã qua thử thách những lần bị dân họ đuổi vì tội ăn trộm gà, vịt...Nghĩa đã bám sát, thét lớn:” “Thằng phản động! Đứng lại ”. Thằng phản động không chịu đứng, tiếp tục chạy. “ Chạy này !”. Nghĩa đuổi theo, khi chỉ còn cách thằng đó có nửa bước chân, Nghĩa dùng hai tay nắm chặt cái cán của thanh mã tấu giơ lên cao, bổ thẳng xuống. Thằng phản động trúng nhát chém của thanh mã tấu, ngã vật ra, kêu như lợn bị chọc tiết:“ Làng nước ơi ! Thôi chết tôi rồi.”.  Cả người thằng ấy ưỡn lên, đổ vật xuống, chân giãy giãy mấy cái, rồi nằm im không động đậy! Chết thẳng cẳng. Nghĩa định chém một phát nữa, thấy vậy, buông mã tấu cúi xuống, lấy bỏ miếng vải trên đầu của tên phản động dám xoá khẩu hiệu, xem mặt mũi nó thế nào? Dưới ánh sáng nhờ nhờ của mấy ngôi sao đêm, quái lạ, sao khuôn mặt của thằng này Nghĩa thấy quen quen ! Nghĩa nhìn kỹ một lần nữa, rồi móc vội trong túi chiếc bật lửa, bật lên xem mặt kỹ mặt của thằng phản động.Trên nét mặt của nó có cái nốt ruồi to dính bên mép, và kìa, đó chính là khuôn mặt của chủ tịch Khả!!! Chủ tịch Khả đã bị một vết thương ở bả vai khá nặng do mã tấu của Nghĩa chém mạnh xuống, máu đang chảy lênh láng. mắt nhắm nghiền lại, không biết sống hay chết. Nghĩa thất thần, quá sợ hãi. Nghĩa đã làm một việc tày đình, chém chết chủ tịch Khả. Ối trời ơi! Làm sao bây giờ. Cả người Nghĩa run bần bật ! Tin này đến tai Uỷ ban, tử hình là cái chắc...Nhưng tại sao chủ tịch Khả lại đang đêm đi xoá khẩu hiệu? Nghĩa không thể giải thích được chuyện này! Nhưng thôi... bây giờ phải giải quyết chuyện chủ tịch Khả bị chém như thế nào ? Hồn Nghĩa như bấn loạn, nhìn đâu cũng thấy bóng tối đen xì, không lối thoát... Nghĩa nhìn chủ tịch Khả đang nằm dưới đất, rồi nhìn ra xung quanh...

Từ đằng xa Nghĩa nghe thấy có tiếng lao xao như tiếng người đang đi đến...

Quá hoảng sợ, bỏ mặc chủ tịch Khả đang nằm ở đó, Nghĩa ôm cây mã tấu chạy thục mạng...

 

 

 

... Anh Khởi chuẩn bị làm đám cưới. Anh Khởi muốn tổ chức đám cưới theo lối đời sống mới, đơn giản nhưng vui. Nhân chuyến anh Khả về công tác tại Phủ, anh Khởi muốn anh ấy là chủ hôn.  Anh Khả đã vui vẻ nhận lời...Vợ anh Khởi, là một cô thôn nữ, cùng tham gia chiếm kho thóc trong căn cứ Nhật với anh. Nhưng ...mọi việc bị đình lại, vì chủ tịch Khả bị bọn phản động chém bị thương. Chuyện không thể tin được!

Nhìn chủ tịch Khả bị chém rời cánh tay, mắt nhắm nghiền, nét mặt tái xanh, nối ruồi bên mép nằm yên, không động đậy...anh Khởi thương quá ! Khổ thân anh ấy. Đang đêm, đang hôm đi kiểm tra khẩu hiệu làm gì mà nên nông nỗi...

Hồi anh Khởi lên báo cáo tình hình Phủ, anh Khả hỏi anh Khởi:

- Tình hình an ninh của Phủ Đại Ân như thế nào?

Anh Khởi trả lời chắc nịch :

- Anh yên tâm, dưới sự lãnh đạo của cậu Nghĩa, em ruột của tôi - May nhất cho anh Khởi, khi nói đến đây, anh Khả vẫn gật đầu, chẳng nhớ gì cả. Anh Khởi vẫn nói - Nghĩa, em của tôi, là một người trưởng thành qua thử thách. Đội dân quân, du kích Phủ do Nghĩa lãnh đạo đã lớn mạnh, khí thế Cách Mạng rất cao. Đã thế toàn dân là chiến sỹ, ủng hộ hết lòng chính quyền mới...chẳng thằng phản động nào dám bén mảng tới...

-Ban đêm cũng như ban ngày, an ninh tốt chứ ? -Anh Khả hỏi một câu như thăm dò.

- Chẳng làm sao ạ, ba bốn bề đều có nhân dân bảo vệ ! - Anh Khởi nhấn mạnh thêm một lần nữa ...

Quả từ khi thành lập chính quyền mới đến giờ, trong Phủ có xảy ra chuyện gì đâu. Thanh niên hăng hái luyện tập quân sự. Đàn bà tích cực tham gia các lớp học ban đêm. Thiếu niên, nhi đồng thì suốt ngày đi mít tinh, trống ếch phèn la tha hồ gõ ... Chỉ nhìn, với những cảnh ấy thì thằng phản động gan có to bằng mười cái nia cũng sợ.Thế mà... chủ quan một chút, để chủ tịch Khả đi một mình, lập tức bị bọn phản động chém cho một nhát...Như anh y sỹ vừa ở trường thuốc ra, cố gắng sơ cứu vết thương cho chủ tịch Khả, lắc đầu ngán ngẩm:

- Chắc khó cứu! May ra... thành thương binh còn một tay thôi!

Lúc mấy người cõng anh Khả vào trạm y tế, máu đỏ thấm cả vai người cõng. Như người khác vào cảnh đó, có khi  chết rồi, ấy vậy vào đến Trạm y tế, anh Khả vẫn còn tỉnh táo:

- Cố gắng ga rô cho tôi! Cầm máu lại ngay...

Mọi người vội lấy băng ga rô cho anh, anh Khả lại nói tiếp:

- Đừng cho tôi uống nhiều nước, máu ra nhiều...nguy hiểm...

Có người định đưa cho anh Khả chiếc bi đông Nhật đựng đầy nước, nghe nói vậy, người đó vội rụt tay lại. Phải nói bị thương nặng như thế mà anh Khả vẫn tỉnh táo đến lạ lùng. Có người khen:

- Chủ tịch đúng là người thần! Bị thương nặng như thế mà vẫn chỉ đạo được...

Đến lúc băng bó xong, anh Khả mới yên tâm nằm xuống giường, để anh Y sỹ tiêm cho một mũi thuốc trợ lực. Sức khoẻ hồi phục phần nào, một dòng hồi tưởng ập đến trong đầu anh Khả...

Anh Khả ở Khu, cách đây vài hôm, có người thư ký đưa cho anh một phong bì trong đó có một mảnh giấy. Anh Khả xé phong bì lấy mảnh giấy đó ra. Trong mảnh giấy ấy có ghi mấy chữ bằng mực tím : “ ... Ông mà ra lệnh kẻ khẩu hiệu tiêu diệt bọn nhà giầu, tri thức là chúng tôi giết ông...”.Anh Khả sợ! Thôi chết rồi, vì mình là chủ tịch Khu, nên chúng nó tưởng mình ra lệnh kẻ khẩu hiệu đó, bây giờ chúng tìm cách trả thù. Đây là chủ trương của trên, chứ đâu phải của anh, anh chỉ là người thừa hành. Anh phải bắn tiếng sang bên kia, là đây không phải chủ trương của anh ...Thế mà khi anh xuống Phủ Đại Ân của anh Khởi, thì khẩu hiệu to bằng cái mẹt trương lên lại còn ghi thêm dòng chữ “ Chủ tịch Khu Đồ Như Khả đã dạy như thế!”, thì khác nào chọc giận bọn kia “ lạy ông tôi ở bụi này”, đổ thêm xăng vào lửa. Thế nào cũng có kẻ sẽ chém anh, giết anh...Nên anh phải xoá! Không thể xoá công khai, thì phải xoá bí mật. Chứ cứ để thế mạng anh khó toàn... Y như rằng, chỉ một tý nữa thôi, anh không lanh trí, giả chết sau nhát chém, thì khéo bây giờ đã làm lễ truy điệu rồi. Chúng căm thù anh ghê gớm đến mức độ như thế cơ mà! Anh cũng tự trách anh. Lúc nghe thấy tiếng động, thần hồn, nát thần tín, không còn bình tĩnh lại ném cái nùm giẻ vào mặt thằng kia...Chứ cứ đứng lại bình tĩnh nói với nó là tôi xoá tên tôi trên khẩu hiệu này, tôi không chủ trương kẻ khẩu hiệu đó, đừng có chạy, có khi ...không bị chém...Nhưng nghĩ đến đó, anh lại tức anh Khởi! Tình hình mất an ninh thế này, thế mà anh ta bảo là an ninh rất vững! Rồi, ngẫm nghĩ một lúc, anh Khả lại tức trào máu họng! Mình chỉ xoá tên của mình thôi, có làm gì chúng nó đâu mà chúng nó chém mình ác thế! Phải trả thù...Thế là dù rất mệt, nhưng khi anh Khởi vào thăm, anh Khả cũng cố ngóc đầu dậy nói những lời uất nghẹn :

- Anh phải cố gắng tìm ra kẻ thù giai cấp! Nó nguy hiểm lắm, nó đang muốn tiêu diệt anh, tiêu diệt tôi, tiêu diệt chúng ta...Chúng ở quanh đây thôi, sát ngay chúng ta, và có khi chúng ẩn dấu ngay trong nội bộ cán bộ để phá từ trong phá ra...Anh tóm được chúng, báo ngay cho tôi biết...

- Anh vẫn ở đây dưỡng bệnh chứ ?

Ở đây thế nào được!- Anh Khả nghĩ - Cứ ở đây thế nào cũng có ngày chúng “thịt” anh. Phải đi gấp...Anh Khả nói :

- Việc ở Khu còn nhiều lắm, mình ở đây rất sốt ruột, bao nhiêu công việc bộn bề...Hơn nữa - Anh Khả lắc đầu- Tình hình an ninh như thế này, cần phải tăng cường thêm lực lượng...Tôi sẽ về ngay trong ngày mai để bàn kế hoạch bổ xung lực lượng cho các anh...

Và trong ngày hôm đó, theo lệnh anh Khả, một chiếc cáng cùng một chiếc xe thồ, có ngựa kéo đưa anh Khả lên lại Khu. Tiễn anh Khả về lại, anh Khởi cùng bao người khác không cầm được nước mắt.

Ngày ngày hôm sau, anh Khởi chỉ đạo một cuộc họp toàn cán bộ của Khu, mà nội dung chính của cuộc họp này là tìm bằng được thủ phạm đã chém anh Khả. Nghĩa cũng dự với tâm trạng thấp thỏm, pha chút hoảng sợ. Điều Nghĩa mừng nhất là cho đến tận bây giờ...hình như anh Khả vẫn không biết ai đã chém anh ấy. Còn anh Khởi nhất mực cho đấy là bọn phản động định ám sát cán bộ Cách Mạng. Sau khi anh Khởi tóm tắt ý kiến của anh Khả về “ Kẻ thù giai cấp” đang vẫn còn hoạt động mạnh, tiêu biểu là vụ chém không thành anh Khả. Nhiều ý kiến phát biểu rất hùng hồn. Đầu tiên là anh phụ trách thanh niên :

- Nếu bắt đựơc thủ phạm, tôi đề nghị mang ra công khai cho toà án nhân dân xử ...Tử hình là tốt nhất. Tôi xung phong bắn phát đạn đầu tiên vào đầu thằng đó.

Nghĩa nghe thấy vậy, tái mặt!

Tiếp đến chị phụ trách phong trào phụ nữ, giọng thật hùng hồn:

- Nếu bắt được thủ phạm, tôi đề nghị thêm, khoan xử tử.Trói gô nó vào cột tre, để mỗi người đi qua, cầm con dao thật sắc, cắt của thằng ấy một miếng thịt, bao giờ nó gần chết hãy mang ra xử tử...

Nghĩa nghe thấy vậy, chân, tay và cả hai hàm răng run lên cầm cập, cố kìm mà vẫn run...

Lại tiếp nữa là anh phụ trách quân lương tự động đứng dậy. Mắt anh ấy lé nhìn lên lá cờ treo trên cao mà như nhìn vào Nghĩa. Anh ấy nói nhanh, giọng chắc nịch như chày giã vào cối:

- Nếu bắt được thủ phạm, giao ngay cho tôi. Tôi phụ trách quân lương, có cái cối rất to và cái chày rất lớn. Cứ cho thằng ấy vào cối đó mà giã, chỉ cần mười phút là cả người nó thành cháo...

Nghĩa nghe thấy vậy, qua hoảng cúi xuống. Cả đũng quần của Nghĩa ướt thành vũng...

Anh Khởi nhìn Nghĩa, hỏi tiếp:

- Còn ý kiến của anh Nghĩa thế nào ?

Nghĩa ngẩn lên, Chợt ! Nghĩa nhìn thấy ánh mắt của anh Khởi nhìn Nghĩa lạ lắm! Ánh mắt vừa thương cảm, vừa có vẻ bi ai như là ...có ý “ Tao biết việc mày làm rồi...Tao chưa muốn nói ra ...”...Sao ông ấy nhìn mình lạ thế nhỉ? Có khi sau cuộc họp này... ông ấy sẽ nói riêng với mình - Trong đầu Nghĩa tính cách, trước mắt cứ phải tán thành đã, nếu phản đối, họ sẽ nghĩ ngay, chính Nghĩa  là thủ phạm...Cần kéo dài thời gian tìm đối sách. Vậy nên Nghĩa trả lời,  giọng cố giữ thật rành mạch:

- Tôi...tôi...tán thành tất cả ...vâng... tất cả ...!

Anh Khởi gật gật đầu, cái bút máy trong tay anh xoay xoay, anh chợt nhớ đến lời dặn của anh Khả, nói với giọng nghiêm trọng:

- Bây giờ quan trọng nhất là tìm bằng được thủ phạm... Chuyện không khó, chúng ta cần vận động nhân dân tố giác tội phạm nhất định sẽ tìm ra... Kẻ đó không ở đâu xa đâu, có khi nó nằm ngay trong nội bộ chúng ta, phá từ trong phá ra ...

Nghĩa nghe vậy,  lại càng khẳng định như anh Khởi đang ám chỉ mình, nghĩ thầm: “ Có khả năng ông ấy biết hết rồi, chỉ chờ mình nói ra...làm sao bây giờ ?”. Nghĩa cúi thấp người xuống, hai tay buông xuôi gần như đầu hàng...

Anh Khởi còn nhấn mạnh điều này nữa:

-...Nếu bắt được thủ phạm đã ám sát anh Khả, tôi tán thành ý kiến mọi người, tổng hợp sẽ như thế này. Điều đầu tiên trói nó vào cột, cho bà con cầm dao tùng xẻo từng miếng thịt. Đến khi nó gần chết thì đem ra xử bắn. Xử bắn xong rồi thì mang xác nó vào cối giã ra thành cháo...

Cả đời Nghĩa dù có giỏi tưởng tượng, cũng chưa bao giờ hình dung ra một hình thức trừng phạt ghê gớm đến như thế. Ở đây chẳng cần luật pháp, cũng chẳng cần toà án...Cứ tuỳ hứng thích xử kiểu gì là họ xử. Tự nhiên, Nghĩa ngồi nhìn anh Khởi, chị phụ trách phụ nữ, anh giữ quân lương, chàng lãnh tụ thanh niên... thành những khuôn mặt méo mó ghê sợ. Họ nói chuyện giết người cứ như không, còn nhẹ nhàng hơn đập đầu con ếch. Thế này mà mình khai ra thì có mà tiệt giống đến ba đời...Nghĩa sẽ không khai ra nữa mà ngay sau cuộc họp này, sẽ tìm cách chuồn...

Sau khi anh Khởi bàn xong biện pháp truy tìm thủ phạm đã chém anh Khả. Anh Khởi nhìn mọi người, nói :

- Thôi, chuyện truy tìm thủ phạm đã chém chủ tịch Khả, với quyết tâm của chúng ta như thế này lại được toàn dân ủng hộ không trước thì sau nhất định chúng ta sẽ tìm ra thủ phạm, đưa nó ra xét xử trước toà án nhân dân...Bây giờ chúng ta chuyển sang một nội dung quan trọng nữa, nội dung cuộc họp này yêu cầu mọi người phải hết sức giữ bí mật...

Nghe anh Khởi nói thế, mọi người vội sửa lại tư thế, uốn lại sống lưng cho thẳng, ngồi im không động đậy, nét mặt cực nghiêm, mắt không chớp...Anh Khởi nói tiếp:

- Hôm qua xuống đây, anh Khả gọi riêng tôi vào trong phòng, có nói, tình hình càng ngày càng căng thẳng, quân Tây Dương đã gây hấn, đánh chiếm một số nơi, nhất là những vùng trọng yếu... Phủ của chúng ta phải cử một số cán bộ cốt cán, thành phần cơ bản, có lòng nhiệt tình, đã qua thử thách... đến vùng chiến lược Lu Plăng... Nơi ấy có khả năng quân Tây Dương sẽ chiếm đất, chiếm dân trong thời gian gần. Đưa cán bộ cốt cán đến để giữ dân, phát triển lực lượng của phong trào Cách Mạng...

Anh Khởi nói đến đó, không khí trong phòng như ngưng lại, nét mặt một số người lộ vẻ lo lắng. Anh Khởi nói tiếp:

- Tôi thấy thế này, ở đây cũng đang thiếu cán bộ, rất khó bổ sung cho vùng đó. Nhưng trước việc quân Tây Dương đang gây hấn, trước hay sau cũng có đánh nhau, anh Khả yêu cầu phải giữ đất, giữ dân...chẳng lẽ chúng ta lại từ chối. Tôi sẽ chỉ định, nếu ai có khó khăn gì thì nói...

Nghe thấy anh Khởi nói đến câu đó, nét mặt của mấy người ngồi nghe đang từ hồng hào chuyển sang tái nhợt. Chỉ riêng nét mặt của Nghĩa đang tái nhợt lại từ từ chuyển sang hồng hào. Anh Khởi hỏi anh phụ trách thanh niên. Tay này liền tìm cách thoái thác rất khéo:

- Báo cáo với anh, phong trào thanh niên của Phủ đang lên như diều gặp gió. Em mà đi có khác nào chặt dây diều đứt nửa chừng... Phong trào thanh niên vắng em nhất định sẽ đi xuống, uy tín của anh sẽ ảnh hưởng...

Anh Khởi quay sang hỏi chị phụ trách phụ nữ :

- Nếu tôi cử chị, chị có đi không ?

Anh Khởi mới có hỏi nhẹ thế thôi, mà nước mắt của mụ ấy đã chảy ướt đầm một bên vạt áo. Mụ ấy nói trong tiếng nấc ngẹn nghào:

- Mong anh thương em, hơn hai mươi năm em ở thân phận kiếp nghèo hèn...chẳng ai thèm đoái hoài đến em. Nay nhờ có cách mạng, nhờ có anh, có anh Khả... em được lên làm cán bộ, phụ trách phụ nữ Phủ, thế là có anh đến đặt vấn đề, em có chồng ! Sung sướng qúa, em dự kiến sẽ làm đám cưới sau đám cưới của anh. Vậy mà...- Mụ ấy lại khóc nức lên.

Anh Khởi nghe vậy cũng mủi lòng, hỏi anh phụ trách quân lương:

- Anh có kinh nghiệm vận động quần chúng! Vậy anh đi được không ?

Anh phụ trách quân lương đứng dậy, vuốt cho hai tà áo phẳng phiu, nói rất nghiêm chỉnh :

- Trứơc tiên cho tôi gửi lời cảm ơn đến anh Khởi đã tuyệt đối tin tưởng ở tôi. Nhiệm vụ vinh quanh mà nhân dân và tổ chức giao phó, là người cán bộ qua thử thách của lò lửa Cách Mạng, tôi không được phép từ chối.  Nhưng... - Nói đến đây, giọng anh phụ trách quân lương nhấn thật mạnh - Nếu đi tôi phải bàn giao công việc, nhưng thử hỏi, bây giờ kiếm ở trong chúng ta người nào có kinh nghiệm, giỏi tính toán, biết cộng ,trừ, nhân, chia...thật thành thạo như tôi. Tôi sẽ bàn giao ngay công việc trong vòng tám tháng...- Anh giơ ngón tay lên bấm đốt lẩm nhẩm tính toán, rồi nói tiếp - hai mươi ba ngày, mười bốn giờ, hai mươi phút, năm mươi ba giây...

Kiếm đâu trong cả Phủ đang phải xoá nạn mù chữ một người giỏi tính toán như thế? Chọn người đi quả là khó thật. Chỉ còn mỗi Nghĩa, mà cho Nghĩa đi...Anh Khả rất phân vân thì Nghĩa đứng dậy, nói đúng một câu:

- Đề nghị anh Khởi cho tôi đi!

Mọi con mắt đều đổ dồn vào Nghĩa. Những ánh mắt vừa ngỡ ngàng, vừa thán phục. Anh Khởi vội lắc đầu:

- Những người khác mà xung phong thì được nhưng riêng anh Nghĩa thì không được!

Anh Khởi nói điều đó không phải là không có lý do. Về mặt tình cảm, gần như anh Khởi coi Nghĩa là một người em còn thân thuộc hơn cả ruột thịt. Còn về mặt tổ chức, thì anh thấy đây là một cán bộ không ai có thể tốt hơn, anh biết Nghĩa từ khi còn chập chững mới đi vào con đường Cách Mạng. Những người như Nghĩa phải ở cạnh anh còn giúp anh bao nhiêu việc lớn hơn. Anh Khởi phân tích cố thuyết phục :

- Tất nhiên thái độ của anh Nghĩa tôi rất hoan nghênh, nhưng ở đây còn nhiều công việc tôi muốn bàn kỹ với anh, tôi nghĩ, chỉ có anh Nghĩa mới làm tốt công việc đó.

Mấy người ngồi xung quanh anh Khởi liền có phản ứng:

- Tại sao anh Khởi lại nói như thế! Chúng tôi không làm được những việc đó sao?

- Anh Nghĩa đã xung phong, thể hiện một tinh thần tiến công Cách Mạng. Anh Khởi không nên từ chối!

- Nếu anh Nghĩa đi, chúng tôi ở nhà sẽ làm gấp năm, sáu lần anh ấy! Anh Khởi tin đi.

Trong khi ấy Nghĩa với thái độ rất kiên quyết, giữ nguyên ý kiến của mình không chuyển dịch:

- Tôi quyết tâm đến vùng Lu Plăng, dù có bị quân Tây Dương chặn đường, dù có bao nhiêu khó khăn tôi cũng không sợ. Không ai cản tôi được!

Một đạo đức cách mạng thật tuyệt vời! Một ý chí tiến công của người thanh niên đã được tôi rèn qua bao nhiêu thử thách nhận được sự mến phục, ngay trong cuộc họp này là một tràng vỗ tay ròn rã. Không còn cách nào khác anh Khởi buộc phải chấp nhận ý kiến của Nghĩa.

Thế là cuộc họp đã kết thúc thành công, ai ra về cũng hồ hởi phấn khởi. Nhất là Nghĩa, thấy Nghĩa vui bao nhiêu, thì anh Khởi lại buồn bấy nhiêu. Thấy Nghĩa chuẩn bị ra về, anh Khởi giữ tay Nghĩa lại:

- Nghĩa khoan về đã, đợi anh một tý!

Nghĩa thoáng giật mình.

Anh Khởi lại gần Nghĩa, kéo ghế mời Nghĩa ngồi:

-Nghĩa ngồi xuống đây đi! Anh có một chuyện muốn nói với em...

Điều này nằm ngoài dự kiến của Nghĩa, tại sao lại ngồi! Có chuyện gì hè ? mà tại sao nét mặt anh Khởi lại buồn thế kia! Thôi, chắc rồi, chắc ông ấy sẽ báo tin chuyện Nghĩa chém đứt cánh tay của anh Khả, lúc nãy họp bàn, giả là thế thôi, để đánh lạc hướng mọi người. Bây giờ anh Khởi sẽ nói thật với Nghĩa. Thấy Nghĩa vẫn đứng, hai tay nắm lại thủ thế, nét mặt nhìn anh Khởi không chớp, căng thẳng. Anh Khởi ngạc nhiên:

- Em làm sao thế ? ngồi xuống đi!

- ...

- Ngồi xuống đi em. Anh muốn nói với em chuyện này!

Chẳng còn cách nào khác, Nghĩa buộc phải ngồi xuống, trong dạ vẫn bán tín, bán nghi, không biết anh Khởi sẽ nói điều gì ? Cũng vừa lúc đó có một người mang một tập hồ sơ vào báo cáo với anh Khởi:

- Thưa anh! Anh ký hộ em tập báo cáo này !

Anh Khởi quay ra nói với người đó:

- Cậu ra ngoài kia đợi tôi! Tôi nói chuyện với em tôi một lúc rồi ký cũng chưa muộn...

Ngươì đó gập cặp tập tài liệu lại, rồi quay ra đứng ở cửa. Nghĩa nhìn theo lắc đầu, nghĩ thầm :“...Chắc là lão ấy đóng kịch cho người chuẩn bị bắt mình.”. Nghĩa nghĩ đến cảnh xác của mình cho vào cối gạo để giã ...mồ hôi tứa ra đầm đìa. Nhìn mồ hôi đang đổ ra ở trán của Nghĩa, anh Khởi nhìn rất  thương, hỏi ân cần:

- Em sao thế ? Bị đau à !

Nghĩa lắc đầu, không nói, cúi đầu chịu trận. Anh Khởi nghĩ nung nấu rồi nói ngắt quãng như cố kìm cơn xúc động đang dâng trào :

- Anh không muốn điều em đi một tý nào! Mãi mãi anh muốn em ở cạnh anh, để có anh, có em... Đến vùng đó, anh biết, tình hình sẽ rất căng thẳng, quân Tây Dương muốn chiếm vùng này, chúng sẽ đánh địa điểm đó trước tiên, một mình em làm sao cáng đáng nổi. Trong cuộc họp anh không thể nói nhiều được, ánh mắt lúc đó anh nhìn em, anh tưởng em sẽ hiểu ý anh...Nhưng em vẫn xung phong, vẫn cương quyết đi...Thực tình em đi anh tiếc lắm, em là một người có năng lực anh rất cần lúc này. Em mà đi, quả thực những lúc  khó khăn, anh biết nhờ cậy ai đây! - Anh Khởi ghé sát tai Nghĩa nói nhỏ -  Hay là anh bịa cho em một lý do thật chính đáng, để em ở lại...

Không! nhất là lúc này, đối với Nghĩa không có chuyện đó! Nghĩa cương quyết lắc đầu, nói hiên ngang như một chiến sỹ chuẩn bị xông ra trận tiền, coi thường khó khăn:

- Làm sao em ở lại được, khi tổ chức yêu cầu, nhất là yâu cầu đó của anh Khả, em phải chấp hành thôi. Quân Tây Dương đang gây hấn, là thanh niên em không thể ngồi yên...

- Em cương quyết lên đường ...!- Anh Khởi hỏi lại một lần nữa.

Nghĩa đứng thẳng người, giơ tay hô to :

- Em cương quyết lên đường! Dù khó khăn đến mấy cũng cương quyết lên đường! Quyết tâm chặn đứng âm mưu gây hấn của thực dân Tây Dương, bảo vệ độc lập tự do của Tổ Quốc...

Anh Khởi nhìn Nghĩa, anh muốn đưa cả hai tay ra để ôm đứa em kết nghĩa thân thương kia vào lòng. Trời ơi! Sao lúc nào Nghĩa cũng nhận thiệt thòi về mình, nhường thuận lợi cho đồng đội nhiều đến thế! Lúc nào Nghĩa cũng nhiệt tình với phong trào, nhiệt tình những yêu cầu cao của tổ chức mà không hề đòi hỏi một chút nào quyền lợi bản thân! Tổ chức gọi chỉ một lần, Nghĩa đáp ứng ngay không hề tính toán! Cuộc Cách Mạng này có những người như Nghĩa hiếm lắm! Hỏi cả Phủ Đại Ân này kiếm ở đâu được một người thứ hai như thế !!?

Anh Khởi chỉ nói được  mấy câu:

- Nghĩa ơi ! Anh thương em quá !

Rồi anh Khởi khóc, nước mắt lại nhạt nhòa...

 

 

Chuyện Nghĩa xung phong lên vùng Lu Plăng, thành một sự kiện lớn trong Phủ Đại Ân.

Ban tuyên truyền của Phủ bỏ ra một tuần để tuyên truyền tấm gương dũng liệt của Nghĩa, cho Nghĩa đi gặp mọi đối tượng trong Phủ để nói chuyện.

Nghĩa lại yếu khâu nói, nên cần phải có người bồi dưỡng. Việc này giao cho tay Trưởng ban tuyên truyền Phủ giúp đỡ Nghĩa. Tay trưởng Ban tuyên truyền Phủ, nghe đâu trước đây có học ở trường dòng, nhưng vì dính chuyện gì đấy với Cha cố nên bị đuổi: “ Đuổi ông à ! Ông sẽ đi kháng chiến, tưởng báu lắm cái đồ “ Thuốc phiện của nhân dân !” học chán bỏ mẹ!”. Trong một buổi chén thù, chén tạc với Nghĩa, tay trưởng ban Tuyên truyền Phủ nói như thế. Người của hắn nhỏ thó, đeo kính trắng, tóc cắt cao, rất trí thức. Hắn nói với Nghĩa như thế này:

- Tinh thần của anh thật xứng đáng với dòng dõi con cháu hai bà Tu La đã đánh thắng quân Đại Hán thời Cổ Vương...

Nghe tay Trưởng Ban tuyên truyền Phủ nói như thế, Nghĩa giật mình, vội lấy tay ngăn lại:

- Anh nói như thế là không đúng... tôi không có họ hàng với Hai Bà đó, tôi là Cả Văn Nghĩa, em ruột của anh Cả Văn Khởi, chủ tịch Phủ...

Nghĩa phải nhấn mạnh như vậy, để bọn này khỏi coi thường. Làm sao Nghĩa lại có họ hàng với hai con mụ đàn bà mà mồm ngang, mũi dọc như thế nào, quê ở đâu, bố mẹ là ai? Nghĩa hoàn toàn không biết. Tay Trưởng ban tuyên truyền Phủ vội giải thích:

- Chuyện anh là em của anh Cả Văn Khởi, chủ tịch Phủ thì nhân dân cả Phủ đều biết. Nhưng đây không phải là nói họ hàng... mà nói cái tinh thần hùng dũng của anh tiếp nối truyền thống yêu nước dân tộc -Tay Trưởng ban tuyên truyền Phủ ấy lại hỏi Nghĩa - Thế anh không biết lịch sử Hai Bà Tu La thời Cổ Vương thật à ?

Nghĩa lắc đầu quầy quậy:

- Không... không... quả thực tôi không biết gì về Hai Bà ấy? Thế Hai Bà ấy có tham gia Hội Kín và phong trào Cách Mạng của mình không ? Hiện đang ở đâu ?

Tay Trưởng ban tuyên truyền Phủ ngán ngẩm lắc đầu:

- Một sự tích anh hùng như thế ! đến thằng trẻ con chuyên ăn bậy rồi mút tay cũng biết, mà anh lại không biết...

Thế là tay Trưởng ban tuyên truyền biết trình độ của Nghĩa, hắn phải soạn cho Nghĩa mâý cái diễn văn liền, để tuỳ đối tượng mà Nghĩa đọc.

Ví dụ đứng trước thiếu niên, Nghĩa phải đọc:“... Các em yêu quý! Anh rất thương các em! nhưng trước sự tàn ác của bọn thực dân, đế quốc Tây Dương, anh phải lên đường. Để lại cho các em hàng trăm ngàn cái hôn...”.

Còn với các cụ già trong Phủ, Nghĩa phải đọc: “...Con coi các cụ là tấm gương dũng liệt, tận trung với nước, con phải noi theo để hôm nay xông ra trận tiền...”.

Còn với chị em phụ nữ trong Phủ, Nghĩa phải đọc: “ ...Chị em ơi ! Chúng ta đang tuổi thanh niên, đang ở tuổi yêu nhau tha thiết! Nhưng trước họa xâm lăng, nên gác tình yêu lại, chung tay đánh đuổi đế quốc thực dân Tây Dương...”...

Để cẩn thận, vì sợ Nghĩa quên, tay Trưởng ban tuyên truyền Phủ để ba bài diễn văn ở ba túi trên áo của Nghĩa dặn dò rất cẩn thận:

- Túi trên là tờ giấy hồng, là bài diễn văn anh đọc trước các cụ già, nhớ chưa ? Còn túi dưới, bên phải có tờ giấy màu vàng, là bài diễn văn anh đọc trước các em thiếu niên, nhớ chưa? Cũng túi dưới, bên trái có tờ giấy màu trắng, là diễn văn anh đọc trước chị em phụ nữ, nhớ chưa ?

Nghĩa nghe tay Trưởng ban truyên truyền Phủ dặn dò mình y như giọng bà mẹ dặn con ra chợ phiên đi đường cẩn thận khỏi lạc đâm ra bực mình, lấy luôn ba tờ giấy bỏ vào một túi. Nghĩa nói thẳng với tay đó:

- Ông đừng dạy tôi kỹ như thế! Tôi không ngu như ông tưởng đâu! Ông có biết chính tôi đã vẫy cờ kêu gọi mọi người xông lên chiếm căn cứ của Giặc Lùn không ?

Nghe Nghĩa nói thế, Tay trưởng ban tuyên truyền Phủ đâm ra tự ái, ngẫm nghĩ :“ Đã dốt lại cứ vênh váo, để xem, không có tao, mày múa may như thế nào !”.

Tối ấy!

Bên  Hội Phụ nữ Phủ chào mừng tấm gương của Nghĩa trước tiên. Họ làm một cái bục rất cao để Nghĩa đứng trên đó nói chuyện. Nghĩa đi đến, dẫu cố kìm nén mà cảm xúc vẫn trào dâng. Kìa ! Đôi mắt ai đen tròn đang nhìn Nghĩa tha thiết! Kia nữa! Ối, giời ôi! lại có hai, ba nụ cười e thẹn khi bắt gặp cái nhìn của Nghĩa. Và kia nữa kìa! những bàn tay thon thả chìa ra như muốn bắt tay với Nghĩa. Nghĩa không dám để ý nữa, sợ sẽ nói lạc đề. Nghĩa đi thẳng lên bục cao, đứng đó rồi nhìn bao quát và Nghĩa lấy một tờ giấy ra đọc.

Mới đầu Nghĩa đọc còn hơi ngượng nghịu, một lúc sau đọc trôi chảy, nhất là đến đoạn:“...Anh rất thương các em !Nhưng trước sự tàn ác của bọn thực dân đế quốc Tây Dương anh phải lên đường. Anh để lại cho các em hàng trăm ngàn cái hôn...”.

Nghe Nghĩa đọc đến đấy, chị em phụ nữ ngồi dưới đưa mắt nhìn nhau, nhiều chị tự nhiên khuôn mặt nóng bừng, dạ xốn xang. Anh Nghĩa đang nói gì ấy nhỉ? Đúng rồi anh ấy đang nói đến tình yêu, trước khi đi, anh Nghĩa vẫn dành tình yêu cho chúng mình. Anh Nghĩa ơi ! sao anh tuyệt vời thế! Thương anh quá đi thôi. Thế là không ai bảo ai, họ tràn lên, ôm lấy Nghĩa hôn lấy, hôn để... Nghĩa sướng quá ! Cứ mặc cho các chị em sau khi hôn, tay chân sờ soạn, muốn làm gì thì làm...

Sau bài diễn thuyết của Nghĩa, phong trào thi đua yêu nước của phụ nữ phủ Đại Ân lên rất cao, nhiều chị em không lấy chồng, xung phong ra tiền tuyến làm dân công. Trước khi lên đường chỉ đòi được gặp Nghĩa để mong Nghĩa thực hiện đúng như lời hứa, hôm đến diễn thuyết là hôn chị em“...hơn một trăm ngàn cái...” . Nghĩa đã định thực hiện, nhưng anh Khởi phân tích: “ Em mà làm thế thì lấy sức đâu mà phục vụ Cách Mạng. Vì em có biết sau bài diễn thuyết của em trước Hội phụ nữ, có bao nhiêu chị em thanh nữ chưa chồng xung phong ra tiền tuyến làm dân công đòi đến để em hôn không ?” Thấy Nghĩa có vẻ không biết, anh Khởi trả lời ngay:“...có khoảng gần một ngàn người...”. Nghĩa nghe thế, tái mặt...

Sang đến các em thiếu niên. Tối ấy, các em thiếu niên đốt đống lửa trại to tướng, ngồi quây quần quanh đống lửa trại ấy, chờ Nghĩa. Nghĩa đi đến, nhìn các em. Các em nhìn Nghĩa với bao con mắt háo hức. Anh Nghĩa ơi ! Anh đừng đi vội, hãy ở lại đây với thiếu niên bọn em vui hết đêm nay. Anh hãy nói nhiều vào! Để chúng em học tập, trở thành những người có nghĩa khí lớn như anh. Nghĩa đứng cạnh đống lửa, cũng nghiêm nét mặt, rồi đằng hắng mấy tiếng, lấy tờ giấy ra đọc. Nghĩa đọc đến đoạn:“...Con coi các cụ là những tấm gương dũng liệt, tận trung với nước, con phải noi theo, để hôm nay con xông ra trận tiền...”.

Các em thiếu niên ngồi dưới nghe Nghĩa nói như vậy thì ngạc nhiên. Các em bàn tán:

- Anh Nghĩa đáng yêu làm sao, anh còn gọi chúng mình bằng “ Cụ ”.

- Anh ấy còn bảo, noi theo gương chúng mình, noi theo các “ cụ” thiếu niên để xông ra trận tiền. Mà chúng mình đã làm được gì nhiều đâu nhỉ? Chúng mình phải làm gì đây khỏi phụ lòng tin tưởng của anh Nghĩa, anh ấy khiêm tốn đã gọi chúng mình bằng “ Cụ”

- Anh Nghĩa vừa vui tính, vừa anh hùng... thích quá!

Thế là các em thiếu niên quá vui, quá yêu mến Nghĩa, hát hò, nhảy múa suốt đêm. Sau này có nhạc sỹ biết chuyện đó, liền sáng tác một bài hát rất hay mà mãi sau này ba, bốn thế hệ còn hát: “ Chào bình minh ngày mới, chào các em! mới tuổi thiếu niên trí lớn đã bằng cụ, đánh giặc thực dân Tây Dương hơn cụ, làm việc nhiều hơn cụ, hoan hô tuổi thiếu niên, các em hãy lớn hơn cụ...”.

Vui không thể tả!

Ghê hơn nữa, một số em, qua buổi nói chuyện của Nghĩa, đã lén đi xuống đồng bằng, thực hiện đúng lời hứa với Nghĩa, đầu quấn khẩu hiệu: “ Chúng tao là cụ thiếu niên, không sợ hy sinh.”, rồi tự mình tẩm xăng, tự thiêu lao vào kho xăng của giặc...

Còn buổi nói chuyện của Nghĩa trước các cụ thì không thể tưởng tình thương của các cụ đối với Nghĩa, nhất là Nghĩa đọc đến đoạn:“...Chúng ta là tuổi thanh niên, đang ở tuổi yêu nhau tha thiết. Nhưng trước họa xâm lăng, nên gác tình yêu lại. Chung tay đánh đuổi đế quốc thực dân...”. Ôi ! Thằng Nghĩa của già - Có cụ già đã thốt lên như thế - Cháu đã nói lên đúng ước nguyện của các già, lại còn động viên nữa, ý chí lẫm liệt của các già...

Chẳng là trước đây, hồi còn tuổi trẻ, nhiều cụ, cha mẹ đặt đâu phải ngồi đấy, có yêu nhau mà không lấy nhau được. Nay nhờ khí thế dân chủ, tình yêu được thổ lộ thoả mái, ai đã yêu nhau cứ yêu nhau. Dẫu đã già thì tình yêu vẫn trở lại...Của phải tội, các cụ lại ở tuổi “ ba bước đến mộ”, chẳng được gọi là thanh niên, nay chỉ có Nghĩa gọi các cụ trở lại tuổi trẻ, tuổi của “ thanh niên” lại còn “ chung tay ”...Thế là mấy cụ ông, cụ bà trước đây yêu nhau, không lấy được nhau, nay nghe Nghĩa nói vậy, vội đứng dậy, lấy tay phủi đất bám ở mông, tay trong tay đến chào Nghĩa. Các cụ khen lấy, khen để” Cháu Nghĩa phát biểu hay quá, nói  hộ  cho chúng tôi bao điều!”. Các cụ nói xong rồi lại nhìn nhau e lệ, mọi cái trong người rục rịch cứ như bắt đầu nở, cứ như tuổi thanh niên đang trở lại, sau khi ra khỏi phòng “ cấp cứu”. Rồi nghe tin Tây Dương có máy bay, chuẩn bị ném bom. Các cụ ông, cụ bà vội sắm cung tên đòi ra mấy ụ đất ngoài cánh đồng để trực chiến, bắn máy bay.

Tinh thần các cụ lớn như thế, chắc chắn máy bay Tây Dương phải rơi !!!

Tay Trưởng ban tuyên truyền Phủ Đại Ân bí mật đi theo Nghĩa, chứng kiến hết cảnh đó. Sau này hắn gặp riêng Nghĩa,  nói rất kính cẩn : “ Xin Đại Ca cho tiểu đệ này lạy Đại Ca ba lạy!”. Hắn lạy ba lạy trước mặt Nghĩa mà nét mặt của tay Trưởng ban tuyên truyền Phủ tỏ ra rất ân hận không để đâu cho hết.

Đấy! Mọi chuyện đối với Nghĩa còn đơn giản hơn chuyện buồn ngủ. Nên, cho dù tình hình ngày càng trở nên căng thẳng, Nghĩa vẫn vui, vẫn cứ xin đi Lu Plăng, mặc cho ai đó sợ hãi...Vì suy đi, tính lại, chuyện mình chém chủ tịch Khả trứơc hay sau cũng có người biết nên Nghĩa quyết tâm xin đi, đi càng xa, càng tốt:“ Cứ có điều kiện là mình chuồn, ở lại để bị bắt, rồi cho vào cối giã à !!!”.

Nhưng sự đời đâu đơn giản như Nghĩa nghĩ.

Hôm cả Phủ tiễn đưa đưa Nghĩa thì tình hình quân sự có vẻ căng thẳng. Sau một thời gian hoà bình, chiến tranh lại nổ ra vì quân Tây Dương quyết tâm chiếm lại đất nước của anh Khởi, của Nghĩa một lần nữa. Xung quanh súng nổ đì đùng, thỉnh thoảng lại nghe tiếng máy bay, rồi xa xa vọng về tiếng bom nổ ì ầm. Dẫu thế, cuộc đưa tiễn Nghĩa vẫn cứ tiến hành thật nhanh, vội vã nhưng không vì thế mà mất đi tính trang nghiêm. Nghĩa  đứng trước hàng ngàn người đưa tiễn, hứa quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ, rồi có ngừơi lên tặng hoa, có người hát, có người vẫy cờ... Riêng anh Khởi đứng đầu đoàn người tiễn đưa nhìn Nghĩa thương cảm, trong lòng tan nát, len lén lấy tay chùi nước mắt...

Nghĩa đi được chưa đến hai hôm, vừa ra khỏi giáp gianh giữa hai Phủ, cũng chưa hình dung ra vùng Pu Plăng dài, rộng, có núi, có sông... như thế nào thì gặp ngay một trận càn quét của quân Tây Dương vào vùng tự do. Lực lượng du kích thì yếu, bộ đội chủ lực chưa đến, không thể lấy tay không chống trọi với xe tăng, đại bác, bộ binh thiện chiến...thế là dân chạy có cờ, nét mặt mọi người vô cùng hốt hoảng. Nghĩa cũng hoảng, chạy vội theo những người dân đang đi lánh nạn...

Quân Tây Dương quá dã man, đi đến đâu chúng cũng đốt nhà, truy lùng du kích, truy lùng cán bộ...

Quân Tây Dương cho tập trung hết những người bị bắt ra một cái sân đình lớn, trong những người bị bắt ấy có Nghĩa. Nhưng Nghĩa tin chúng không biết mình là cán bộ, vì Nghĩa vẫn đội nón lá, mặc quần áo nâu, đi chân đất, không có tài liệu trong người...

Thằng sỹ quan Tây Dương đứng trước đám người bị bắt nói xì xồ một hồi, thằng thông ngôn Người đồng hương với Nghĩa đứng cạnh dịch lại:

- Quan lớn hỏi, trong đám người bị bắt ở đây ai là cán bộ, ai là người của phe Cách Mạng thì tự giác đứng lên...quan lớn sẽ tha mạng cho...

Nghĩa nhìn ra xung quanh, chẳng ai đứng lên cả, chắc mình chúng cũng chưa biết nên chẳng dại gì mà đứng lên. Thằng sỹ quan Tây Dương lại nói xì xồ một lần nữa, thằng thông ngôn lại nói:

- Quan lớn hỏi lại, có ai là cán bộ, là người của phe Cách Mạng thì đứng lên...Quan lớn không đánh đâu! Còn không tự giác, quan lớn sẽ có cách làm tòi ra cán bộ, tòi ra người phe Cách Mạng đấy... lúc ấy đừng có trách...

Mấy lần Nghĩa nhấp nhổm định đứng lên, thì người ngồi bên cạnh nói nhỏ với Nghĩa:

- Tôi biết anh là người phụ trách dân quân du kích Phủ. Anh đừng có dại mà đứng lên, đứng lên chúng bắt được là chúng chém ... đầu vứt một nơi, thân vứt một nẻo...

Trong đầu Nghĩa lại hiện lên cảnh mấy người của Hội Kín bị chém, đầu của họ bêu ở chợ hồi Nghĩa còn ở chùa với Sư Thầy Thích Đại Ba. Nghĩa sợ, không dám đứng lên nữa. Thằng sỹ quan Tây Dương nhìn đám người ngồi bên dưới một hồi, tay hắn vẫn cầm khẩu  súng lục vẫy vẫy, doạ nạt. Phía sau tên sỹ quan này là những tên lính Tây Dương  cầm súng dài ngoẵng, mắt nhìn mọi người bị bắt ngồi dưới gườm gườm như chuẩn bị ăn tươi, nuốt sống...

Thấy không ai động đậy, thằng sỹ quan Tây Dương vẫy tay ra sau. Một người đàn ông bước ra, trên đầu phủ một một tấm vải nâu, chỉ hở có hai con mắt,  không nhìn thấy mặt... Thằng sỹ quan Tây Dương nói với thằng thông ngôn câu gì đó, thằng thông ngôn nói lại với người đàn ông bịt mặt kia, người đàn ông bịt mặt kia gật gật đầu.  Hắn nhìn bao quát. Rõ dại đúng lúc hắn nhìn về phía Nghĩa,  Nghĩa lại ngẩn lên, bắt gặp ánh mắt chỉ điểm của tên đó, Nghĩa vội cúi xuống. Nhưng đã muộn! Tên chỉ điểm lấy tay chỉ Nghĩa. Chỉ có thế Nghĩa bị bắt...

Nghĩa gào lên ầm ỹ :

- Không, đừng bắt tôi...tôi không phải là cán bộ...

Tiếng gào của Nghĩa không ngăn cản được một cái đạp vào lưng ngã bổ chửng. Đã thế, Nghĩa chưa kịp hoàn hồn đã có một dải băng đen bịt mắt, tối om, hai tay Nghĩa bị trói giật ra đằng sau.

Bọn lính Tây Dương vứt Nghĩa lên sàn ô tô.Trước mặt Nghĩa lúc này là tương lai tối đen đúng như Nghĩa đang bị bịt mắt. Nằm trên sàn xe lắc lư, Nghĩa tự trách mình. Lẽ ra, nghe theo anh Khởi cứ ở lại, đừng xung phong đi Lu Plăng, thì đâu có phải dính đến thảm cảnh này, cứ ở nhà chắc gì đã tìm ra thủ phạm chém chủ tịch Khả mà Nghĩa lo vội. Nghĩa lại nghĩ cái bắt tay của thằng phụ trách quân lương, nụ cười ra vẻ e ấp của con mụ phụ trách Hội phụ nữ Phủ... trước lúc tiễn Nghĩa đi lên Lu Plăng mà tức. Lẽ ra thân phận khốn nạn hơn con chó chuẩn bị đi thui này, là của chúng nó. Đằng này Nghĩa lại nhận tất để bây giờ là thế này...“ Được rồi! Đã thế ông khai hết! Khai việc làm từng thằng một cho chúng nó chết như ông, chúng mày tưởng ở nhà mà thoát à! Còn lâu nhé...”.

 

 

 

 

 

Tình hình đất nước ngày càng nguy khốn, chính quyền non trẻ vừa thành lập, có Khu như Khu của anh Khả làm Chủ tịch, các ban ngành chưa kịp thành lập đã phải lo chuẩn bị đối phó với những trận càn quét lớn của quân Tây Dương. Cũng đúng lúc đó, anh Khả lại bị quân phản động chém đứt một cánh tay. Thế có khổ không cơ chứ! Qua gần một tháng điều trị, vết thương đã đỡ phần nào, anh Khả có thể gượng dậy ngồi nói chuyện, nhưng sức khoẻ còn yếu lắm. Mấy hôm nay, được phép của nhà thương, mọi người có thể vào thăm anh.

...Anh Khả nằm, mắt nhắm nghiền, hơi thở mệt nhọc, một bên tay cụt đến gần nách, băng bó trắng xoá. Nhưng hình như điều đó vẫn không ảnh hưởng đến nghị lực của anh, anh vẫn nói chuyện, vẫn để ý xung quanh. Thương nhất, khi có một anh là lãnh đạo Trung Ương, nhân tiện đi công tác qua, ghé vào thăm, kèm theo tặng cho anh Khả một ít quà. Anh Khả cố gắng ngồi dậy nói những câu mà ai nghe cũng phải khâm phục:

- Báo cáo anh! Đúng lúc tình hình nước sôi, lửa bỏng như thế này tôi lại bị bọn phản động chém.Vết thương bắt tôi nằm một chỗ như thế này, tôi không thể chịu được ...

Anh cán bộ Trung Ương lấy tay ngăn lại, anh còn đỡ cho anh Khả nằm xuống. Anh ấy nói:

- Anh đừng nói nhiều, chúng tôi hiểu tấm lòng của anh với Nhân dân, với phong trào Cách Mạng... - Anh cán bộ Trung Ương nhìn cánh tay anh Khả bị chém, nét mặt ái ngại - Nhưng làm sao anh lại bị chúng chém dã man như thế này...

Mọi nghị lực anh Khả tập trung lên lời nói, ánh mắt cũng thể hiện sự căm thù:

- Có lẽ chúng đã cử người theo dõi tôi từ lúc tôi về kiểm tra Phủ Đại Ân do anh Khởi làm chủ tịch. Tối ấy...Tôi muốn một mình bí mật kiểm tra tình hình an ninh như thế nào? Đã hết sức cảnh giác thế mà vẫn bị...

Anh cán bộ Trung Ương lắc đầu :

- Anh mất cảnh giác quá! Bây giờ bọn phản động nổi lên khắp nơi, đi đâu phải có tập thể, làm gì cũng phải có tập thể...Tiện đây, tôi cũng nói cho anh biết ý định của Trung Ương. Thấy anh bị thương nặng như thế này, mà ở lại trong khi quân Tây Dương gây hấn sắp đến đây rồi...nên chúng tôi quyết định đưa anh lên trên để dưỡng bệnh, ý anh thấy thế nào ?

Anh Khả nghe thấy câu ấy, quá sung sướng, định nhỏm dậy, thét to “ Thế à !”, nhưng may cho anh, kìm lại được rồi anh cố nén giọng, nói thật bùi ngùi:

- Đi xa dân, xa phong trào Cách Mạng lúc này, thực tình tôi không muốn! nhưng ...nếu có ở lại mà bị thương nặng như thế này lại làm khổ mọi người, ảnh hưởng đến sự nghiệp chung... Sao lúc này tôi thấy buồn thế hả anh ? Muốn khóc quá.

Anh Khả nói xong, mở thật to mắt nhìn lên mái nhà. Mái nhà lợp bằng lá cọ, đã đến giai đoạn mục, mấy cây rui, mè bị mọt, bụi rơi xuống lả tả...Một lúc sau, anh Khả lấy tay dụi mắt, mắt đã đỏ hoe. Anh cán bộ Trung Ương nắm lấy tay còn lại của anh Khả, nhìn anh Khả đang dụi mắt, thương cảm:

- Anh khóc đấy à ! - Anh Khả vẫn lấy tay dụi mắt, gật gật đầu. Anh cán bộ Trung Ương nói động viên - Anh đừng khóc nữa, lên đó dưỡng bệnh một thời gian, sau này nếu khoẻ chúng tôi lại đưa anh về lại với phong trào Cách Mạng của Khu  này...- Anh cán bộ Trung Ương đưa cho anh Khả gói quà - Đây là quà Trung Ương gửi cho anh...

Anh Khả lại cố gượng dậy xem qua gói quà. Liếc rất nhanh anh Khả thấy toàn là bánh lá gai, với vài nải chuối, những thứ anh ăn chán cả mồm...Anh Khả chỉ ra mấy người đang đứng xung quanh:

- Cho tôi cảm ơn Trung Ương đã quan tâm đến bệnh tình của tôi...Gói quà quý thế này, một mình tôi ăn sao đành, xin anh để lại đây cho anh chị em đã phục vụ tôi...

Mấy người phục vụ anh Khả bấy lâu nay nghe anh Khả nói vậy rất cảm động...

Anh cán bộ Trung Ương hỏi thêm anh Khả một việc quan trọng:

- Anh đi điều trị, chưa biết bao giờ trở về, vậy theo anh, ai có thể thay anh lãnh đạo Khu này?

Anh Khả lại nghĩ ngay đến anh Khởi. Chỉ có anh Khởi!   anh Khởi thật thà, hay tin người. Anh Khả nói gì anh Khởi cũng tin... Đến ngay chuyện nói một mình đi kiểm tra tình hình an ninh ban đêm trong Phủ, anh Khả vừa nói, vừa run vì sợ lộ thế mà anh Khởi tin sái cổ. Làm lãnh đạo, sướng nhất là tìm được người cả tin, dễ sai, dễ bảo...Cả Khu gồm mấy Phủ này không có ai bằng anh Khởi cả. Anh Khả nói với anh cán bộ Trung Ương:

- Tôi cũng đã nghĩ đến chuyện này rồi! Nếu tôi có vắng, nên để anh Khởi, hiện là chủ tịch Phủ Đại Ân làm thay tôi, tôi tin anh ấy sẽ làm rất tốt...

Sau cuộc tiếp cán bộ Trung Ương, tiếng tăm anh Khả nổi như cồn. Tiếp đó anh Khả lại tiếp một đoàn văn nghệ sỹ nữa. Và không thể tin được, đúng là quả đất tròn anh Khả gặp lại những người bạn cũ, đúng như lời hứa lúc chia tay trước đây. Vẫn là nhạc sỹ Lê Hay, Lưu Phồn Lý ca sỹ, Đại Du nhà văn và Me Du nhà báo kiên nhà thơ...Mọi người đi vào, thấy anh Khả mắt nhắm nghiền như đang ngủ say, tất cả đi thật khẽ khàng đến sát bên giường anh Khả nằm...

Nhóm Nghệ sỹ này đi theo phong trào Cách Mạng, nói như nhà văn Đại Du, trong một buổi gặp mặt với các anh cán bộ Trung Ương:

-...Cuộc Cách mạng này đã đổi đời cho chúng tôi. Trước đây chúng tôi sáng tác để kiếm ăn, còn bây giờ chúng tôi sáng tác không phải để kiếm ăn nữa, mà để phục vụ quần chúng Cách Mạng. Chúng tôi vui, sướng, tự hào vì không còn cảnh đi kiếm ăn từng bữa một, mà nay lại được nhân dân nuôi, Cách Mạng chăm sóc...Nên thế, bây giờ Cách Mạng yêu cầu điều gì? nhân dân yêu cầu điều gì là chúng tôi sáng tác. Chúng tôi sáng tác để phục vụ nhân dân, phục vụ Cách Mạng...Phong trào Cách Mạng sẽ dẫn đường cho chúng tôi đi, dẫn đường cho chúng tôi sáng tác. Nhân Dân muôn năm, phong trào Cách Mạng muôn năm...

Nhà văn Đại Du hô to như vậy, trong tiếng vỗ tay như rấm rền. Rõ là quan điểm cực kỳ tiến bộ của văn nghệ sỹ lao vào cuộc Cách Mạng.  Nghe tin anh Khả, trước đây là người bạn chí cốt, đã từng giúp họ qua cơn bĩ cực, nay đã trở thành một cán bộ lãnh đạo Khu bị bọn phản động chém bị thương, đã tỉnh có thể ngồi nói chuyện và trực tiếp giải quyết một số công việc cần kíp, họ vội đến...

Khi nghe bên ngoài thông báo, nhóm văn nghệ sỹ này sẽ vào thăm,  ký ức cũ hiện về trong suy nghĩ của anh Khả. Khi anh Khả có tiền là họ sán lại, tung hô, rồi ra vẻ thân thiết lắm. Đến khi anh Khả hết tiền họ cao chạy, xa bay. Giờ đây họ gặp anh muốn thăm hay có ý đồ gì ? Anh Khả nói với chị hộ lý chăm sóc anh:

- Tôi giả vờ ngủ say! Chị đừng cho họ biết, họ làm gì, kệ họ, chị đừng để ý...Chị nói với họ là tôi rất mệt, đừng làm ồn ào...

Chị hộ lý gật đầu, đi ra ngoài, thực hiện đúng lời dặn của anh Khả. Còn anh Khả nghe thấy tiếng chân bước bên ngoài, giả như không biết, nhắm mắt, nằm im...

Lưu Phồn Lý đến sát giường quỳ xuống, nắm tay anh Khả, gọi khẽ khàng:

- Anh Khả ơi! Anh tỉnh lại chưa? Anh có nghe thấy Lưu Phồn Lý đang gọi anh không ?

Mắt anh Khả vẫn nhắm nghiền, hơi thở mệt nhọc. Lưu Phồn Lý cố gọi một lần nữa:

- Anh Khả ơi! Em, Lưu Phồn Lý đây! Anh mở mắt ra cho em vui nào !

Anh Khả vẫn nhắm mắt. Lưu Phồn Lý với ánh mắt đượm buồn, đứng dậy quay sang nói với nhạc sỹ Lê Hay:

- Anh ấy chắc còn mệt, chị hộ lý nói không nên đánh thức anh ấy ! Bây giờ các anh và em nên thế nào...?

Lê Hay ngẫm nghĩ một hồi, nói với Me Du:

- Anh lấy bài thơ ca ngợi anh Khả ra cho Lưu Phồn Lý đọc - Rồi nhạc sỹ Lê Hay nói với Lưu Phồn Lý, lấy tay ra hiệu để Lưu Phồn Lý biết rằng anh Khả giả vờ ngủ - Em phải đọc truyền cảm, như tiếng vọng của ngàn xưa, trong giấc ngủ của anh Khả, tiếng vọng đó sẽ hiện ra như một giấc mơ... Anh Khả sẽ hiểu tấm lòng của chúng ta với anh ấy...

Me Du đưa cho Lưu Phồn Lý  bài thơ, Lưu Phồn Lý cố dấu sự xúc động, đọc thật nhẹ nhàng, truyền cảm:

-  Anh ấy chỉ còn một cánh tay.

Không sao! Đó lại càng biểu hiện một lý tưởng

Một con đường duy nhất đến với tương lai

Một nhịp cầu nối tình yêu và hạnh phúc

Một trái tim đập mãi với nhân loại cần lao

Một quyết tâm dành cho sự nghiệp

Một chiến thắng nhân dân đang mong đợi

Tôi yêu anh ! Ôi, anh cụt một tay....

Lưu Phồn Lý đọc đến câu cuối cùng, quá xúc động, nếu không có Lê Hay đứng đỡ, có khi ngã xuống đất. Đến như thế mà anh Khả vẫn chưa tỉnh.

Lê Hay nhìn anh Khả nằm với đôi mắt nhắm nghiền, nét mặt rất buồn, nói với mọi người mà hình như nói với... anh Khả:

- Thôi, để lúc khác vào thăm anh ấy! Tôi tin qua bài thơ của anh Me Du, anh ấy hiểu chúng ta, chúng ta đi theo phong trào Cách Mạng này vì nhân dân, vì dân tộc... tất nhiên trong đó có anh ấy...

Mọi người nhìn anh Khả một lần nữa rồi tất cả quay ra. Họ đi được một đoạn thì hoạ sỹ Thiên Bi chạy lại, tay cầm một bức tranh sơn dầu khổ lớn vẽ một người cụt một tay, loang lổ máu, đang giơ cánh tay còn lại về phía mặt trời, miệng há to với đề tựa bên dưới: “ CÒN MỘT TAY VẪN XÔNG LÊN!” Hoạ sỹ Thiên Bi nhìn mọi người, vội vã hỏi:

- Sao lại về sớm thế này ! không gặp anh ấy à ?

Mọi người lắc đầu. Lưu Phồn Lý nói:

- Ông ấy giả vờ ngủ. Đọc hết cả bài thơ của Me Du mà bố ấy vẫn không mở mắt...chắc còn mệt, đành để lúc khác - Lưu Phồn Lý buông một câu - Phí cả thơ!

Nhà văn Đại Du nói thêm vào:

- Tôi cũng có ý định hỏi thêm lão ấy vài chi tiết để có tư liệu bổ xung bài ký: “ THĂM MỘT NGƯỜI CỤT TAY” mà lão ấy nằm như chết...thôi, để khi khác...

Hoạ sỹ Thiên Bi nhìn bức tranh sơn dầu của mình nói buồn bã:

- Thế mà tôi lại tưởng các ông vào đó gặp lão, gợi lại những kỷ niệm cũ, lão cảm động ký vào cái đơn xin Khu cấp gạo, thực phẩm cho bọn mình...Thế bức tranh này bây giờ xử lý thế nào?

Nhạc sỹ Lê Hay cười:

- Ông ấy giả vờ ngủ, tôi biết chứ! Đơn vẫn còn đây! Với bài thơ của Me Du, bức tranh của ông lại còn bài hát của tôi, đấy là chưa kể bài ký của ông Đại Du...Nhất định chúng ta sẽ kiếm được gạo và thực phẩm của Khu. Yên tâm đi...

Rồi cả nhóm kéo nhau đi...

 

 

 

- Mày phải khai rõ! Không được man trá - Thằng  sỹ quan, tay sai của bọn thực dân Tây Dương, có cái mặt như Mặt Ngựa, lông mày rậm, môi thâm... quật mạnh roi mây vào lưng của Nghĩa. Nghĩa đau quá, oằn cả lưng. Nghĩa nói như lạy:

- Tôi khai như thế sao mà ông không tin! Lại đánh tôi ác như thế này.

Giọng thằng sỹ quan Mặt Ngựa ấy rít lên, mắt nhìn chòng chọc vào Nghĩa:

- Tin thế nào được! Bao nhiêu người nói là chính mày đã nói trong nhiều cuộc mít tinh là đánh chết hai tù binh Tây Dương trong căn cứ của lính Giặc Lùn, giờ đây mày lại nói là không đánh chết!

- Đấy là tôi nói quá lên, chứ thật sự hai ông ấy giành nhau nửa caí bánh mỳ tôi mang vào...rồi đánh nhau chỉ vì không có cái ăn...

- A ! mày dám bêu xấu nhà nước Tây Dương à ! - Thằng sỹ quan Mặt Ngựa lấy roi mây quật lấy, quật để vào lưng Nghĩa - Người Tây Dương văn minh chứ đâu đớn hèn như mày...chưa đánh đã khóc, nước mắt, nước mũi ràn rụa...

Nghĩa nói như mếu:

- Tôi nói thật mà ! Tôi còn bảo “ Thôi, đừng đánh nhau nữa, bánh mỳ đây ...” Nhưng hai ông ấy không nghe, cứ đánh nhau!

Nghĩa cố chứng minh, càng chứng minh lại càng bị chúng lấy roi quật tới tấp. Nghĩa cũng nói thật là vẫy cờ để mọi người vào cứu, có ai ngờ... lại thành hiệu lệnh tấn công vào căn cứ của bọn Giặc Lùn. Thằng sỹ quan Mặt Ngựa, tay sai thực dân Tây Dương cũng vẫn không tin:

- Mày nói láo quá! Lừa ai chứ lừa sao được tao !  Cũng chính mồm mày nói trong một cuộc mít tinh, rồi trong mấy cuộc triển lãm tuyên truyền lưu động, người ta ghi tiểu sử của mày là mày nhận được lệnh của Ban lãnh đạo cuộc khởi nghĩa bí mật vào nhà kho nằm chờ hiệu lệnh tấn công...Tao nắm rõ như thế mà mày lại dấu! Chắc chắn mày phải biết kế hoạch đánh nhau với tụi tao. Mày định dấu à ! - Nó lại ra lệnh cho mấy thằng lính - Đánh mạnh vào cho thằng cán bộ đầu sỏ này khai ra...

Thế là Nghĩa lại bị quật, cứ cái roi này vừa giơ lên, thì cái cái roi kia lại hạ xuống, còn nhịp nhàng hơn cối giã gạo nương cạnh suối “Thằng này như ma xó, cái gì mình nói, ở đâu ? Nó cũng biết. Kiểu này chắc chúng nó đánh mình chết mất”. Nghĩa nghĩ như thế, phải khai thật ra thôi, may ra...

Đang bị trói dang hai tay, hai chân ra, Nghĩa cố ngẩn đầu lên, gào thật to:

- Đừng đánh tôi nữa! Tôi khai thật đây này...

Hai thằng lính đang đánh Nghĩa vội dừng tay, lau mồ hôi đợi lệnh. Thằng sỹ quan Mặt Ngựa hỏi:

- Đau chưa con ? Giờ thì khai thật đi...

Nghĩa ra hiệu cho được cởi trói. Thằng sỹ quan Mặt Ngựa đồng ý. Nghĩa ngồi dậy, chắp hai tay lạy thằng sỹ quan Mặt Ngựa, nói mếu máo:

- Tôi lạy các ông ! Đánh đau quá. Nói thật, tôi có biết gì đâu mà khai...gọi là lãnh đạo du kích dân quân Phủ, chưa kịp làm gì thì tôi đã xung phong đi Lu Plăng...không phải xung phong lên đó đánh nhau, mà xung phong vì sợ...

- Mày sợ cái gì ?

Nghĩa nhìn trước nhìn sau, ấp a, ấp úng. Thằng sỹ quan Mặt Ngựa nhìn Nghĩa nghi ngờ:

- Có điều gì mà mày không dám nói... Nói đi !

Nghĩa nhìn mấy thằng lính đứng xung quanh, nói ngập ngừng:

- Ông cho mấy người lính này ra ngoài kia, tôi sẽ nói với ông một điều quan trọng...

Nghĩa rất tin mình mà nói điều này ra sẽ được trọng thưởng.Thằng sỹ quan Mặt Ngựa cho mấy tên lính ra ngoài. Lúc đó Nghĩa mới nói:

- Thưa ông ! Tôi rất muốn cộng tác với các ông, mà không dịp. Để thể hiện lòng thành của mình, chính tôi đã chém đứt một cánh tay của chủ tịch Khu Đồ Như Khả...

Thằng sỹ quan Mặt Ngựa, lấy tay che một bên tai, dỏng cổ lên, cố nghe cho rõ:

- Mày nói cái gì ?

Nghĩa đến thật gần, nói từng tiếng cho thằng sỹ quan Mặt Ngựa nghe thật rành mạch:

- Chính tôi đã chém đứt một bên tay chủ tịch Khu Đồ Như Khả...

Nghe vậy, thằng sỹ quan Mặt Ngựa tự nhiên tức tối, đá cho Nghĩa một phát trúng ngực, Nghĩa ngã bổ chửng, nó lấy tay chĩa thẳng vào mặt Nghĩa:

- Mày vừa ngoan cố, vừa láo toét. Mày bảo mày chém chủ tịch Đồ Như Khả. Láo ! Làm sao mày lại chém Chủ tịch Đồ Như Khả? Người ta không thù hằn với mày, lại là cấp trên của mày, đang nâng đỡ cho mày! Không có ai sai khiến mày... mà mày lại chém! Đã thế chúng tao còn nắm chắc lý lịch của mày, mày là Cả Văn Nghĩa, em ruột của Chủ tịch Phủ Đại Ân Cả Văn Khởi. Em ông chủ tịch Phủ làm gì mà lại đi chém ông chủ tịch Khu!!! Nói thế chó nó nghe. Đã vậy, tao nói cho mày biết, mày có biết ai chém chủ tịch Khả nhà mày không ! - Thằng sỹ quan Mặt Ngựa ưỡn ngực ra, nói vênh vaó- Chính tao đây này! Chính tao chém đứt một cánh tay của lão ấy!

Nghĩa nghe vậy, quá tức, gào ầm lên, rung cả mấy bức vách:

- Chính tôi, tôi chém ông ấy! Vì ông ấy xoá khẩu hiệu, tôi tưởng thằng phản động nên chém nhầm.  Tôi còn nhìn rõ cả nốt ruồi bên mép ông ấy!

- Láo ! Thằng này láo! Chính tao chém lão ấy chứ không phải mày - Cứ nói một câu, nó lại lấy giày đinh đá Nghĩa một phát vào mông. Làm cho mông của Nghĩa chỗ nào cũng nổi lên những cục, nổi lên những  hòn...

Quá đau, nhưng vẫn không cản được sự tức tối của Nghĩa. Mình đã nói láo, nó còn nói láo hơn mình. Nghĩa nói được một câu rất anh hùng, thể hiện một khí phách rất kiên cường:

- Ông là thằng nói láo nhất mà tôi đã gặp!

Thằng sỹ quan Mặt Ngựa dí tấm huân chương “ Anh Dũng Bội Tinh” đeo ở túi ngực trái vào mặt Nghiã:

- Mày dám nói tao thế à ! Mày có biết tấm huân chương này tao có là do chiến công gì không ? - Nó nói hãnh diện- là do tao chém đứt một bên tay của lão chủ tịch Khả nhà mày đó. Thế mà mày bảo tao “ láo” ...Láo này !...Láo này...

Cứ mỗi tiếng “ Láo này” thằng sỹ quan Mặt Ngựa đấm Nghĩa một cú đấm... Độ chục cú đấm thế, Nghĩa ngất lịm...

Khổ thân cho Nghĩa, thằng sỹ quan Mặt Ngựa trước đây có hoạt động gián điệp, với nhiệm vụ chính là ám sát cán bộ của phong trào Cách Mạng. Nên mọi hoạt động của Nghĩa ở phủ Đại Ân nó nắm hết. Đúng lúc Nghĩa chém đứt tay chủ tịch Khả, thì thằng sỹ quan Mặt Ngựa cũng đang hoạt động ở gần đấy...Tin chủ tịch Khả bị bọn phản động chém lan ra khắp cả Vùng, thằng sỹ quan Mặt Ngựa vội chạy về báo công với bọn Tây Dương là việc đó là do chính hắn thực hiện và Mặt Ngựa được bọn Tây Dương thưởng huân chương “ Anh Dũng bội Tinh” đồng thời phong cấp trước niên hạn...

Thế mới biết rằng cái tật nói láo, chỗ nào cũng có, toàn thế giới, chẳng từ phe nào, cả phe Cách Mạng lẫn phe tư bản Tây Dương !!!

... Đến khi Nghĩa tỉnh dậy thì đã thấy mình nằm trong một xà lim, ba bên có tường cao bọc kín, chỉ còn một bên có cửa sắt, phía bên trên có một ô cưả sổ nhỏ, với những song sắt đen sì. Nghĩa lại thấy hình như có ai đang  xoa bóp vết đau của mình ở cánh tay, ở bắp chân...Nghĩa cố mở mắt...

Té ra trong xà lim này, không phải bọn Tây Dương giam một mình Nghĩa, mà còn thêm một người khác. Người đó da ngăm đen, tóc xoăn, dáng hơi ẻo lả, mặc mỗi cái quần đùi...Thấy Nghĩa tỉnh, người đó ngừng xoa bóp, nói ái ngại, cái giọng rất khó nghe, đâu như là người thiểu số:

- Chúng đánh anh ghê quá! Tôi chưa thấy bao giờ...

Nghĩa không đáp lại, nằm im lặng, suy nghĩ. Đúng là số Nghĩa khốn nạn. Đã cố chứng minh mình không phải là người quan trọng của Hội Kín, của phong trào Cách Mạng, cái gì Nghĩa biết đều khai ra cả, thậm chí trên người Nghĩa có bao nhiêu lông, lá? Nếu mà đếm được, Nghĩa cũng khai. Thế mà bọn chúng vẫn không tin, đánh Nghĩa quá dã man...Bây giờ muốn thoát ra khỏi đây phải làm thế nào ? Người đấm bóp cho Nghĩa hỏi:

-Anh làm gì mà chúng đánh anh ghê thế ?

Nghe người đó hỏi, Nghĩa nhức cả đầu. Nghĩa không buồn trả lời, đang cố nghĩ ra cách thoát khỏi đây! Nghĩa nghĩ đủ cách mà không tìm ra được lời giải đáp. Thấy Nghĩa nằm im, không trả lời, người đó tự tìm câu giải đáp:

- Chắc anh là người của Hội Kín, của phong trào Cách Mạng bên này...

Nghĩa miễn cưỡng gật đầu. Người đó nói thán phục:

- Đấy, tôi đoán không lầm mà! Chỉ có người của Hội Kín, của phong trào Cách Mạng mới kiên cường như thế! Tôi phục anh...rất phục anh...Lúc nãy hai thằng lính khiêng anh vào đây, chúng nó không biết tôi hiểu tiếng nước anh, nên chúng trao đổi với nhau tôi nghe hết. Chúng nói, theo lệnh của thằng sỹ quan vừa đánh anh, chúng sẽ thủ tiêu anh nếu có dịp...

Nghĩa nghe vậy, giật mình, mấy chỗ đánh trên người như hết cả đau, Nghĩa hỏi vội:

- Anh nghe chúng nói thật thế à !

Người đó gật đầu. Nghĩa biết, thằng sỹ quan Mặt Ngựa chắc sợ để Nghĩa sống, sẽ lộ chuyện nó nói láo.Thấy người này cũng dễ nói chuyện, Nghĩa hỏi lại:

- Thế anh làm sao mà để chúng bắt vào đây? Mà tôi nhìn anh hình như...anh không ở vùng này?

Người đó nói giọng uất nghẹn:

- Chẳng dấu gì anh! Tôi là Hoàng tử của Vua Nu Va Tôn của nước Lô Tốc, bên kia dãy núi Tra So. Hoàng tộc bên tôi cũng có tư tưởng chống bọn thực dân Tây Dương, quan hệ mật thiết với Hội Kín bên này. Phong trào Cách Mạng của bên anh giúp đỡ chúng tôi nhiều...Tôi bị bắt cóc, chúng đang đòi tiền chuộc... Số tiền lớn lắm...

- Thế liệu Hoàng tộc của anh có trả tiền để chuộc mạng sống cho anh không ?

Người đó nhìn ra xung quanh, rồi nói nhỏ với Nghĩa:

- Không đời nào Hoàng Tộc của tôi lại mất tiền một cách vô lý như thế! Tiền ấy để cho tôi chữa bệnh còn hơn là đưa tiền cho bọn đế quốc thực dân Tây Dương...

Người này nói, y như lão Khả nói - Nghĩa nghĩ. Nhưng tại sao lại phải “ chữa bệnh”, Nghĩa hỏi lại:

- Anh bị bệnh gì ?

Người đó dốc bầu tâm sự:

- Với người của Hội Kín, của phong trào Cách Mạng, tôi cũng chẳng dấu. Trong tương lai, tôi sẽ là người kế tục Vua Nu Va Tôn, sau khi Vua cha mất. Nhưng nói thật với anh...Tôi đã ăn nằm với bao nhiêu đàn bà, mà chẳng ai có con, chữa bao nhiêu thuốc, không khỏi. Nếu sau này không may tôi làm sao, ai sẽ kế tục dòng họ Hoàng thân!!? Nghe bên anh có thầy thuốc chữa được bệnh này, tôi đánh liều đi sang, thì bị bọn Tây Dương bắt cóc...giờ chúng đòi có năm trăm lạng vàng, chúng mới thả tôi...nhưng tôi cóc sợ !

Nghĩa nghe người này nói thế, thèm thuồng. Đau như vậy nhưng chỉ nhắc đến hai chữ “Đàn bà”, “ Cụ thượng” của Nghĩa đã ngóc lên. Giá như Nghĩa được thay thế vị trí của người kia, còn người kia lại thay thế Nghĩa...Chuyện kể của người này làm cho Nghĩa tò mò:

- Không nộp tiền cho bọn chúng, lại đang bị giam trong này...làm sao anh lại nói là  “ Cóc sợ !”.

- Tôi tin anh - Người đó nói - Tôi đã có một kế hoạch...sẽ nói với anh sau...

- Kế hoạch gì nhỉ? -  Nghĩa suy nghĩ, phải tìm hiểu để báo cho thằng sỹ quan Mặt Ngựa, biết đâu vì thế...Nó không đánh mình nữa?

Nghĩa ngồi dậy, cố trấn tĩnh, không lộ ra nét mặt mọi sự thay đổi, nói với người trong dòng họ Hoàng thân của nước Lô Tốc:

- Anh tên gì để tôi dễ gọi...Còn tôi tên là Cả Văn Nghĩa...

Người kia nghe Nghĩa xưng họ, tên, mắt anh ta sáng lên, nắm hai tay Nghiã thật chặt:

- Anh là Cả Văn Nghĩa, chỉ huy du kích dân quân Phủ Đại Ân, người đã dùng tay không giết chết hai tên lính Tây Dương to hơn mình, rồi vẫy cờ làm hiệu lệnh cho nhân dân vùng lên khởi nghĩa cướp căn cứ Giặc Lùn, giành chính quyền về tay nhân dân...

Nghĩa gật đầu mà trong đầu suy nghĩ ngán ngẩm: “Đến một thằng ở trong góc Bà Tó bên kia dãy núi Tra So còn biết mình, huống hồ là bọn lính Tây Dương với thằng sỹ quan Mặt Ngựa ở bên này. Chỉ chết cho cái tội bốc phét...”.Thấy nét mặt Nghĩa có vẻ buồn, người kia nói hồ hởi:

- Hồi ấy,  bên tôi nghe tin bên này có người anh hùng như anh, tôi chỉ ao ước một lần gặp rồi chết cũng vui lòng. Giờ không những được gặp lại còn hân hạnh nói chuyện với anh, tôi như thêm sức mạnh chiến thắng kẻ thù...Tôi tên là Nu Va Thăng, mong anh nhận ở tôi một lời. Anh sẽ là anh của tôi, tôi sẽ cứu anh ...Anh đừng buồn, sự nghiệp lớn của chúng ta sẽ hoàn thành...

Người của dòng họ Hoàng Thân nói mà y như tay phụ trách tuyên truyền Phủ - Nghĩa thầm so sánh, rồi nghĩ tiếp - Cả Văn Khởi nhận mình là em, mình bị còn bị đánh thế này! Thằng này bảo mình là anh, thằng sỹ quan Mặt Ngựa biết, nó đánh mình, có khi xuống âm phủ vẫn còn bị đánh...Nhưng thôi, lúc này không phải lúc ngồi than thân, trách phận. Phải tìm cách làm sao để thằng sỹ quan Mặt Ngựa đừng đánh mình mới là chuyện quan trọng nhất...

Nu Va Thăng dìu Nghĩa đến nằm ở cái giường sắt, trong góc phòng. Nu Va Thăng chỉ vào một hòn gạch sát bờ tường để hờ, nói thật lòng:

- Chỗ kia anh Nghĩa biết không? Tôi có dâú một ít vàng, phòng khi có chuyện...chuyện này, chỉ có tôi với anh biết nhé! Bọn lính biết được là chúng lấy đấy !

Nghe vậy, Nghĩa không dấu nổi sự vui mừng! Được rồi, đã thế Nghĩa sẽ cho Nu Va Thăng ngủ thật say, lấy trộm số vàng kia, cúng cho thằng sỹ quan Mặt Ngựa...Nó sẽ không đánh Nghĩa nữa...

Nhưng làm thế nào cho Nu Va Thăng ngủ say? Nghĩa nằm xuống cố nghĩ. Và kìa ! Trời như thương Nghĩa mà bày cách. Trên trần xà lim mấy tổ đất của con tò vò xanh, to bằng mấy ngón chân cái. Mấy cái tổ ấy mà nghiền thành bột, pha vào nước cho Nu Va Thăng uống, chắc chắn sẽ ngủ say đến ba ngày sau ...mới tỉnh. Chuyện này, sau lần thất bại, lừa cho anh Khởi ngủ, Nghĩa đã rút kinh nghiệm, lần này chắc chắn sẽ thành công...

Nhưng nghĩ đi, nghĩ lại Nghĩa vẫn tức, tức lắm. Mình đã khai hết, khai sạch...thế mà chúng nó vẫn không tin! Lại còn định thủ tiêu mình. Bây giờ mình phải nghĩ cách lấy vàng của thằng này để cúng chúng nó ! Nghĩ có nhục không ? Nếu chúng nó tin mình, mình lấy được số vàng kia ra ngoài thì..mình sẽ không tham gia phong trào Cách Mạng nữa, nhường hết cho các cô, các bác. Nghĩa đang bực mình, gần giống tâm trạng của một con chó điên, gặp đâu cắn đó nên chẳng để ý gì cả, nhặt được một tờ giấy trắng nhỏ rơi dưới đất viết nhiều  chữ nhì nhằng Nghĩa không đọc được, Nghĩa cũng chẳng buồn xem, lại bỏ ngay vào mồm nhai, như nhai kẹo cho vợi cơn tức. Một lúc sau, nhai tờ giâý thấy đắng với sạn quá, Nghĩa sực tỉnh, nhổ ra phì phì...

Sáng sau, thằng sỹ quan Mặt Ngựa cho lính dẫn Nghĩa và Nu Va Thăng ra ngòai, để chúng làm vệ sinh Xà lim. Lúc chuẩn bị dẫn ra ngoài, mặt của Nu Va Thăng trông đen nhờ nhờ như thế, thế mà bây giờ tự nhiên chuyển màu, thành xám xịt như màu lỗ đít trâu. Mồ hôi trên mặt Nu Va Thăng đổ ra đầm đìa, vừa đi, vừa run. Ra đến bên ngoài, Nghĩa hỏi:

- Có điều gì mà làm anh sợ thế ?

Nu Va Thăng không trả lời, ngồi xuống, ôm đầu gối, vẫn run cầm cập nhìn vào phía bên trong. Nghĩa động viên:

- Anh sợ mất vàng chứ gì ? Dấu kỹ như thế không mất được đâu ?

Nu Va Thăng lắc đầu:

- Không phải chuyện đó...

- Thế chuyện gì ?

Nu Va Thăng vẫn lắc đầu! Nghĩa nhìn Nu Va Thăng khó chịu, bán tín, bán nghi...

Đến khi vào lại Xà lim, Nu Va Thăng chạy vội đến chỗ giường sắt, cúi xuống tìm kiếm, ngó nghiêng. Nghĩa thấy vậy, hỏi:

- Anh tìm cái gì thế ?

Nu Va Thăng tìm một lúc nữa, không thấy mới hỏi lại Nghĩa:

- Anh có thấy tờ giấy trắng nào, mà tôi dấu ở mép giường này không ?

Ngẫm nghĩ một hồi, rồi Nghĩa sực nhớ :

- Có, tôi có thấy...!

- Anh để đâu rồi ? -Nu Va Thăng hỏi vồ vập

- Nhưng tờ giấy ấy có quan trọng không ? - Nghĩa hỏi lại.

- Đấy là bản kế hoạch bí mật của tôi, bản chính đã gửi ra ngoài còn đây là bản phụ... Nếu chúng thu được, chắc thằng Mặt Ngựa nó sẽ đánh tôi như đánh anh...và mọi kế hoạch sẽ lộ hết.

- Thế à ! Tôi lại cho vào mồm nhai rồi, đắng quá lại nhả ra - Nghĩa nói.

Nu Va Thăng nghe vậy ôm chầm lấy Nghĩa, reo lên sung sướng:

- Trời ơi! Anh cứu sống tôi rồi... Ơn này tôi không biết khi nào trả lại được... mà làm sao anh biết là tài liệu của tôi mà nhai đi, để không cho chúng nó biết...

Chuyện này đối với Nghĩa không biết nên vui, hay nên buồn. Nghĩa trả lời miễn cưỡng:

- Cùng cảnh ngộ với anh, chẳng lẽ tôi lại không giúp!

Nói thì nói như thế ! nhưng trong đầu Nghĩa lại nghĩ đến số vàng mà Nu Va Thăng dấu sau hòn gạch tường. “... Tiếc là mình không biết đấy là kế hoạch của Nu Va Thăng để nộp cho thằng sỹ quan Mặt Ngựa... Nhưng số vàng kia, dứt khoát phải lấy...”. Nghĩa ngẫm nghĩ như thế...

Đến buổi gần tối, tranh thủ lúc Nu Va Thăng được ra  ngoài đi tắm, Nghĩa trèo lên lấy mấy tổ con tò vò xanh xuống, nghiền thành bột, đổ vào cái ấm nước, quấy đều để vào chỗ cũ, đợi cho Nu Va Thăng về...

Xem ra thời gian cũng còn nhiều, ngó trước, ngó sau thấy Nu Va Thăng đi tắm chắc chưa thể về nhanh được. Nghĩa đến chỗ dấu vàng, cạnh hòn gạch, lấy sạch số vàng của Nu Va Thăng, rồi lấp viên gạch đúng y như cũ. Lấy số vàng đó dấu trong người, Nghĩa có ý định, chắc chắn Nu Va Thăng uống xong chỗ nước này sẽ ngủ say, ngày mai đến lượt Nghĩa bị thẩm vấn...Nghĩa sẽ đưa số vàng này ra cho thằng Mặt Ngựa, lúc ấy Nu Va Thăng vẫn ngủ...

... Đang nghĩ như thế, Nu Va Thăng đi vào, còn Nghĩa được gọi ra đi tắm sạch sẽ để chuẩn bị ngày mai lên thẩm vấn...

Nghĩa không chút do dự, đi ngay...

Ra đến bể nước, Nghĩa cởi truồng, vắt quần áo có số vàng cất trong túi lên thành bể rồi dội nước lên người bằng một cái mũ sắt. Nghĩ đến giờ phút mình sẽ được thằng sỹ quan Mặt Ngựa thả tự do, sau khi nộp cho nó số vàng Nghĩa lấy được. Quá sung sướng, vừa dội nước, Nghĩa vừa hát dân ca : “- La...la...la...anh thấy em...anh ra với em...anh nắm tay em ...”. Nghĩa hát làm cho thằng lính gác trông coi Nghĩa bực mình:

- Tắm nhanh rồi còn về! Trời tối mẹ nó rồi! Đứng đấy mà hát với hò - Chợt nhìn thấy “Ông thượng” của Nghĩa trông như cái điếu cày, đen chùi chũi, nó cười - Tao có cách làm cho mày ngày mai phải khai ra hết mọi sự thật ! Con ạ . Rất đơn giản, ngày mai tao bảo ông lớn tụt quần mày ra, khỏi đánh mỏi tay, cứ lấy thuốc lá cháy đỏ dí vào chỗ kia kìa...thì đến thằng bố nhà mày dù có ngoan cố hơn mày cũng phải khai ra nhé !

Nghĩa nghe thấy thế, đánh rơi luôn cái mũ sắt múc nước đang cầm trên tay, nhìn thằng lính gác, nét mặt sững sờ...

Lúc về lại Xà lim, Nghĩa liền đi đến chỗ để ấm nước. Nghĩa cầm ấm nước lên lắc lắc...Trong ấm nước không còn một giọt nào. Nghĩa để ấm nước xuống, nhìn Nu Va Thăng đang ngủ, mừng lắm, như vậy kế hoạch của mình đã thành công.

Tối khuya ! Nghĩa đặt lưng xuống cái giường sắt nhưng chưa ngủ ngay, tay vẫn nắm chặt cái túi áo đựng vàng lấy được. Bên ngoài Xà lim trời đen kịt, gió rít lên từng cơn, những mảng đen của cây rừng vật vã. Tiếng con chim lợn thỉnh thoảng lại cất lên nghe thật não nùng...Quái lạ !- Nghĩa nghĩ - thường đến giờ này là Nghĩa ngủ rồi, mà sao tối nay lại trằn trọc không ngủ được!!!

Tự nhiên bên ngoài có ba tiếng cú rúc... Bên giường đối diện tưởng Nu Va Thăng ngủ! Không phải, Nghĩa thấy Nu Va Thăng từ từ ngồi dậy ngó nghiêng! Nghĩa ngạc nhiên. Thôi, chết rồi! Làm sao Nu Va Thăng lại tỉnh thế kia!!! Bốn cái tổ tò vò xanh Nghĩa đã nghiền thành bột pha vào ấm nước kia mà! Hay là thuốc không hiệu nghiệm...Nghĩa chán quá, tay lại nắm chặt túi áo đựng vàng hơn nữa...

Nu Va Thăng rón rén đi ra cửa, nhìn ra bên ngoài, rồi quay vào gọi Nghĩa:

- Anh Cả Văn Nghĩa ! dậy đi... dậy đi...

Nghĩa ngồi bật dậy, tay vẫn nắm chặt túi áo. Nu Va Thăng ghé sát vào tai Nghĩa nói thì thầm:

- Tối nay...nghĩa quân bên tôi... đột nhập vào đây cứu tôi...lúc nãy tôi giả vờ ngủ say để đánh lừa mấy tên lính canh...Có ai ngờ, mọi lần chúng gác kỹ như thế, thế mà tối nay không hiểu sao chúng lại ngủ say như chết...Thời cơ đến rồi, anh với tôi trốn thôi...

Bên ngoài lại có tiếng cú rúc...

Nu Va Thăng đến một góc tường tháo ra mấy viên gạch vừa vặn cho người chui ra, rồi nói với Nghĩa:

- Tôi bí mật tháo gạch ra mà chúng không biết, rồi tìm cách báo ra ngoài kia kế hoạch trốn. Cái tờ giấy anh nhai là bản sơ thảo kế hoạch này đấy...May không ? không có anh là lộ rồi...

Nu Va Thăng làm một động tác không thể tốt hơn là lấy tay đẩy nhẹ vào lưng Nghĩa:

- Anh chui ra trước đi, tôi ra sau...Ngoài kia, chỗ tiếng cú kêu có người đợi...

Nghĩa nhìn Nu Va Thăng thoáng ngần ngại. Nu Va Thăng lại giục:

- Anh đi nhanh lên... anh ở lại là chúng thủ tiêu anh anh đấy!

Không còn cách nào khác, Nghĩa phải chui ra. Nu Va Thăng chui ra sau! Khốn nỗi, người của Nu Va Thăng to, vừa chui lưng chừng, động đến đám gạch mục, chúng rơi phát ra những tiếng “ Lục...cục...”. Bên ngoài, Nghĩa đứng tim. Đang đêm bốn bề vẫn im ắng, nghe tiếng động ấy nghe rất là to. Nhưng... cũng thật là may! Bọn lính gác vẫn ngủ say, nhiều chỗ còn nghe rõ tiếng ngáy to như sấm. Nu Va Thăng chui ra, gặp Nghĩa, cười hoan hỉ:

- Quái lạ! sao hôm nay bọn lính gác ấy, chúng nó ngủ say thế nhỉ!

Nghĩa giật mình, thôi chết...! Nghĩa nói với Nu Va Thăng:

- Đúng là bọn chúng uống nước pha tổ tò vò xanh của tôi rồi...

- Uống nước pha tổ tò vò xanh thì làm sao?

- Uống nước đó vào người thì ngủ say, có đái vào mặt vẫn cứ ngủ...tôi hoà tổ tò vò xanh vào ấm nước- Nghĩa giải thích.

- Thế thì đúng rồi ! Lúc chiều đi tuần về, mấy thằng lính qua chỗ tôi, khát quá, vào Xà Lim thấy ấm còn nước, chúng uống sạch... Thế anh pha tổ tò vò xanh vào nước để làm gì?

Nghĩa không cần suy nghĩ, trả lời thật nhanh:

- Tôi ngờ ngợ biết kế hoạch của anh! Vậy muốn thành công phải cho bọn nó ngủ say mới thực hiện kế hoạch được chứ!!! Thuốc ấy là hiệu nghiệm nhất đấy.

Nu Va Thăng không dấu được cảm phục:

- Anh vừa dũng cảm, vừa thông minh... Đất nước tôi chỉ cần một người như anh lãnh đạo là đánh tan thực dân, đế quốc Tây Dương...

Khi hai người đến chỗ Nghĩa quân của của nước Lô Tốc, mọi người gặp nhau trong nỗi mừng vui không thể tả. Nu Va Thăng chỉ Nghĩa nói với mọi người:

- Xin giới thiệu với các anh em. Đây! anh Cả Văn Nghĩa là ân nhân của tôi. Tấm gương dũng cảm không khai báo trước quân thù đã động viên tôi rất nhiều, để có nghị lực tháo gạch, vượt ngục. Anh ấy còn nhanh trí nhai bản kế hoạch vượt ngục của tôi, không cho bọn lính biết, nên kế hoạch không bị lộ. Đã thế, trước khi vượt ngục, anh ấy rất thông minh dùng tổ tò vò xanh, một phương thuốc dân gian hoà với nước cho mấy thằng lính uống, chúng ngủ say, nên cuộc vượt ngục trở nên dễ dàng...

Trong bóng đêm chỉ có ánh sao trời, sương rơi lành lạnh nhưng với nghĩa cử thân thiện tầm cỡ Quốc tế của Nghĩa đã sưởi ấm bao tấm lòng. Lúc này nếu có nhà  Viết sử nào của giai cấp Cần Lao có mặt tại đây, muốn ghi sự kiện này, dứt khoát phải viết:“ Với tinh thần Quốc tế trong sáng,  Cả Văn Nghĩa một chiến sỹ của phong trào Cách Mạng đã cứu một lãnh tụ vốn là thần vương của dòng dõi Hoàng thân  nước bạn thoát nạn trong một cuộc vượt ngục rất hy hữu nhưng thắng lợi trọn vẹn. Có thể nói cuộc vượt ngục đó, chỉ có ở chiến sỹ Cách Mạng Cả Văn Nghĩa, bằng trí thông minh tuyệt vời hơn người mới thực hiện được...”.

Đang vui như vậy, tự nhiên Nu Va Thăng muốn quay lại, Nu Va Thăng nói với mọi người:

- Chết rồi ! Tôi còn bỏ quên số vàng để sau viên gạch, phải quay vào đó lấy. Số vàng đó là tiền của Hoàng Thân bằng mọi cách phải lấy, không thể bỏ lại được...

Nghe vậy Nghĩa ngẫm nghĩ, có ôm số vàng này ở trong người, chẳng trước hay sau cũng lộ, chi bằng cứ đưa ngay cho họ rồi tính toán sau. Nghĩa nói với Nu va Thăng:

- Anh khỏi phải vào lại! Tôi đã cầm ra đây cho anh - Nghĩa đưa số vàng đó cho Nu Va Thăng rất trang trọng - Anh cầm đi ! Tôi đã hoàn thành nhiệm vụ...

Nu Va Thăng ôm lấy Nghĩa, nói nghẹn ngào không thể thành lời:

- Trời ơi! Sao anh lại tốt với chúng tôi như thế! Nếu  không có anh, không biết tính mạng của tôi rồi tài sản của Hoàng Thân sẽ như thế nào ? Anh phải đi với chúng tôi, để cả dòng họ Hoàng Thân bên nước của tôi, để nhân dân nước Lô Tốc biết anh và trả ơn anh về nghĩa cử trong sáng  này...

 

 

 

Anh Khởi làm chủ tịch Khu cũng được gần ba năm. Ba năm trên cương vị này, quả thật ban đầu là quá sức của anh. Còn bây giờ nhiều lúc anh có cảm giác bất lực!

Chuyện đánh nhau với lính Tây Dương, tưởng khó lại hoá dễ.

Trong một buổi học tập kinh nghiệm đánh địch của  nước bạn, anh Khả đã giảng dạy, anh Khởi cùng một số người lãnh đạo Khu ngồi nghe. Anh Khả, đưa mấy ngón tay của bàn tay còn lại lên môi thấm nước bọt, rồi lật lật vài trang giấy trong quyển vở để trước mặt, ngẩn lên nói:

- Chúng ta đánh nhau với bọn Tây Dương cứ dùng phép thuật chiến tranh nhân dân bao gồm hơn mấy chục chữ vàng của bác Không Râu với biệt hiệu Nối Ruồi To của nước bạn dạy, bác dạy như thế này đề nghị các anh chép thật cẩn thận rồi áp dụng:“... Địch đến ta rút. Địch rút ta đến. Địch tiến ta lui.  Địch lui ta tiến. Địch đứng ta ngồi. Địch ngồi ta đứng. Địch thức ta ngủ. Địch ngủ ta thức. Địch muốn nằm trên. Ta lại nằm dưới. Địch muốn nằm dưới. Ta lại nằm trên....” Điều đó có nghĩa là cứ làm ngược lại những gì bọn Tây Dương làm, thì có tám vạn chín nghìn thằng Tây Dương trong một trận càn quét vào đây cũng thất bại...các anh nhớ chưa?

Mọi người vỗ tay đôm đốp, với phương thức đánh địch hay quá, phong phú quá, thật đúng “ Thiên biến vạn hoá”! Anh Khả đang định gập sách lại để phân tích thêm những vấn đề chiến tranh nhân dân xoay quanh mấy công thức trên thì lại có một cánh tay rụt rè giơ lên có ý kiến. Anh Khả rất vui, đề nghị:

- Anh có ý kiến phải không ? Anh đứng dậy trình bày đi, tôi sẽ giải thích rõ cho anh.

Nguời đó đứng dậy, nhìn xung quanh. Mọi ánh mắt nhìn anh như khuyến khích. Anh ấy mạnh dạn trình bày ý kiến của mình:

- Thưa anh! Tôi muốn hỏi anh một câu...Cứ như anh nói, địch làm gì thì ta làm ngược lại, chúng không biết đâu mà đánh...

Anh Khả gật đầu, nói dứt khoát:

- Anh nói rất đúng!

- Vậy, thưa anh ! cứ thế mà suy thì “Địch tấn công, ta rút lui...”. Còn ta tấn công...

Anh Khả nói ngay:

- Thì địch rút lui!

Vẫn người đó:

- Nhỡ đâu địch có hoả lực mạnh, lại biết rõ lực lượng bên mình, chúng không rút lui, mà đánh lại mình thì sao...

Anh Khả nghe vậy, bực mình  :

- Có thế mà anh cũng không tự mình giải quyết được. Nếu thực tế chiến trường có chuyện đó thì ta không tấn công nữa, lại rút lui, đến bao giờ địch yếu mới tấn công -Anh Khả hỏi mọi người - Tôi nói thế có đúng không các anh ! Nếu tôi nói đúng, đề nghị mọi người cho một tràng vỗ tay.

Mọi người ngồi dưới đồng loạt vỗ tay. Người kia ngượng nghịu ngồi xuống miệng lẩm bẩm:

- Có thế mà mình không biết lại đi hỏi. để lòi cái dốt ra...

Anh Khởi, qua những lần học tập về kinh nghiệm chiến tranh nhân dân đầu óc anh mở mang ra rất nhiều. Nên nhiều lần có những cuộc càn quét của bọn Tây Dương vào vùng này , cả vùng thực hiện “ Vườn không nhà trống”, không cung cấp  lương thực cho bọn Tây Dương, rồi chỗ nào cũng có hầm chông, ong vò vẽ... đánh địch. Mệt mỏi, chúng phải rút, Khu anh Khởi giáp biên giới nước Lô Tốc, thành Khu tự do, do lực lượng phong trào Cách Mạng quản lý.

Vùng này lại là vùng rừng núi, xung quanh có núi cao án ngữ, dễ chạy, dễ rút, giáp nước bạn... thành vùng an toàn nhất nhì đất nước...thế là bao nhiêu cơ sở lớn của Trung Ương đổ về. Mà cán bộ Trung Ương nhiều vô kể, chủ yếu ngồi sau bàn giấy để giải quyết công việc...Anh Khả sau thời gian điều trị ở tuyến trên đã khỏi bệnh, tuy chỉ còn một tay, nghị lực của anh vẫn còn mạnh mẽ lắm, biểu hiện rõ nhất là khi hô khẩu hiệu. Cánh tay còn lại của anh Khả bao giờ cũng giơ lên trước tiên, vung ra rất sôi nổi cùng tiếng thét căm hờn như muốn vỡ tung lồng ngực khi nói về tội ác của bọn thực dân Tây Dương. Giờ đây trên cương vị Phó chủ tịch Vùng, trực tiếp phụ trách vấn đề tuyên truyền, anh Khả về gần với anh Khởi, để giúp đỡ chính quyền địa phương Khu trong những ngày kháng chiến...

Đó là những mặt thuận lợi cho anh Khởi. Cái khó nhất vẫn là vấn đề kinh tế. Nguời dân ở đây vẫn theo lối canh tác kiểu từ hồi còn “ công xã nguyên thuỷ” nghĩa là chọc lỗ, gieo hạt trên sườn non... Chuyện đó làm gay go cho anh Khởi, với vai trò người lãnh đạo là làm sao có cái ăn cho cán bộ Trung Ương đông như kiến cỏ chạy lụt và cho cả người dân, nhất là những lúc giáp hạt.

Nhiều lúc anh Khởi ngồi trước nồi đất nấu một phần cơm, chín phần sắn lại lo thắt ruột. Cũng có những chiều, anh Khởi đi bộ lang thang trên những nương lúa đang gieo hạt... Ánh nắng hoàng hôn phủ một màu vàng sắp tắt nắng hết hai phần ba sườn đồi, tiếng chim kêu chiêm chiếp khi xa, khi gần... đất dưới chân khô khôc, lổn nhổn sỏi đá, bước đi nghe lạo xạo... Lòng anh Khởi buồn không thể tả. Cứ tình cảnh này đói đến nơi! Mà cũng lạ, cứ những lúc khó khăn như thế này, anh Khởi lại ước ao có Nghĩa. Nghe tin Nghĩa bị lính Tây Dương bắt trong một trận càn quét, chúng đánh Nghĩa vô cùng tàn ác, nhưng Nghĩa cương quyết không khai thể hiện khí phách lẫm liệt của một chiến sỹ được tôi luyện qua thử thách, được phong trào Cách Mạng đào tạo...Nghe tin ấy cộng với những lời truyền tụng: “ Dòng họ Cả Văn... ở đâu cũng có anh hùng”, anh Khởi tự hào, tự hào không để đâu cho hết. Rồi sau đó anh Khởi lại nghe tin Nghĩa bị “mất tích...” có khả năng bị địch thủ tiêu, khỏi phải nói anh Khởi đau xót đến mức độ ghê gớm như thế nào! Hễ thức thì thôi, còn ngủ là hình bóng Nghĩa hiện lên với nụ cười rạng rỡ. Nhất là những hình ảnh khi Nghĩa nói trước các cuộc mít tinh, trước chị em phụ nữ, trước các em thiếu niên, trước các cụ...Rồi lời hứa quyết tâm của Nghĩa khi lên đường đến những nơi hiểm nguy nhất, cứ như vang vọng bên tai anh Khởi... Đang ngủ thấy những hình ảnh như thế, anh Khởi ngồi bật dậy, gọi vội vàng:” “ Nghĩa ơi ! em đang ở đâu?” . Trước mặt anh chỉ có bóng đêm, ánh sao trời và những hàng cây gió đang thổi dào dạt...Nghĩa ơi! - Anh Khởi ao ước- Nếu còn sống, em ở đâu về giúp anh !

Đang miên mang với bao nhiêu suy nghĩ trăn trở, thì anh Khởi được giao liên Vùng trao cho một công văn hoả tốc của anh Khả. Anh Khả yêu cầu anh Khởi, không được chậm trễ, dù có  đau bụng cũng phải lên gấp văn phòng ban tuyên truyền Vùng để bàn một công việc hết sức quan trọng.

Anh Khởi không kịp xắn gấu quần, chỉ kịp xỏ chân vào đôi dép cao su rồi nhảy lên xe đạp, đạp vội vã ...

Đạp xe mà anh Khởi vẫn không nghĩ ra công việc  gì mà quan trọng thế nhỉ ?

Đón anh Khởi trong một căn nhà lợp lá cọ, vách được đan bằng những thân cây nứa đập dập, nền đất... anh Khả ngồi sau một chiếc bàn gỗ thô, nét mặt rất cau có, không có một tý nào dấu hiệu của sự vui vẻ.. Anh Khởi nhìn anh Khả có vẻ lo. Thấy anh Khởi đi vào, anh Khả giơ bàn tay còn lại, chỉ vào một chiếc ghế cạnh bàn :

- Anh ngồi xuống đi !

Anh Nghĩa rón rén ngồi xuống, nét mặt thể hiện lo sợ, mặc cho mồ hôi đổ thành dòng trên mặt, không cần lau, anh Nghĩa hỏi anh Khả thăm dò:

- Có việc gì gấp thế anh ?

Anh Khả im lặng một lúc, mím môi, suy nghĩ. Một lúc sau anh mới nói:

- Tình hình căng quá Khởi ạ! Trên Trung Ương đang cần gạo để nuôi cán bộ, Vùng ta là vùng tự do, vì thế Trung Ương yêu cầu chúng ta tiếp tế thêm gạo... không thế, lực lượng cán bộ đói thì làm sao chỉ đạo kháng chiến đánh quân Tây Dương...

Anh Khởi nói luôn:

- Ở dưới Khu của em, dân cũng đói!

Anh Khả gắt:

- Tôi biết rồi!

Anh Khởi thắc mắc:

- Anh biết rồi, sao anh không báo cáo lên Trung Ương để họ không yêu cầu chúng ta cung cấp gạo...

Anh Khả bực mình:

- Nói như anh thì nói làm chó gì ! Vì theo yêu cầu lãnh đạo Vùng, tôi đã viết một bản báo cáo dài mười lăm trang báo cáo với Trung Ương là Vùng của chúng ta rất no đủ, đặc biệt là khu anh Khởi làm Chủ tịch, gạo đầy bồ, dân ăn gạo không hết phải nấu cho lợn ăn...

Anh Khởi nghe thế giãy đành đạch y như con vịt bị buộc cánh chuẩn bị cho đi cắt tiết, miệng gào lên như người thấy con mình sắp chết đuối mà không cứu được vì chưa biết bơi:

- Ối, trời ơi! Anh nói thế là giết em rồi! Em đang đói đây này. Dân cả Khu sắp hết gạo rồi, đói nhe răng đến nơi rồi...

Anh Khả nghe anh Khởi nói vậy, bực mình, mắt ngó nghiêng sợ người ngoài nghe thấy, đứng dậy lấy tay còn bịt miệng anh Khởi:

- Có bớt cái miệng đi không ? - Anh Khả giải thích- Tôi biết điều đó chứ! Nhưng phải bảo đảm uy tín của Vùng mình nên mới báo cáo lên Trung Ương như thế ! Cũng định có một phương pháp...

- Phương pháp gì ạ ?

Anh Khả nói nhỏ vào tai anh Khởi, rồi lắc đầu:

- ... Đấy! Đã cử người sang tận bên nước Lô Tốc, mua gạo rồi cho người vận chuyển đến chỗ Khu của anh báo cáo với Trung Ương là số gạo đó được Khu mình sản xuất. Nhưng...

- Nhưng ...sao ạ !

- Không được, bên họ dứt khoát không bán, họ nói số gạo ấy là số gạo dữ trữ chiến lược...thế có chết người không cơ chứ! Bên ấy gạo thừa mứa, mình cần, nói thiếu điều gần như tế sống họ, nhưng không, họ nhất định không bán!

- Bây giờ biết sao anh?- Anh Khởi hoảng thật sự.

Hình như anh Khả không để ý điều đó, đứng dậy đi đi, lại lại trong phòng, nét mặt trầm ngâm, nếu không có gạo cung cấp cho Trung Ương như đã hứa, anh sẽ mất chức như chơi, tống ra chỗ khó khăn nhất thì có khi...cưa nốt cánh tay còn lại. Không được! bằng mọi giá phải có gạo. Anh Khả nói với anh Khởi:

- Anh phải nói với dân, hiện nay chúng ta đang sống trong vùng tự do, được yên ấm như thế này là do bao nhiêu cán bộ Trung Ương lao tam, khổ tứ ngày đêm suy nghĩ tìm ra phương sách đánh thắng quân Tây Dương. Vì thế ! Dù có phải ăn cháo, ăn sắn để nhường hạt gạo cuối cùng cho những người cán bộ tận tụy vì dân, vì nước...Vùng ta, Khu ta cũng sẵn sàng...

Anh Khởi nghe thấy thế ngao ngán! Thầm suy nghĩ: Khó lắm anh ơi! Nói thì dễ chứ ai có gạo họ còn lo cho cái bụng của chính họ trước đã...Nghe vận động như thế, cũng có thể có người đóng góp nhưng chắc  chắn có người dấu. Anh Khởi trình bày:

-Em cũng hiểu anh nói ...nhưng nhỡ ra, vận động mà có người không ủng hộ thì sao? Vì số gạo trong nhà dân không còn là bao nhiêu...

Anh Khả bực mình:

- Anh là người lãnh đạo Khu mà lại ăn nói thế à! Anh không nhớ câu nói nổi tiếng của bác Không Râu biệt hiệu Nốt Ruồi To đã dạy à ! “ Chính quyền ở đầu ngọn súng ”, điều đó có nghĩa là, ai không đóng góp gạo cho chính quyền thì anh cho dân quân gô cổ lại. Mình có du kích, có chính quyền, có cả công an nữa... ai nói không nghe, tống cổ nó vào trại giam...

Anh Khả lại gần anh Khởi vỗ vai anh thân mật:

- Thôi! Đừng hỏi ngang, hỏi dọc nữa! Anh về cứ thế mà làm, vận động nhân dân đóng góp gạo, trong vòng mười lăm ngày sau đủ sáu tấn...tôi báo cáo Trung Ương rồi, họ sẽ cho ngựa về thồ lấy số gạo đó...

Anh Khởi đi về mà lòng buồn rười rượi. Đây quả là một bài toán quá khó với anh! Giá như lúc này có ai thay anh làm ra được số gạo kia, anh sẵn sàng nhường chức chủ tịch Khu. Dọc đường anh về, đi qua những nương lúa xơ xác, lổn nhổn những hòn đất gan gà, những khuôn mặt hốc hác nhìn anh...Anh Khởi ghé thăm một nhà dân cạnh đường, cả nhà từ đàn ông, đàn bà, trẻ nhỏ ... đang xúm xít bóc vỏ sắn chuẩn bị luộc ăn. Hũ gạo trống trơn đến tận đáy...

Anh Khởi thấy đau đớn lắm, cảm giác mình chưa làm tròn trách nhiệm với bà con!

Ngay ngày hôm sau, anh Khởi liền họp với ban lãnh đạo Khu nêu ý kiến của anh Khả cần có sáu tấn gạo cung cấp nuôi cán bộ Trung Ương. Mới nói đến yêu cầu... đã có người đang ngồi họp khóc nấc lên, có người ngất xỉu...Thế thì thôi! Bàn cái gì! Có lẽ anh sẽ từ chức nhường cho người khác làm thay ...Sau ba đêm suy nghĩ nung nấu, anh Khởi quyết định viết đơn xin từ chức, chức Chủ tịch Khu vì không hoàn thành nhiệm vụ trên giao...

Đêm ấy ! Bên ánh đèn dầu vàng vọt, trước trang giấy trắng, anh Khởi chống tay lên trán suy nghĩ...

Bên ngoài thật tĩnh mịch, trăng cuối tháng đã chếch sườn non thành một lưỡi liềm mỏng sáng vàng nhẹ treo ngang trời, sương rơi lành lạnh, tiếng dế nỉ non như ca một bài ca ai oán bất tận. Trước trang giấy trắng, anh Khởi vẫn còn chưa viết, anh đang nghĩ đến những người thân đã giúp anh đến được cương vị ngày hôm nay, nhất là Nghĩa, đứa em kết nghĩa thân thương, giờ đây đã trở thành em ruột của anh. Nghĩa đã làm bao nhiêu việc vì anh, Nghĩa đi vào cuộc chiến đấu này cũng vì anh...Thế mà nay anh lại phải từ chức vì sức có hạn, năng lực hạn chế. Anh Khởi cảm giác việc này như phản bội mọi nguời, như có lỗi với Nghĩa. Nghĩa ở đâu lúc này!!? Nghĩa có thấu cho nỗi lòng của anh ...Nhưng biết làm sao! Nếu làm đúng theo yêu cầu của anh Khả, anh Khởi thấy thật thất nhân tâm! Mà làm đúng như thế, dân họ sẽ oán anh, họ căm thù anh...

Anh Khởi suy nghĩ...

Rồi anh quyết định lấy cái bút lá tre chấm vào lọ mực tím, cúi xuống định...

Cũng đúng lúc đó,  bên ngoài có tiếng động rất lạ, làm cho anh Khởi bỏ ý định viết đơn từ chức, buông cái bút xuống bàn, vơ vội khẩu súng ngắn Pặc hoọc ( 3), đứng dậy, chĩa súng ra ngoài cảnh giác...

Phía bên ngoài, cánh cửa liếp bằng tre được nhấc nhẹ, một bóng người đen sắc cốt bên hông lọt vào trong. Dưới ánh đèn dầu màu vàng anh Khởi nhìn không rõ. Anh vẫn giơ súng, hô to:

- Ai ! Đứng lại. Không, tôi bắn!

Bóng đen không đứng lại mà từng bước nhẹ nhàng đến gần anh Khởi, nói nhỏ nhưng rõ ràng:

- Anh Khởi ! Em, Nghĩa đây! Cả Văn Nghĩa, em của anh đây!

Anh Khởi như không tin ở tai mình. Chẳng lẽ người đứng trước mặt mình lại là Nghĩa sao! Cả Văn Nghĩa đã bị bọn Tây Dương bắt rồi bị “ mất tích “ rồi cơ mà !Nghĩa tiến lại gần thêm tý nữa, sát anh Khởi lắm rồi, nói thổn thức:

- Em! Nghĩa đây! Anh ...Em về với anh đây!

Đúng Nghĩa rồi! Đúng Nghĩa thằng em thân thương của anh! Anh Khởi vẫn như chưa tin hẳn! Anh vặn to ngọn đèn giơ cao lên xem. Lần này đúng một trăm phần trăm là Nghĩa. Hơn ba năm, nét mặt vẫn không thay đổi, trông chỉ có vẻ phong trần hơn, cương nghị hơn...nhanh nhẹn hơn, từng trải hơn...Anh Khởi vui lắm, gần như quên đi lá đơn định viết kia đi. Anh đặt ngọn đèn xuống bàn rồi ôm chầm lấy Nghĩa:

- Thế là anh lại được gặp em!Mừng quá Nghĩa ơi!

Hai anh em gặp nhau trong bao nỗi mừng vui khôn xiết! Quả thực, mãi sau này anh Khởi nghĩ, cũng lạ! Cứ đến lúc anh Khởi gặp khó nhất, tưởng sẽ không có lối thoát, Nghĩa lại xuất hiện, và mọi việc của anh Khởi, tưởng sẽ to như quả núi, không thể vượt qua, đối với Nghĩa, thì việc đó, Nghĩa vượt nhẹ nhàng y như một con chim nhấc mình, sải  cánh rộng vượt qua một con đèo.

Cũng như việc kiếm gạo cho cả Khu...

Anh Khởi hỏi Nghĩa làm những việc gì trong thời gian “ mất tích ” vừa qua. Nghĩa trả lời trơn tru y như có mỡ bôi ở miệng, không cho một từ nào dính ở môi:

- Sau khi em nhận nhiệm vụ của anh đi Lu Plăng, mới đi được hơn hai ngày, em gặp ngay một trận càn quét ác liệt của bọn Tây Dương. Em liền ở lại, áp dụng những bài học về quân sự ở Khu, chỉ huy du kích, sử dụng mọi vũ khí hiện có để đánh địch...- Nói đến đó, giọng của Nghĩa như uất nghẹn - nhưng anh biết đấy, Tây Dương sử dụng toàn vũ khí hiện đại, mình chỉ có ít vũ khí thô sơ làm sao chống lại chúng...Với lại, càng đánh nhau, dân thường nhất là đàn bà, trẻ em ...chết nhiều quá ! Em trông thấy cảnh ấy, đau đớn lắm. Em quyết định, dù đó là quyết định đau lòng. Chỉ huy một đội du kích cảm tử bọc ra phía sau lưng địch, đánh tập hậu... để kéo địch ra xa.Tiếc một điều! Kế hoạch chưa kịp triển khai, có kẻ phản bội đi báo cho bọn Tây Dương biết, bọn chúng triển khai lực lượng đông không thể kể xiết bao vây định bắt sống đội du kích cảm tử...- Nói tới đây Nghĩa lại nghĩ đến cái thằng đội mũ vải chỉ hở hai con mắt, chỉ điểm báo cho thằng sỹ quan Tây Dương bắt sống Nghĩa, nghĩ thầm:“...Thằng ấy chết chưa nhỉ! Nó mà còn sống biết mình ở đây thì bỏ mẹ!”. Nhưng may cho Nghĩa...Cái thằng chỉ điểm ấy, rồi sau này không biết nó biến đi đâu, tiệt nọc luôn, cho nên mọi chuyện của Nghĩa, chỉ có Nghĩa biết. Thấy Nghĩa dừng câu chuyện, nghĩ ngợi có vẻ đăm chiêu, anh Khởi giục:

- Em kể tiếp đi! Chuyện của em bi hùng quá!

Nghĩa sẽ kể tiếp đây, một câu chuyện chỉ có Nghĩa mới biết là thật hay giả.Tính anh Khởi, qua bao lần Nghĩa hiểu, rất dễ tin, tin một cách ngây thơ, không hề biết phản bác. Nghĩa nhìn anh Khởi rồi giả bộ ngập ngừng:

- Cứ gợi lại kỷ niệm cũ là trong lòng em không thể...không thể nào... kìm nổi sự xúc động! Xin anh cho em cốc nước...

Anh Khởi cũng xúc động, không ngờ cuộc đời của Nghĩa chuân chuyên đến như vậy. Giả như anh mà rơi vào trường hợp của Nghĩa thì không biết thế nào! Anh đưa cốc nước cho Nghĩa, nói không dấu cảm phục:

- Anh ở trường hợp của em có lẽ chết mất, em thật anh hùng. Em uống nước đi!

Nghĩa uống một hơi, rồi đằng hắng lấy giọng kể tiếp:

- Khi thấy lực lượng của Tây Dương quá đông, biết là không thể đánh lại chúng, em quyết định cho anh em rút lui, theo một hướng, còn em chạy theo hướng khác cho chúng đuổi theo. Và thật kinh khủng, chúng phát hiện ra em, thậm chí chúng còn biết em là em của anh. Chúng dùng loa kêu gọi: “ Cả Văn Nghĩa, em ruột của Cả Văn Khởi, chỉ huy lực lượng dan quân du kích Phủ Đại Ân đầu hàng đi!”. Em chạy hướng nào, chúng đuổi theo hướng đó. Mải chạy, em bị sa xuống cái vực, lẽ ra chết rồi, lại mắc ngang một cành cây nên bị bọn Tây Dương bắt sống. Bị địch bắt sống không sợ, mà chỉ tiếc là nhiệm vụ anh giao cho em, vì thế mà không hoàn thành ...”

Nói đến đó, Nghĩa khóc, những giọt nước mắt tức tưởi, ân hận của một chiến sỹ Cách Mạng kiên cường không may rơi vào một tình thế hiểm nghèo bất khả kháng. Càng nghe Nghĩa nói, trong lòng anh Khởi càng trào lên cảm xúc khâm phục khôn tả.

- Em chùi nước mắt đi - Anh Khởi đưa cho Nghĩa một chiếc khăn tay, Nghĩa chùi vội vội, vàng vàng. Anh Khởi giục - Rồi chuyện của em sau đó thế nào?

Nghĩa lấy khăn tay chùi một lần nữa cho hết nước mắt, rồi kể tiếp:

- Bị địch bắt... chúng biết rõ em là chỉ huy dân quân du kích Phủ Đại Ân nên chúng tra tấn em rất ác liệt...chúng chẳng từ một thủ đoạn nào...chúng còn định thủ tiêu em bí mật !

Anh Khởi gật đầu như công nhận:

- Chuyện này anh có nghe...anh còn nghe người ta nói rằng em bị bọn chúng dùng hai roi cá đuối quật em...

- Vâng đúng như vậy! - Nghĩa vén ống quần chìa vết sẹo bị ngã do trèo cây nói thẳng băng, không vấp váp - Đây vết sẹo do roi cá đuối tẩm thuốc độc chúng dùng đánh em thành vết sẹo này.

Anh Khởi lấy tay xoa xoa vết sẹo ở chân Nghĩa, trầm trồ:

- Nó đánh thế này mà em không khai, kiên cường thật! Quá kiên cường - Anh Khởi nhìn Nghĩa bằng con mắt cảm phục.

Nghĩa bỏ ống quần xuống, vuốt cho cẩn thận như che vết sẹo đi, kể tiếp:

- Đánh chán chúng không moi được em một điều gì về phong trào Cách Mạng, chúng vứt em vào một xà lim, giam chung với Nu Va Thăng, con trưởng của dòng họ Hoàng thân Nu Va...bên nước Lô Tốc...

Nghĩa nói ra điều này, làm cho anh Khởi tập trung :

- Em nói sao? Tại sao chúng lại giam em chung với người trong dòng họ Hoàng thân Nu Va...bên nước Lô Tốc...

Cái này thì cứ xổ toẹt ra chẳng sợ gì cả, Nghĩa kể đúng một trăm phần trăm:

- Chúng bắt cóc Nu Va Thăng đòi Hoàng tộc nước Lô Tốc chuộc mấy trăm lạng vàng...

Anh Khởi lắc đầu, nói căm giận:

- Đúng như một bài học chính trị anh đã học. Với những nước còn lạc hậu, phong kiến, nửa phong kiến, bọn Đế quốc tư bản Tây Dương chẳng từ một thủ đoạn nào để vơ vét của cải...Thế rồi sau đó, chuyện  của em ra sao?

Nghĩa suy nghĩ, chuyện vượt ngục là chắc chắn có rồi! Nhưng còn chuyện Nghĩa sang nước Lô Tốc ở đó suốt hơn ba năm... để làm gì!?? Nghĩa uống thêm một cốc nước, ngửa mặt lên trần nhà, tai nghe thấy tiếng muỗi bay vo ve...

Và sau đây là chuyện của Nghĩa kể, kể rành mạch, rõ ràng:

-  Sau khi bị giam cùng Nu Va Thăng, trong suy nghĩ của em, phải cứu người này, vì dù sao Hoàng Tộc nước Lô Tốc cũng là hậu phương bao la của đất nước ta, cứu được Nu va Thăng cũng là một biểu hiện của tinh thần quốc tế Vô Sản, anh đã chẳng bao lần nói với em như vậy!

Anh Khởi nghe vậy, thật sự chịu Nghĩa:

- Em làm như vậy là rất đúng !

- Trong tù Nu Va Thăng đã biết tiếng của em, Nu Va Thăng nói như thế này làm sao em không giúp:“... Đất nước tôi đang có nhiều khó khăn, nếu tôi với anh vượt ngục thành công, rất mong anh sang nước chúng tôi giúp đỡ, nhất là mặt quân sự, anh đã có kinh nghiệm...tôi tin, sự nghiệp cứu nước chống thực dân đế quốc Tây Dương của Hoàng Tộc chúng tôi thành công...”. Em nghĩ, đó cũng là một ý kiến hay... Nên lợi dụng sự sơ hở của bọn Tây Dương em chỉ đạo cùng Nu Va Thăng đào một đường hầm dài một trăm mười lăm mét...dẫn ra rừng, địch không hề biết...Cuộc vượt ngục đã thành công...

Anh Khởi nghe Nghĩa kể, tin sái cổ nhưng cũng thắc mắc:

- Anh hiểu rồi! Hơn ba năm qua em thực hiện tinh thần Quốc tế vô sản sang giúp nước Lô Tốc... thế sao bây giờ em lại về... mà không báo trước cho anh...

Nghĩa chưa vội trả lời, ngó quanh quất. Chợt...thấy tờ giấy trắng để trên bàn. Nghĩa hỏi:

- Anh định viết cái gì thế này ?

Nghĩa đã trở về, trở về đúng lúc vì anh Khởi tin Nghĩa có thể giải quyết việc này. Anh Khởi quên ngay điều đang định hỏi lại trả lời câu hỏi của Nghĩa, giọng buồn buồn:

- Anh đang định viết đơn xin từ chức chủ tịch Khu...

Nghĩa ngạc nhiên:

- Vì sao anh lại định từ chức?

Anh Khởi nói thật nỗi lòng của mình :

- Tình hình này... làm sao không từ chức hả em ? Dân đang đói, mất mùa liên tục, mà anh Khả và các anh lãnh đạo Vùng lại cứ yêu cầu Khu của ta phải đóng góp sáu tấn gạo để nuôi cán bộ trên Trung Ương..Kiếm đâu ra...Lúc nãy em nói ở nước Lô Tốc, các anh lãnh đạo Vùng đã cử người sang Lô Tốc mua gạo, họ không bán...Anh còn lãnh đạo, không huy động được gạo có tội với Trung Ương, còn huy động được gạo lại có tội với Dân...

- Anh không nghĩ ra cách giải quyết khác hay sao mà định từ chức?

Anh Khởi lắc đầu, tỏ ra một thái độ bất lực:

- Anh đã nghĩ nát óc suốt ba đêm nay rồi! Không còn con đường nào khác. Giả như...

- Giả như làm sao...? - Nghĩa hỏi.

- Anh cứ ước ao, giả như bây giờ ai kiếm được cho Khu sáu tấn gạo, anh sẵn sàng ủng hộ người đó thay anh làm chức chủ tịch Khu...

Nghĩa nghe thấy vậy, ngẫm nghĩ: Làm sao mình không thể kiếm được sáu tấn gạo nhỉ ? Bên Lô Tốc, gạo xếp đầy kho cạnh các nương, chất đầy ở các hang đá... sẽ có cách bắt Hoàng Tộc Lô Tốc cho Khu của mình gạo! Cách đó là chắn chắn nhất... Phải liều một phen, qua bao thử thách Nghĩa không còn ngây thơ như dạo nào. Chuyện này Nghĩa rất tin mình sẽ làm được. Khi có gạo trở về, rồi Nghĩa được anh Khởi nhường chức chủ tịch Khu, lúc đó thế nào nhỉ ? Trong đầu của Nghĩa lại hiện lên cảnh sinh hoạt của Hoàng Tộc Nu Va...bên nước Lô Tốc mà Nghĩa đã chứng kiến. Vua gọi một tiếng, tất cả phải “ dạ” ran lên, rồi chắp tay cúi đầu đợi lệnh. Ngày lễ, hàng đoàn quan lại mang của ngon, vật lạ vào triều cống, không đi được cửa trước thì đi cửa sau. Vua nói một câu, bất kể phải trái, tất cả phải nghe. Rồi vua đi đâu, thích gì... tất cả thần dân phải chấp hành. Chỗ nào Vua thích là Vua đến ở, cả giang sơn Lô Tốc cứ y như là chỉ để cho một mình Vua dùng...Thỉnh thoảng hứng chí lên, Vua ra chỉ dụ cái ba vạ...Chẳng biết trong đó viết cái  bỏ mẹ gì!!! Thế mà từ trên xuống dưới, từ nam ra bắc, từ Đông đến Đoài... ở đâu cũng mở những lớp học cái chỉ dụ ba vạ ấy do mấy ông hoạn quan giảng, dân nghe hoàn toàn không hiểu, nhưng phải ghi chép, phải tung hô...Nghĩa cũng sẽ làm như thế, bắt đầu từ khi Nghĩa kiếm ra gạo...

Nghĩa nói với anh Khởi:

- Nếu như...em kiếm được cho Khu mình đủ số gạo mà anh Khả yêu cầu thì sao ?

Anh Khởi nghe Nghĩa nói vậy, như không tin ở tai mình:

- Em nói sao ?

- Em sẽ sang lại bên Lô Tốc, kiếm đủ cho Khu mình sáu tấn gạo, nộp lên cho anh Khả, cho Vùng để nuôi cán bộ Trung Ương...

Anh Khởi không nén được xúc động, không nén được sự mừng rỡ ôm chầm lấy Nghĩa một lần nữa rồi nói những tiếng nói trân trọng như đang đứng trước bàn thờ, nói với tổ tiên:

- Thế này Nghĩa ạ ! Không biết em và anh kiếp trước có phải là anh em ruột không mà bây giờ... anh nói thật nhá...Cha anh còn sống mà về cũng không thể nào anh mừng bằng khi anh được gặp em. Cứ những lúc gian nan nhất đời anh, lại có em. Em lại đưa anh đến bên bờ thắng lợi! Còn lần này...Nếu như em kiếm được cho Khu sáu tấn gạo. Công của em quá sức lớn, em đã cứu nhân dân, cứu Khu và quan trọng hơn, đó là nguồn động viên rất lớn cả tinh thần cộng với vật chất để giúp cán bộ Trung Ương có sức khỏe và trí tuệ chỉ đạo toàn dân đánh thắng giặc Tây Dương...Có gạo, một bằng chứng tài năng của em hơn hẳn anh, anh sẵn sàng đề nghị Tổ chức giao lại chức chủ tịch Khu cho em ... Còn anh, anh sẽ không làm chức chủ tịch Khu nữa, nếu em yêu cầu anh sẽ trở thành cố vấn cho em...

Thật là một đức tính khiêm tốn hiếm có, một cử chỉ cao đẹp suốt mấy nghìn năm lịch sử bây giờ mới có là một. Nghĩa cũng cảm động, thực tình rất thương anh Khởi. Nghĩa nói:

- Em đã đi nhiều nơi, gặp nhiều người nhưng dù có ở đâu em vẫn thấy rằng, chẳng đâu đẹp bằng Khu của mình, chẳng đâu có người tốt như ở Khu của mình. Lẽ thế em mới trở về...Trước khó khăn của anh, em sẵn sàng giúp...Nhưng...

-...

- Em muốn anh thế này! Làm gì cũng phải có động lực.  Anh ghi em mấy chữ vào giấy,  để làm bằng và cũng vì những chữ đó em lên đường bất chấp hiểm nguy...

- Ghi như thế nào?

- Đấy ! Ghi ý kiến anh nói vừa rồi với em...- Nghĩa rất sợ khi đưa được gạo về thì anh Khởi, lại đổi ý. Đến Sư Thầy Thích Đại Ba tưởng tử tế thế mà còn tìm cách tống Nghĩa ra đường...Nghĩa muốn nắm đằng chuôi chứ không phải đằng lưỡi.

Còn anh Khởi, trước yêu cầu của Nghĩa, anh đáp ứng liền. Tính của anh Khởi không phải ham quyền, anh chỉ thích nhàn, ai sai thì làm, ai cho thì ăn, chứ thế này...Anh đã quá mệt mỏi chức chủ tịch Khu, khả năng có hạn, làm việc quá sức có ngày chết non...Nói gì thì nói, chết già vẫn đỡ hơn chết non.Thế là anh Khởi lấy giấy ra viết:“...Giấy cam kết, tôi Cả Văn Khởi, đương chức Chủ tịch Khu, vì năng lực hạn chế, sức khoẻ không đảm bảo. Trước những đòi hỏi quá lớn của tiền tuyến cũng như hậu phương vào giai đoạn quan trọng đang chuẩn bị đánh dập đầu quân xâm lược Tây Dương, tôi không đảm đương nổi. Tôi xin nhường chức Chủ tịch Khu này cho anh Cả Văn Nghĩa, một người Tài, Đức vẹn  toàn. Sự từ chức này hoàn toàn tự nguyện và thanh thản. Mong Tổ chức Trung Ương chấp nhận nguyện vọng của tôi.”.

Anh Khởi đưa tờ giấy đã viết mấy dòng chữ trên cho nghĩa đọc lại, rồi hỏi:

- Anh viết như thế được chưa?

Nghĩa đọc kỹ những dòng chữ anh Khởi viết, ra chiều ưng ý, gập tờ giấy đó hết sức cẩn thận bỏ vào trong sắc cốt giả da đeo bên cạnh. Rồi cũng trong sắc cốt ấy, Nghĩa rút ra một cuộn giấy nhét trong một ống nứa đưa cho anh Khởi dặn dò rất tỷ mỷ, giọng quan trọng:

- Anh phải giữ hết sức cẩn thận cho em cuộn giấy này! Tuyệt đối không cho ai xem, kể cả anh nữa. Chỉ khi nào em về lại, anh đưa cho em, chỉ một mình cho em thôi. Quá mười ngày mà em không về, anh sẽ giở cuộc giấy này ra, làm theo sự hướng dẫn trong đó...Còn chuyện em sang Lô Tốc lấy gạo, hiện giờ anh phải giữ tuyệt đối bí mật. Chỉ khi nào gạo về đến sát biên giới, lúc đó mới thông báo cho mọi người biết. Anh nhớ chưa ?

Nghe Nghĩa nói vậy, anh Khởi gật đầu, tay cầm cuộc giấy của Nghĩa đưa mà run lên bần bật. Chuyện này đã trở nên Đại Sự lớn, không còn nằm riêng chuyện của hai người. Anh Khởi khẳng định:

- Anh sẽ làm đúng theo lời em dặn, em yên tâm đi! Không ai có thể lấy hoặc xem trộm cuộn giấy này. Anh lấy tính mạng của anh ra để đảm bảo với em đấy! Anh cũng mong là không phải giở cuộn giấy này ra, mà em về sớm trao lại cho em...- Suy nghĩ một lúc, anh Khởi vẫn phân vân- nhưng chắc chắn em sẽ lấy được gạo chứ ?

Nghĩa bình tĩnh trả lời:

- Anh Khởi ơi! Em không phải là thằng Nghĩa ngày xưa đâu! Em đã trưởng thành nhiều rồi. Chuyện gì biết chắc chắn thắng một trăm phần trăm mình mới làm chứ! Chuyện nào họ phải nghe theo mình, mình mới làm chứ!

Anh Khởi nghe nghĩ nói vậy thì mừng lắm, Nghĩa bây giờ suy tính, làm việc là “ THẦY ”của anh, chứ không phải là em của anh như ngày nào nữa. Nghĩa đã lớn khôn rất nhiều. Anh Khởi bắt tay Nghĩa:

- Anh rất tin em sẽ hoàn thành việc trọng đại này. Anh chờ tin thắng lợi của em.

Nghĩa gật đầu:

- Em cũng mong như thế!

Rồi cũng như lúc đến, lúc đi Nghĩa lách ra cửa hết sức nhẹ nhàng. Để lại cho anh Khởi một niềm thương cảm vô biên...

 

 

 

Những ngày Nghĩa đi lại sang Lô Tốc để lấy gạo, quả là những ngày anh Khởi mất ăn, mất ngủ. Anh Khởi thấy thời khắc trôi đi qua nhanh. Mới ánh bình minh ló rạng ở đầu núi hướng Đông, anh Khởi chưa kịp làm gì, mới đi ra, đi vào thì mặt trời đã nhuộm màu đỏ ối lặn dần về sườn núi hướng Tây. Cứ nghe thấy tiếng vó ngựa giao liên phóng từ Vùng về Khu là tim anh Khởi nẩy lên thon thót. Cái anh giao liên, mặt non choẹt, lông tơ còn lún phún ở mặt, tưởng những người đáng tuổi cha chú quát một câu, chắc anh ấy phải sợ! Không, anh ấy nhảy xuống ngựa, đưa cho anh Khởi công văn có chữ ký của anh Khả, mặt vác lên,  quát anh mà chẳng sợ gì cả:

- Anh đọc nhanh lên! Công văn hoả tốc! Đốc thúc dân nộp gạo khẩn trương. Sắp hết hạn thời gian!...Vùng đưa ngựa xuống Khu lấy gạo mà không có, là anh chết với chúng tôi đấy!

Chín ngày, ba công văn như vậy rồi! Dẫu vậy, có lẽ có người đưa tin dưới Khu lên Vùng, anh Khả biết được, anh Khởi chẳng có một động tĩnh gì để vận động nhân dân đóng góp gạo, hàng ngày cứ đóng cửa phòng kín mít.

...Một lần qúa sốt ruột, đích thân anh Khả cưỡi ngựa xuống Khu, giục anh Khởi:

- Tôi nói với anh, chuyện này không phải chuyện đùa, cũng không phải chuyện...do khó khăn khách quan hay chủ quan...Chỉ có thể giải quyết ngay lập tức...Anh phải nhìn cán bộ  Trung Ương ăn cơm độn bắp mới thương...

Nghe anh Khả nói vậy, anh Khởi buộc phải nói:

- Cán bộ còn có cơm độn bắp mà ăn, sướng hơn dân đến vạn lần. Dân ở đây, báo cáo anh, chỉ còn đủ gạo nấu cháo thôi!

Thấy thái độ Khởi có vẻ phản ứng theo chiều hướng tiêu cực, anh Khả bực mình lắm. Sắp đến hội nghị Trung Ương, anh phải vào Trung Ương, rồi phải được ngồi vào ghế chủ tịch Vùng chứ! Làm chức phó chủ tịch Vùng, phụ trách tuyên truyền chẳng ăn được cái giải gì! Có tiếng mà không có miếng. Anh phải thể hiện mình trong việc thu mua gạo lần này. Bằng việc làm cụ thể, anh tin... không ai  nắm được chức Chủ tịch Vùng, ngoài trừ anh ra...

Suốt cả bao tháng này, anh Khả rất vất vả. Anh Khả đã gạt bỏ những nỗi bất hoà riêng trước đây đối với Lê Hay, Thiên Bi, Lưu Phồn Lý, Đại Du... cùng họ, rất đoàn kết tập trung hết trí tuệ để sánh tác những tác phẩm nghệ thuật mà tầm cỡ to bằng...Cách Mạng với mục đích phục vụ sự nghiệp chung. Chẳng gì, giờ đây họ cũng đi chung đường với anh, vì anh mà phục vụ...

Anh chỉ đạo cho họ những nội dung các bộ môn nghệ thuật cần làm, họ làm rất tốt, anh đã tổng duyệt...Chỉ cần có gạo, sẽ có một đêm văn nghệ từng bừng chào mừng sự kiện lớn này... Thế mà đến ngày thứ chín rồi, chưa thấy một hạt gạo nào đóng góp cho lương thực Trung Ương làm sao anh Khả không lo! Nói với anh Khởi, mọi lần anh Khả nói một câu, anh Khởi phải gật đồng đồng ý đến ba lần. Thế mà...bây giờ mới nói hình như anh Khởi không nghe, có ý ngầm chống đối lại. Anh Khả phải nói mạnh mẽ:

- Ngày mai anh không huy động được gạo, Tôi sẽ đề nghị Trung Ương cách chức anh .

Anh Khởi trả lời có vẻ nín nhịn:

- Thì anh cứ đợi đã...tôi đang cố gắng đợi đến ngày mai...

- Ngày mai thì làm sao ? Chắc có gạo không ?

- Ngaỳ mai tôi hy vọng có gạo. Có gạo rồi anh muốn xử tôi kiểu gì cũng được.

Nói với anh Khả như thế, nhưng tin tức từ biên giới đưa về không có gì khả quan. Cả đêm anh Khởi trằn trọc gần như thức trắng, mong mỏi có tin của Nghĩa...Anh Khởi ngồi dậy cầm ống nứa có nhét cuộn giấy bên trong lẩm bẩm:“...Chẳng lẽ đến lúc mình phải giở cuộn giấy này ra !”.Anh  Khởi thở dài, mắt vẫn mở chong chong cho đến lúc...trời sáng lúc nào mà anh không hay biết...

Trời sáng, anh Khởi dậy đi ra ngoài sân nhìn lên đỉnh dốc của con đường trước mặt dài hun hút, nét mặt buồn bã. Có lẽ Nghĩa không lấy được gạo thật rồi! Tại sao mình lại tin cái chuyện vô lý như thế? Cả Khu, toàn cán bộ giỏi, họ đã sang Lô Tốc nói hết cả nước bọt mà không được. Còn Nghĩa, mình chưa kịp hỏi Nghĩa quen ai bên đó, Nghĩa làm đến chức gì ... thế mà quả quyết rằng sẽ lấy được gạo, không phải một vài cân, ở đây những sáu tấn...Nói chuyện này ra, ai dám tin. Nhưng cũng có điều lạ... Anh Khởi ngẫm nghĩ : Trước đây, biết bao nhiêu  biến cố quan trọng của Phủ Đại Ân, nếu không có Nghĩa, chắc chắn sẽ thất bại. Mà Nghĩa làm những việc đó hoàn toàn vô tư, hòan toàn tự nguyện, cũng không đợi ai phân công...Nếu như Nghĩa chuyển được từ Lô Tốc về sáu tấn gạo...Có lẽ anh Khởi không ngại ngần gì nữa, nhường ngay chức chủ tịch Khu này cho Nghĩa làm. Nghiã qua thử thách, lần này là thử thách cực lớn, Nghĩa vượt qua được. Không ai có thể xứng đáng hơn Nghĩa...

Anh Khởi lại trông ngóng, lại chờ đợi, mắt lại dõi về phía xa xa...Tất cả vẫn là như hôm qua: Buổi sáng sương mai còn đọng trên lá cỏ, tiếng chim hót véo von, buổi trưa nắng chói chang, cây cối ủ rũ. Bây giờ là buổi chiều, ánh nắng đã nhạt dần, mặt trời nghiên dần về huớng núi phía  tây... Phía đầu đỉnh dốc lại có tiếng vó ngựa lộp cộp...lộp cộp ...rõ dần.  Anh Khởi nhìn ra trong đầu le lói tia hy vọng.

Anh thư ký phóng ngựa về, nét mặt buồn so, báo với anh Khởi cái tin rất buồn, cùng một điệp khúc từ bao nhiêu ngày nay nghe nhàm cả tai..:

- Báo cáo anh ! Chẳng thấy gì ngoài mấy người đi gánh củi, với mấy đứa trẻ tắm truồng ở dưới suối...

Anh Khởi thở dài, buồn bã nói với người thư ký:

- Cậu cố quay lại một lần nữa xem sao ? Xem bên kia biên giới có biểu hiện gì khác không ? Cũng đến mười hai giờ đêm mới gọi là hết hạn thời gian mà...

Anh thư ký lại nhảy lên ngựa, phóng đi. Anh Khởi quay vào nhà, không đốt đèn, anh ngồi với bóng tối. Anh không thiết ăn uống nữa. Ngày mai đã đến hạn nộp gạo, cả Khu của anh vẫn không một chút động tĩnh, không có một hạt gạo trong kho. Như vậy cán bộ Trung Ương không có gạo, cuộc trường chinh kháng chiến chống bọn Tây Dương có khả năng, vì nguyên nhân này, không đi đến thắng lợi, trăm tội sẽ đổ vào đầu anh, vì anh đã chống lệnh của Vùng, của anh Khả, anh không thực tâm yêu nước...

Anh Khởi quyết định, một quyết định chảy máu!

Anh Khởi đến góc nhà tìm được một cuộc dây thừng. Anh treo một đầu dây thừng lên xà ngang ngôi nhà, đầu kia anh quấn lại làm một chiếc thòng lọng...Nếu đến mười hai giờ đêm, không có tin tức của Nghĩa từ bên kia đưa về, anh Khởi sẽ “đi” theo các bậc tổ tiên, nếu còn sống, các bậc đó sẽ thọ khoảng bảy trăm tuổi!

Thời khắc vẫn chậm chạm trôi, ngoài kia trời tối đen kịt, mây đen vần vũ, thỉnh thoảng có ánh chớp loét lên rồi tắt lịm... không gian có vẻ thê lương quá...

Xem đồng hồ, đã mười một giờ, năm mươi bảy phút, bốn mươi lăm giây...Anh Khởi đứng dậy, anh mở nắp ống nứa đựng giấy Nghĩa đưa, để dưới chân. Anh muốn làm như vậy , để sau này nguời nào vào đây, sẽ thay anh đọc những điều Nghĩa đã dặn. Anh Khởi rất ít khóc, hình như chỉ có một lần tiễn Nghĩa đi Lu Plăng là anh khóc vì cuộc chia ly quá lớn. Còn lần này, nước mắt anh rơi lã chã vì không hoàn thành nhiệm vụ, còn mang tội với phong trào Cách Mạng, với nhân dân Khu, đặc biệt là với anh Khả, người đã dìu dắt anh vào con đường trở thành chiến sỹ Cách Mạng...

Anh Khởi đứng lên một chiếc ghế, đầu cho vào chiếc thòng lọng...

Chân anh Khởi chuẩn bị đá chiếc ghế, trong đầu anh suy nghĩ :” “ Thế là hết rồi Nghĩa  ơi! Em đừng trách anh! Hẹn gặp lại em ở kiếp sau...khi đất nước thái bình...”. Thì...

Phía đầu đỉnh dốc, những ánh đuốc bập bùng soi rõ cả một đoàn người, voi, cùng tiếng cười nói lao xao... Anh Khởi vội buông sợi dây thòng lọng nhảy xuống ghế một cách vô thức, chạy vội ra phía cửa. Ngoài kia, Anh thư ký đang rạp người phóng nhanh ngựa đến trước mặt anh. Anh thư ký nhảy xuống ngựa vội vã, tý nữa thì ngã, nói không kịp thở:

- Báo cáo anh ! Có gạo rồi... không phải chỉ có sáu tấn mà những gần hai chục tấn...

- Sao ! Cậu nói sao ? Bao nhiêu tấn? - Anh Khởi sợ mình nghe nhầm, hỏi lại, gấp gáp.

- Dạ! Chính xác như anh Nghĩa thông báo cho em khi ở giáp biên giới là mười tám, phẩy bảy tấn gạo. Số gạo đó  được voi chở đến tận đây cho chúng ta. Anh nhìn kìa ...- Anh thư ký chỉ cho anh Khởi nhìn phía xa xa .

Phía xa dưới những ánh đuốc bập bùng đang di chuyển soi rõ một đàn voi lực lưỡng vác lặc lè trên lưng những bao gạo to tướng. Đàn voi chở gạo đó đang hướng đến chỗ anh Khởi đứng. Anh Khởi không biết mình đang sống thực hay mơ, không có bút nào, từ nào tả hết niềm sung sướng của anh Khởi lúc này. Anh Khởi dụi mắt nhìn kỹ một lần nữa, không sai! Cả một đàn voi đang chở gạo đến đây. Nghĩa thực là người kỳ tài.

-Nhưng Nghĩa đâu, sao tôi không thấy ở đây?- Anh Khởi hỏi anh thư ký.

Anh thư ký rất vui, chỉ hai chiếc Kiệu qua ánh đuốc nhìn rõ có lọng xanh đỏ để trên hai bành voi, nói hồ hởi:

- Anh nhìn chiếc kiệu đi sau kia kìa. Anh Nghĩa ngồi trên kiệu đó đấy. Còn kiệu trước là của Hoàng tử Nu Va Thăng, bạn thân của anh Nghĩa ...

Chỉ mới nghe có vậy, mà anh Khởi chỉ tý nữa là ngất. Hai chân run quá, anh Khởi phải tựa hẳn người vào bờ tường nhà cho khỏi ngã. Lúc này có ai nói, trời ở dưới,  đất ở trên  anh Khởi cũng gật đầu...Anh Khởi gặp Nghĩa, có lẽ không dám bắt tay, Nghĩa là bạn của Hoàng Tử con vua nước Lô Tốc kia mà, còn mình chỉ là chủ Tịch Khu, chức này chắc như chủ tịch tỉnh bên đó.

Ngược lại với suy nghĩ của anh Khởi, khi hai thớt voi chở Nghĩa và Nu Va Thăng đến gần anh Khởi, Nghĩa đã ra hiệu cho nài voi dừng voi lại, đỡ Nghĩa xuống. Nghĩa chạy đến anh Khởi, ôm chầm lấy anh, nói cảm động, sung sướng:

- Anh Khởi, em đã mang được gạo về cho anh rồi! Lẽ ra mang về sớm hơn nhưng vì ...Nu Va Thăng ủng hộ cho mình nhiều gạo quá, xếp hết một ngày lên lưng voi mới hết...Nên bây giờ mới về tới đây.

Anh Khởi cũng cảm động chưa biết nói sao, thì Nghĩa buông anh ra, chạy tới chỗ Nu Va Thăng, kéo Nu Va Thăng đến chỗ anh Khởi, Nghĩa giới thiệu:

- Giới thiệu với anh! Đây là ông anh ruột của tôi, Chủ tịch Khu Cả Văn Nghĩa, anh  đến bắt tay đi...

Ôi! Trời ơi! Nghĩa gọi Hoàng tử, con của Vua  là “ anh” xưng “ Tôi” quá thân mật, chẳng có một tý nào ngăn cách. Thế thì...không đùa được, trong ba năm qua, Nghĩa phải làm đến chức gì to lắm bên nước Lô Tốc, mới có thể xưng hô thoả mái với Hoàng Tử như thế chứ! Bây giờ mình nhường chức Chủ tịch Khu cho Nghĩa, không biết có nhận không? chứ người như Nghĩa phải làm Chủ tịch Trung Ương mới xứng đáng. Anh Khởi nghĩ như thế. Khi Nu Va Thăng đưa tay ra, anh Khởi lại lúng túng không biết nên đưa tay phải, hay đưa tay trái thì Nghĩa ấn cả hai tay Nu Va Thăng vào tay anh Khởi, nói :

- Anh phải bắt tay với anh của tôi bằng hai tay, như thế này này!

Nu Va Thăng ngượng ngập, nói lúng túng với anh Khởi:

- Em xin chào anh ! Em là Hoàng Tử Nu Va Thăng con vua nước Lô Tốc...

Nghĩa nói với anh Khởi:

- Em giới thiệu với anh, đây là Nu Va Thăng người quyết định xuất gạo, giúp đỡ Khu của chúng ta...

Nu Va Thăng vội đỡ lời:

- Anh Nghĩa đừng nói thế! Công anh giúp đỡ cả Hoàng Tộc nước chúng tôi, công ơn đó biết bao giờ chúng tôi mới trả hết. Đấy là chưa nói những ngày tôi với anh bị tù tội, nếu không có sáng kiến của anh, rồi anh giúp chúng tôi mang trọn vẹn số vàng về thì... đâu có ngày hôm nay. Hôm nay trước mặt anh ruột của anh, anh cho tôi lạy anh một lạy.

Nói xong Nu Va Thăng quỳ một chân xuống, cúi đầu vái lạy Nghĩa ngay trước mặt anh Khởi. Quả thật, lúc này anh Khởi nhìn Nghĩa cứ y như nhìn một bức tượng Phật trong chùa muôn đời vẫn ngồi trên bệ,  bỗng một hôm tự nhiên đứng dậy chỉ tay thẳng vào mặt, nói với anh “ Mày làm gì đấy !”...

Nghĩa không chỉ giúp cho Nu Va Thăng mà giúp cho cả Hoàng Tộc.Việc lớn như thế ! Chỉ một mình Nghĩa làm, nếu Nu Va Thăng không nói ra, chắc gì anh Khởi đã biết. Anh lại liên hệ đến những việc làm của anh Khả, anh Khả chẳng làm được gì! Có mỗi chuyện sang Lô Tốc xin gạo cũng không xong! Chỉ có Nghĩa...trong ý nghĩ của anh Khởi, sự ngưỡng mộ về đứa em thân yêu không để đâu cho hết thì cũng đồng thời có sự nhen nhóm mất cảm tình với chủ tịch Khả...Anh sẽ vạch bộ mặt thật của anh Khả khi có dịp. Trước đây có một số bằng chứng không có lợi cho anh Khả, anh Khởi đang nắm trong tay, nhưng chưa muốn nói. Anh Khởi còn giữ giấy ghi nợ của anh Khả đối với Văn Vêu. Tội nhất, gần đây anh Khởi gặp lại Thuý Loan tay dẫn đứa con cũng có nốt ruồi dính mép y như anh Khả. Thuý Loan còn nói với anh những điều hệ trọng, nói điều ấy ra anh Khả phải chịu liền...nếu như anh ấy chối. Anh Khởi đã khuyên Thuý Loan nên quay về, khi khác gặp lại. Anh Khởi không muốn làm to chuyện. Một lẽ, anh Khởi là người chịu ơn anh Khả, nếu không có anh Khả ân cần giúp đỡ làm sao anh Khởi được như ngày hôm nay. Lẽ nữa, anh Khởi được học tập, bây giờ cả dân tộc đang chống quân xâm lược thực dân Tây Dương, đừng có nói những khuyết điểm, nhất là khuyết điểm của cán bộ lãnh đạo nếu nêu ra, dễ bị “ kẻ thù lợi dụng” đánh từ trong đánh ra, làm cho lực lượng của ta mất đoàn kết đi đến suy yếu, chúng dễ đánh thắng...Nên thế, anh Khởi im lặng. Nay có Nghĩa, Nghĩa cứu nhân dân cả Khu qua được nạn đói, Nghĩa còn cứu toàn thể Cán bộ Trung Ương có gạo, để họ thêm sức mạnh sáng tạo ra bao nhiêu đường lối chiến tranh nhân dân... Anh Khởi sẽ không im lặng nữa, anh sẽ nói hết cho Nghĩa biết về những chuyện của anh Khả, trước khi từ chức...

Sau cuộc gặp gỡ đầy cảm động, gạo đã được chuyển vào kho. Nghĩa mới hỏi anh Khởi:

- Cái ống nứa đựng cuộc giấy của em, anh còn giữ đấy không ?

Sực nhớ, anh Khởi vội chạy vào trong nhà, chỗ mà anh định tự tử lấy ống nứa, đưa cho Khởi:

- Còn đây, anh vẫn giữ nguyên vẹn cho em! Không ai biết đựng cái gì trong đó!

Nghĩa cầm lấy ống nứa, rồi đưa cho Nu Va Thăng:

- Anh cầm lấy! Tự tay anh đốt đi! Coi như chuyện này chỉ tôi với anh biết...Thế được chưa ?

Nu Va Thăng cầm lấy ống nứa, rút những tờ giấy bên trong, trong tờ giấy lại gói mấy đọn tóc... xem lại lần cuối...Nu Va Thăng gật gật đầu ưng ý. Nu Va Thăng ra hiệu cho một người cầm cây đuốc đang cháy rừng rực đến gần, dí ngọn lửa vào ống nứa. Ống nứa cháy đùng đùng... Nhìn ống nứa cháy xong, tàn rơi xuống lả tả, Nu Va Thăng quay lại, ôm lấy Nghĩa thật chặt, nói lưu luyến:

- Thật sự không phải riêng tôi đội ơn anh mà cả Hoàng tộc Nu Va...nước Lô Tốc đội ơn anh. Đây là những câu nói tận đáy lòng của tôi...

Vì sao có chuyện đốt ống nứa, anh Khởi không hiểu. Chuyện này chỉ có Nghĩa và Nu Va Thăng biết...

...Cuộc vượt ngục thành công, Nghĩa theo Nu Va Thăng về bên Lô Tốc, sau khi nghe Nu Va Thăng kể, cả Hoàng tộc nước Lô Tốc coi Nghĩa gần như là một đấng cứu thế. Ở trong Hoàng cung Lô Tốc một thời gian, Nghĩa biết được rất nhiều chuyện, trong đó có chuyện hiện đang nhiều kẻ lợi dụng việc Nu Va Thăng bị liệt dương để tìm cách đảo chính lật đổ dòng họ Nu Va... Nu Va Thăng lo đứng, lo ngồi, làm sao phải có con? Lợi dụng chuyện này, Nghĩa giở phép của mình ra,  nói có thể chữa được bệnh “ không có con” của Nu Va Thăng với điều kiện ở một chỗ thật kín, không để ai biết. Và Nghĩa bàn với Nu Va Thăng cách giải quyết...Suy đi, tính lại cũng chẳng có cách nào khác Nu Va Thăng chấp nhận chuyện này cho Nghĩa thực hiện trong vòng ba năm. Cứ tối tối, Nu Va Thăng cho phép Nghĩa thay mình ăn nằm với mấy bà Hoàng hậu chính có, thứ có...Mà cái khoản này, Nghĩa chỉ thua mấy con gà trống đủ cựa. Nên các bà Hoàng Hậu chính, thứ đều khoái, thương Nghĩa. Bao nhiêu chuyện thâm cung, bí sử của Hoàng tộc Nu Va... các bà đều tâm sự với Nghĩa, để Nghĩa biết cách đối phó.Tất nhiên chuyện này, hoàn toàn bí mật, chỉ có Nghĩa và Nu Va Thăng biết. Ác một nỗi, cái kim dấu trong bọc rồi cũng có ngày tòi ra. Vì nhìn dáng ẻo lả của Nu Va Thăng trong gần ba năm làm sao cho các bà Hoàng hậu chính, thứ cứ đẻ sồn sồn năm một??? Rồi đứa trẻ sinh ra, trông không giống lắm về làn da, nét mặt, mái tóc...của dòng họ Nu Va...Thế là một số kẻ thích khách có tư tưởng chống đối trong Hoàng Cung quyết tâm tìm ra sự thật. Chuyện này vô tình một thứ phi trong lúc ăn nằm với Nghĩa để lộ ra. Nghĩa nghĩ, nếu mình bị bắt thì nguy hiểm vô cùng, và biết đâu Nu Va Thăng biết chuyện này, chắc cũng tính cách giết Nghĩa để bịt đầu mối...Thôi, phải chuồn sớm, trước khi chúng định hại mình...Trứơc khi trốn, bao nhiêu kỷ vật từ thư tình cho đến  những đọn tóc cắt ra ăn thề trong những lần ăn nằm với Nghĩa của mấy bà Hoàng Hậu chính, thứ gửi, tặng cho Nghĩa...Nghĩa gói lại cho vào một ống nứa kèm theo một bức thư nhỏ tự tay Nghĩa viết: “ ...Tôi đã bị bắt, yêu cầu Nu Va Thăng phải đến cứu tôi. Nếu không cứu tôi,  tôi sẽ nói ra sự thật...”.

Khi trốn về, gặp anh Khởi, với ý định lánh nạn một thời gian rồi xem bên Lô Tốc có động tĩnh gì không? Nếu yên hàn Nghĩa sẽ quay lại sang bên đó. Không ngờ... Nghĩa biết được chuyện anh Khởi đang có ý định từ chức vì không có gạo góp cho Trung Ương nuôi cán bộ và mong Nghĩa đảm đương thay mình. Một suy nghĩ loé lên, Nghĩa sẽ sang lại bên đó, yêu cầu Nu Va Thăng giúp đỡ. Nếu Nu Va Thăng không giúp đỡ, Nghĩa sẽ công bố sự thật qua những bức thư tình và kỷ vật trong ống nứa kia...Tâm trạng của Nghĩa là liều một phen, cờ đã đến tay không phất thì dại! Nhưng... mọi lo lắng của Nghĩa bằng thừa! khi nghe tin Nghĩa trốn đi, Nu Va Thăng còn lo hơn Nghĩa. Nu Va Thăng sợ Nghĩa bị bọn nghịch tặc với Hoàng tộc bắt cóc...Nay thấy Nghĩa xuất hiện, mừng lắm, ngoài nghĩa tình sống chết có nhau, còn một nghĩa tình khác là chính Nghĩa đã cứu cho cả dòng họ Nu Va không bị tuyệt tự...

Chẳng thế, hơn sáu chục năm sau, nước của Nghĩa và nước Lô Tốc vẫn có tình “đoàn kết đặc biệt” là lẽ thế, rồi dân bên nước Lô Tốc nói và hiểu tiếng nước của Nghĩa, không cần phiên dịch cũng nhờ lẽ như thế !

Vậy trước yêu cầu của Nghĩa, Nu Va Thăng yêu cầu Vua cha đáp ứng ngay, không đòi hỏi một điều kiện gì và đích thân Nu Va Thăng đi theo Nghĩa cùng đoàn lương thực do voi chở về đến tận Khu của anh Khởi với một yêu cầu, Nghĩa trao lại cho Nu Va Thăng  ống nứa có chứa các kỷ vật mà các Bà Hoàng hậu chính, thứ... đã tặng Nghĩa và tự tay Nu Va Thăng sẽ đốt ống nứa đó trước mặt hai người.

...Voi của Hoàng Tộc Nu Va chở gạo về. Mục đích đã hoàn thành, Nghĩa đưa ống nứa có đựng mấy kỷ vật để cho Nu Va Thăng đốt... đúng như lời hứa.

Dòng họ Nu Va bên Lô Tốc nhờ vậy mà trường tồn cùng sông núi.

 

 

 

Chuyện anh Cả Văn Khởi tự nguyện từ chức, nhường chức chủ tịch Khu cho em ruột của mình là Cả Văn Nghĩa không có việc gì ầm ỹ. Chỉ riêng chuyện Nghĩa sang Lô Tốc lấy được gạo về cứu đói cho cả Trung Ương lẫn nhân dân dưới Khu thì đã xứng đáng lắm rồi. Nhưng để Nghĩa vào chức vụ này thì Ban tổ chức Trung Ương của phong trào Cách Mạng cần thẩm tra lý lịch. Có ai ngờ, lý lịch của Cả Văn Nghĩa đẹp như vậy! Tất cả nhân dân Phủ Đại Ân đều đứng ra xác nhận. Từ thằng bé còn thò lò mũi xanh đến cụ già còng lưng chống gậy đều sẵn sàng lấy ngón tay trỏ điểm chỉ công nhận những việc làm của Nghĩa là đúng một trăm phần trăm. Anh Trưởng ban tổ chức Trung Ương thuộc Ban chấp hành phong trào Cách Mạng lần giở lý lịch của Nghĩa ra đọc phát sợ, lau mãi đến ướt mấy cái khăn mặt mà mồ hôi vẫn đổ ra đầm đìa. Không thể người nào có lý lịch tốt hơn lý lịch của Nghĩa. Theo suy nghĩ của anh: “Đến bản lý lịch của Chủ tịch Trung Ương lãnh đạo phong trào Cách Mạng cũng không thể bằng...”.

Nội dung bản lý lịch mà Nghĩa nộp lên Ban tổ chức Trung Ương, có nội dung, chép thật cẩn thận, sẽ đọc như sau:

... “ Anh Cả Văn Nghĩa sinh trưởng trong một gia đình bần cố nông, có truyền thống yêu nước. Anh ruột là Cả Văn Khởi, là người đã từng tham gia Hội Kín, tiền thân của phong trào Cách Mạng hiện nay. Ngay từ lúc tuổi thành niên, Cả Văn Nghĩa đã sớm bộc lộ ý chí chống thực dân Tây Dương, cứu nước. Trong một lần cán bộ Hội Kín bị bọn Tây Dương vây bắt, không ngần ngại, anh Nghĩa lao ra đánh lạc hướng, cứu thoát người cán bộ nọ. Điều này có thể giải thích, do có lẽ anh Cả Văn Nghĩa học thuộc lịch sử nước nhà như đời nhà Lưu có một ông quan dám giả làm Vua để cho bọn xâm lược vây bắt giúp cho Vua nhà Lưu trốn thoát. Sau này, phong trào cách mạng phát triển như sóng thuỷ triều vỗ bờ, anh Cả Văn Nghĩa tích cực đi sâu vào quần chúng phát động cuộc Cách Mạng. Hồi ở chợ Phủ, sự kiện này còn được nhân dân nhắc mãi. Bị Giặc Lùn bắt, anh  Khởi thể hiện khí phách rất kiên cường, tên Sỹ quan Giặc Lùn giơ kiếm định chém, anh Cả Văn Nghĩa hiên ngang cười ngạo nghễ, coi thường cái chết.Tiếng cười của anh báo hiệu bình minh của đất nước sắp đến.Tên sỹ quan Giặc Lùn quá hoảng sợ trước tinh thần đó, không dám chém anh Khởi nữa, mà chúng tống anh vào ngục tối. Vốn là người có nghị lực phi thường, biến nhà tù đế quốc thành trường học Cách Mạng, anh Nghĩa vẫn chiến đấu. Tại ngục tối, với tay không cộng võ nghệ cao cường, được tôi luyện qua những trường học Cách Mạng, anh Nghĩa giết chết hai tên Tây Dương to lớn. Cũng thời gian đó, rất cần treo ngọn cờ của phong trào Cách Mạng trên căn cứ Giặc Lùn, ngọn cờ đó sẽ là  hiệu triệu cuộc khởi nghĩa giành chính quyền đã đến, không ai khác, chỉ có anh Nghĩa làm được điều đó. Ngọn cờ của phong trào Cách mạng trên tầng hai trong căn cứ Giặc Lùn chính tay anh Nghĩa vẫy mạnh, như một mồi lửa châm vào thùng thuốc súng. Khí thế cách mạng của quần chúng Phủ Đại Ân theo ngọn cờ đang vẫy mạnh kia, dâng cao, tràn vào căn cứ Giặc Lùn như nước lụt vỡ bờ. Trước khí thế áp đảo của lực lượng khởi nghĩa, bọn Giặc Lùn hoảng sợ bỏ chạy. Căn cứ của bọn Giặc Lùn đã bị lực lượng Cách Mạng chiếm giữ mà không tốn một viên đạn...Tất cả nhân dân Phủ Đại Ân chứng kiến việc làm anh hùng của anh Nghĩa, họ truyền tụng câu chuyện đó cho con cháu đến tận ngày hôm nay, hy vọng cả ở tương lai nữa.

Sau khi chính quyền đã về tay nhân dân, anh Cả Văn Nghĩa lại đem tất cả tinh thần, và nhiệt huyết của người thanh niên trong thời đại mới ra phục vụ nhân dân. Bằng việc làm cụ thể, với những lời kêu gọi xúc tích, anh Nghĩa đã thuyết phục được mọi tầng lớp,  từ thiếu niên, đến phụ nữ thậm chí cả các cụ già... đều nghe theo anh và làm theo những lời chỉ dẫn của anh đưa khí thế cách mạng của Phủ Đại Ân lên một giai đoạt mớ,i phát triển cả chất và lượng.

Sau đó anh Cả Văn Nghĩa còn tự nguyện xung phong lên vùng Lu Plăng, rất tiếc trên đường đi, không may anh bị bọn Tây Dương bắt sống. Biết anh là một cán bộ lãnh đạo dân quân du kích Phủ, chúng tra tấn anh rất tàn nhẫn, nhưng với nghị lực cứng như thép, một trái tim trung kiên sáng như ánh sáng mặt trời, một tinh thần vững vàng như núi mà anh Nghĩa thể hiện, kẻ địch đã thất bại trong việc khuất phục anh, quá tức giận chúng có âm mưu định thủ tiêu anh. Nhưng... như một lãnh tụ của phong trào Cách Mạng đã dạy, mọi giam cầm của kẻ địch đối với người Cách Mạng chỉ có thể là giam cầm về thể xác, chứ làm sao giam hãm được tinh thần Cách Mạng khao khát tự do.  Anh Nghĩa đã giúp  Hoàng tử Nu Va Thăng nước Lô Tốc, cũng bị chúng bắt trong thời gian này, đào một đường hầm dài hơn một trăm mét, từ nhà ngục ra đến tận cửa rừng. Sau đó anh Nghĩa với trí thông minh đánh lừa địch, cùng Hoàng Tử nước Lô Tốc là Nu Va Thăng vượt ngục thành công...

Tiếp đó, thể theo yêu cầu của hoàng tử Nu Va Thăng, anh Nghĩa với tinh thần Quốc tế vô sản trong sáng, sang ngay nước Lô Tốc, giúp cho Hoàng tộc Nu Va về phương pháp phát triển lực lượng Cách Mạng trong quần chúng. Nhiều quần chúng yêu nước Lô Tốc, qua sự giúp đỡ tuyên truyền của anh Nghĩa, đã trở thành bạn của chúng ta, yêu đất nước chúng ta, thậm chí Hoàng Tử Nu Va Thăng còn viết thư cảm ơn Trung Ương đã tạo điều kiện cho anh Cả Văn Nghĩa giúp đỡ Hoàng Tộc Nu Va. Trong bức thư ấy có đoạn:” “...Chính anh Cả Văn Nghĩa chứ không phải ai khác, đã giúp cho Hoàng Tộc chúng tôi trường tồn hết đời này qua đời khác trong vị thế lãnh đạo đất nước. Cho phép tôi hô to: Cả Văn Nghĩa muôn năm! Hoàng tộc chúng tôi, tự coi anh Cả Văn Nghĩa như người trong Hoàng tộc, Hoàng tộc chúng tôi tự hào về anh ...”.

Với bản lý lịch như thế, Ban tổ chức Trung Ương thuộc phong trào Cách Mạng rất bằng lòng. Sau đó, để kiểm tra bản lý lịch đó có trung thực hay không ? Ban tổ chức Trung Ương cho người xuống địa phương thẩm tra lý lịch của Cả Văn Nghĩa lần cuối.Thật không ngờ, ngoài những dòng chữ trong lý lịch của Cả Văn Nghĩa thì nhiều dấu tích hoạt động thời bí mật của Nghĩa được nhân dân lưu giữ rất cẩn thận. Đây là hầm bí mật Nghĩa đào trong chùa, nơi ghi dấu tích Nghĩa đã liều mình lao ra cứu một cán bộ của Hội Kín lúc phong trào Cách Mạng còn sơ khai. Kia là căn cứ của Giặc Lùn còn nguyên vẹn cửa sổ tầng hai, nơi Nghĩa đã phất cờ làm hiệu lệnh cho toàn dân xông lên chiếm căn cứ Giặc Lùn. Và kia nữa, những bệ đất cao nơi Nghĩa đứng diễn thuyết cho mọi tầng lớp nhân dân từ trẻ nhỏ, thanh niên cho đến ông già lao ra tiền tuyến...Nghĩa là cán bộ Trung Ương hỏi đến đâu, người dân ở Phủ đều dẫn đến nơi chỉ tường tận, nói với giọng tự hào không hề dấu diếm, cứ như Nghĩa là người ruột thịt của từng gia đình, mà còn là niềm tự hào chung cho cả Phủ Đại Ân...

Còn bây giờ Ban tổ chức Trung Ương đang phân vân có nên đưa Nghĩa lên chức Chủ tịch Vùng hay không? Trước đây chức vụ Chủ tịch Vùng, Ban Tổ chức Trung Ương cũng đã định đến anh Khả, người đang giữ chức Phó chủ tịch Vùng kiêm trưởng ban truyên truyền Vùng. Trước khi có đề nghị Nghĩa được giữ chức vụ này thì mọi chú ý của Ban tổ chức Trung Ương tập trung vào anh Khả. Ai cũng công nhận anh Khả là một con người nhiệt huyết, tham gia phong trào Cách Mạng từ rất sớm, đó là một con người biết tổ chức, biết phát động  quần chúng, nhất là công tác tuyên truyền đường lối của phong trào Cách Mạng trong Vùng.

Nhớ hôm chưa có gạo chuyển về, các bộ Trung Ương ngồi sau bàn giấy toàn ngáp vặt, có ông đói quá chẳng thiết làm việc, để giết thời gian, hết ngoáy tai, lại ngoáy mũi...rồi “ hắt xì hơi” cho hết buồn ngủ. Còn bên đàn bà thì cứ ngồi chải tóc bắt chấy đưa lên miệng cắn bem bép... Tình hình bi đát không thể tưởng. Hỏi ai có thể vận động nhân dân quyên góp gạo để giúp cán bộ Trung Ương? Chẳng ai dám nhận, chỉ có anh Khả đứng lên sẵn sàng, lại còn hứa mười lăm ngày nữa sẽ có sáu tấn gạo... Mọi người không dám tin nhưng không phải là không le lói hy vọng. Có ai ngờ! Mười ngày sau có gạo thật ! Tiếng tăm anh Khả nổi như cồn. Sau một bữa cơm no căng bụng, anh Khả lại tổ chức một đêm văn nghệ cực kỳ hoành tráng cho tất cả cán bộ Trung Ương xem.

Đêm văn nghệ mở màn, mở đầu là lời giới thiệu của nhà văn Đại Du. Nhà văn Đại Du ăn mặc rất chỉnh chu, áo đại cán bốn túi, tóc cắt cao, đi dép cao su, đeo kính trắng. Đứng dưới ánh sáng ngọn đèn Măng sông, với giọng truyền cảm, nhà văn Đại Du giơ cao bài diễn văn đọc trước lúc biểu diễn:

- Kính thưa các anh, các  chị trong ban lãnh đạo Trung Ương thuộc phong trào Cách Mạng.Trong cuộc Cách Mạng vĩ đại này có sự đóng góp to lớn của những con người luôn quên mình chỉ nghĩ đến dân, đến nước. Mọi quyền lợi đối với họ, trước hết là thuộc về dân, về đất nước. Những người dân của đất nước này, trong đó có chúng tôi, những văn nghệ sỹ Cách Mạng, luôn biết ơn những con người đó. Nhân hôm nay Trung Ương đã có gạo... chúng tôi tổ chức một đêm liên hoan Văn nghệ gồm những sáng tác của anh em Văn nghệ sỹ ca ngợi những tấm gương dũng liệt đưa dân nứơc ta, đất nước ta đến bến bờ tự do, hạnh phúc...

Sau bài diễn văn khai mạc của nhà văn Đại Du, là màn múa tập  thể với đầu đề hơi dài một tý “ Chúng ta những thương binh còn một tay chung sức vượt khó khăn đi đến thắng lợi” gồm toàn diễn viên, theo yêu cầu của anh Khả, người nào cũng tô điểm nốt ruồi to dính ở mép, chỉ còn một tay, tay kia cho ra sau lưng, lấy áo phủ lên  giả như thương binh. Múa rất đều, giơ tay lên, bỏ tay xuống bước nhịp nhàng dưới ánh đèn Măng sông. Rồi ca sỹ Lưu Phồn Lý hát bài ca “ Tôi là chiến sỹ còn một tay” sáng tác của Lê Hay và vở kịch “ Một tay vươn tới bình minh ” Của nhà văn kiêm nhà sáng tác kịch bản sân khấu Đại Du...

Xem xong buổi biểu diễn ai cũng nhận thấy uy tín anh Khả lên rất cao.

Anh Khả vui, mọi người đều vui...

Đã tưởng chức chủ tịch Vùng an bài, không ai khác, khi anh chủ tịch Vùng lên Trung Ương nhận nhiệm vụ mới, chắc chắn anh Khả lên thay. Cùng lúc đó có đơn của rất nhiều người dân Phủ Đại Ân, rồi cả Khu nữa, đề nghị Trung Ương cho Cả Văn Nghĩa làm Chủ Tịch Vùng.

Anh Khả nghe tin đó tức lắm. Thật chẳng ra làm sao! Khi anh Cả Văn Khởi xin từ chức, nhường chức Chủ tịch Khu cho Cả Văn Nghĩa, anh Khả là người ủng hộ đầu tiên vì một suy nghĩ hết sức đơn giản, thằng anh dễ bảo thì thằng em cũng thế! Té ra lòng tham của con người là vô cùng. Đã ở chức Chủ tịch Khu, giờ lại đòi chức chủ tịch Vùng.

Anh Khả quyết định đi gặp Nghĩa hỏi cho ra nhẽ.

Nghĩa tiếp anh Khả với một thái độ bình tĩnh,nhã nhặn còn anh Khả tức tối đập bàn:

- Anh có biết ai đưa anh ruột của anh là Cả Văn Khởi vào con đường Cách Mạng để được như ngày hôm nay không ?- Không đợi cho Nghĩa trả lời, anh Khả nói ngay - Chính tôi, chứ không ai khác... Còn anh, lên chức chủ tịch Khu cũng nhờ có ý kiến tôi, tôi đã xác nhận vì tôi nghĩ đơn giản, em có làm cũng như anh, vẫn là lính của tôi...lẽ ra các anh phải cảm ơn tôi, giờ đây lại còn đòi chức Chủ tịch Vùng...Thật là quá quắt!

Nghĩa đưa cốc nước cho anh Khả nói từ tốn lễ độ:

- Em mời anh uống nứơc, rồi mời anh nói tiếp...

Anh Khả không thèm uống nước, quay mặt đi chỗ khác. Cái mặt Nghĩa không đáng để anh Khả nhìn. Nghĩa nhìn anh Khả cười thành thật:

- Anh nói hết chưa, để em xin phép được nói...

Anh Khả vùng vằng:

- Anh nói đi, tôi nói hết rồi đấy!

Lúc bấy giờ Nghĩa mới nói:

- Ý nguyện em làm chủ tịch Vùng, thưa anh ! Không phải do em mà do toàn dân trong Khu muốn thế. Chứ riêng bản thân em, em có muốn như vậy đâu...

Anh Khả cười khinh bỉ:

- Anh nói thế là không thật! Anh không muốn chức chủ tịch Vùng mà lại huy động nhân dân tôn tạo bao nhiêu di tích lịch sử nơi mình hoạt động, để tăng uy tín của mình. Tôi thừa biết có chỗ là anh nói láo... Đây này! Tôi hoạt động Cách Mạng từ lúc phong trào Cách Mạng còn là Hội Kín, chỗ nào trên đất nước này chẳng có dấu chân của tôi, nhưng tôi có bao giờ làm như anh. Làm như anh, tôi thấy xấu hổ lắm!

Nghĩa đứng dậy, đến gần anh Khả nói vừa đủ hai người nghe:

- Chuyện này, em chỉ nói riêng cho anh biết! Anh có nhiều di tích lịch sử đấy! Anh không giữ, nhưng nhân dân giữ...Mà em nói ra, không biết ai sẽ xấu hổ hơn ai?

Anh Khả nghe vậy, giật mình:

- Di tích lịch sử nào của tôi?

Nghĩa lại đằng đầu giường đặt ở góc phòng, lấy là một cái hộp nhỏ. Nghĩa mở nắp hộp lấy ra một tờ giấy đã hơi ố vàng, giơ ra cho anh Khả xem:

- Chắc anh nhớ tờ giấy này! Tờ giấy anh ghi nợ ba đồng bạc của anh Văn Vêu, anh vẫn chưa trả...Anh Văn Vêu nhờ em đòi hộ...

Anh Khả nhìn kỹ tờ giấy thấy chữ ký của mình nhưng vẫn còn bình tĩnh:

- Đúng là chữ ký của tôi... nhưng chuyện cán bộ đi vay tiền của nhân dân mà chưa có điều kiện trả, trong hoàn cảnh này cũng là bình thuờng...Kháng chiến thành công xong, nước nhà giàu có, nợ của ai, cán bộ sẽ trả hết...Bây giờ kháng chiến đã thành công đâu...

Nghĩa lại cất tờ giấy vào cái hộp cất kỹ, sau đó tiến lại gần anh Khả hơn nữa, nói nhỏ thêm một tý nữa:

- Còn một di tích nữa, em biết! Đó là chị Thuý Loan có con với anh, bấy lâu nay chị ấy vẫn dắt con đi tìm anh...

Chuyện này làm anh Khả hơi mất bình tĩnh, nhưng anh vẫn tìm ra một lối thoát để khẳng định mình không thể có việc đó:

- Trước hết tôi không biết Thuý Loan là ai! Điều thứ hai là làm sao khẳng định con của Thuý Loan là con của tôi...

Nghĩa kéo ghế ngồi gần lại anh Khả thêm một chút nữa, nói thật nhẹ nhàng:

- Anh đừng nói to! Mọi người nghe thấy chuyện này là không lợi. Anh nói, anh không biết chị Thuý Loan là ai? Nhưng chị Thuý Loan nói với em rằng, chị ấy biết rõ về anh. Anh Cả Văn Nghĩa cũng xác nhận biết rõ chuyện này. Chị Thuý Loan nói với em thế này, ngoài nốt ruồi to của anh, bên cạnh mép, anh còn một nốt ruồi nữa, dưới rốn mười phân, có một sợi lông hơi xoăn mọc chính giữa nốt ruồi ấy...- Anh Khả vội khép đùi lại, sợ ai nhìn thấy. Nghĩa không để ý chuyện đó, nói tiếp - Còn đứa con của chị Thuý Loan, em nhìn nó giống anh như tạc, nhất là nốt ruồi to cũng dính ở mép...

Đến lúc này anh Khả đã mất bình tĩnh, tiếng nói không còn oang oang như trước:

- Cô Thuý Loan bây giờ ở đâu ? - Anh Khả sợ, cô ấy dắt đứa con đến Cơ quan Vùng làm ầm ĩ thì chết. Vì anh Khả đã nói với mọi người : “ Trọn đời tôi hiến dâng cả cuộc đời cho phong trào Cách Mạng, cho dân tộc này, thề không bao giờ lấy vợ!”.

Nghĩa nói cũng chỉ đủ cho anh Khả nghe:

- Anh yên tâm! Em phải giữ uy tín cho anh chứ! Em sẽ không bao giờ cho chị Thuý Loan gặp anh! Chuyện này chỉ có em, anh Cả Văn Khởi và anh biết thôi...kể cả chuyện này nữa, em cũng cương quyết dấu kín cho anh...

- Chuyện gì nữa ? - giọng anh Khả run run

Nghĩa nói thì thầm vào tai anh Khả:

- Em đã tìm ra thủ phạm chém tay của anh. Nhưng em vẫn còn chờ ý kiến của anh, xem chuyện đó có đúng không ? Một chiến sỹ du kích của em nói, đang đêm anh chụp miếng vải vào đầu đi xoá khẩu hiệu Cách Mạng. Anh ấy thấy việc làm của anh, bảo anh đứng lại, anh không đứng, cứ chạy. Anh ấy đuổi theo, chém anh đứt một cánh tay để trừng trị tội phản Cách Mạng... Chứ không phaỉ anh bị bọn phản cách mạng chém. Anh ấy sẵn sàng đến đây đối chứng với anh, nếu anh chối...

Nghĩa chưa nói hết câu, anh Khả đã lăn đùng ra đất, ngất lịm...

Anh Cả Văn Khởi ngồi đằng sau bức liếp bí mật theo dõi câu chuyện giữa hai người, thấy vậy, vội chạy ra cùng Nghĩa làm hô hấp, mãi một lúc sau anh Khả mới tỉnh...

Hôm sau anh Trưởng ban tổ chức Trung Ương rất ngạc nhiên thấy một lá đơn của anh Khả xin Ban tổ chức Trung Ương nên cử Cả Văn Nghĩa vào chức Chủ tịch Vùng, còn anh Khả xin rút vì “ năng lực có hạn, sức khoẻ hạn chế...”.

Anh Trưởng ban Tổ chức Trung Ương của phong trào Cách Mạng đang định hỏi thêm ý kiến anh Khả, vì sao lại viết đơn có nội dung như thế? Thì một tin động trời đưa đến.

Sau khi nộp lá đơn trên lên Ban tổ chức Trung Ương xong, anh Khả về phòng ngủ đột ngột lên cơn xuất huyết não,  cấp cứu không kịp...

Đau đớn quá !

Nghĩa lên chức chủ tịch Vùng, việc đầu tiên là tổ chức đám tang cho anh Khả.

Nhà văn Đại Du được phân công viết điếu văn. Nhà văn Đại Du nhìn quan tài của anh Khả để giữa Hội trường lặng ngắt, không một bóng người nói với Nghĩa:

- Lão này, tôi nói nhỏ với anh, có cái gì mà viết. Tôi chơi với lão từ lúc còn đi học. Học dốt, chơi gái thành thần, phá gia chi tử, tham gia Cách Mạng cũng chỉ là cơ hội...

Nét mặt căm giận, ánh mắt không thiện cảm nhìn nhà văn Đại Du, Nghĩa cáu thật sự:

- Tạo nên cuộc Cách Mạng vĩ đại như thế này, mà anh dám bảo những người như anh Khả là cơ hội, vậy tôi và anh là những người nào? Anh nói đi...

Nhà văn Đại Du không ngờ Nghĩa lại giận như thế, nói ấp úng:

- Thì tôi cũng nói như thế chứ ai lại viết ra bao giờ!

Nghĩa phân tích:

- Tôi với anh phải học anh ấy rất nhiều! Cả tôi với anh làm sao công sức đóng góp cho Cách Mạng bằng anh ấy. Anh Khả dám từ bỏ cuộc sống nhung lụa để lao vào cuộc sống gian khổ, tìm hạnh phúc cho toàn nhân loại. Chính anh ấy dẫn dắt anh Cả Văn Khởi, anh ruột của tôi vào con đường Cách Mạng, cũng vì thế mới có tôi. Anh ấy còn bị bọn phản động chém đứt một tay, hy sinh một phần thân thể cho sự sống còn của dân tộc, sống không vợ, không con...Một con người vì dân, vì nước như thế sao anh lại nói là “ cơ hội”...

Nhà văn Đại Du bây giờ mới sáng mắt, lấy khăn tay lau mồ hôi trán, nói nhận lỗi:

- Anh phân tích thế tôi mới hiểu, đúng là không nên lấy hiện tượng thay thế bản chất...- Nhà văn Đại Du nói câu này vì vừa mới được học ba ngày lớp bồi dưỡng Triết học do các ông Nhiều Râu sáng lập - Như vậy viết điếu văn cho anh Khả cứ theo như gợi ý của anh vừa nói với tôi - nhà văn Đại Du hỏi Nghĩa.

Nghĩa gật đầu, nói thêm với nhà văn Đại Du:

- Tôi cũng muốn góp ý với anh! Viết điếu văn thật hay, thật tình cảm, thật cảm động nêu bật được những đóng góp của anh Khả với phong trào Cách Mạng. Cố lấy tình cảm thật mà viết, chứ tình cảm giả mà viết... người ta gọi là gì nhỉ?

Nhà văn Đại Du bật ra ngay:

- Người ta gọi là “ Bồi bút”!

Nghĩa gật đầu tán thành ngay:

- Đúng... đúng... người ta gọi là “ Bồi bút”

Nhà Văn Đại Du cũng tán thành:

- Tôi sẽ ghi nhớ lời anh, dùng tình cảm thật để viết, cương quyết không thành “Bồi bút”, là nhà văn Cách Mạng tuyệt đối không bao giờ có điều đó...

Nghĩa gần như không để ý câu nói của nhà văn Đại Du, tiến lại gần chiếc quan tài anh Khả, nói nghẹn nghào:

- Em thương anh quá, anh Khả ơi! Tại sao anh lại chết tức tưởi như thế này? Sao anh không sống đến ngày kháng chiến chống bọn Tây Dương thành công...Chúng em thề suốt đời học tập tấm gương của anh...anh Khả ơi!

Nhà văn Đại Du lúc này nước mắt cũng lã chã:

- Tôi cũng rất thương anh Khả, hồi còn sống, anh ấy sống với bọn tôi có tình lắm !

Ai nhìn thấy cảnh hai người đàn ông khóc lúc ấy cũng mủi lòng, muốn khóc theo ...

 

 

 

Tin Cả Văn Nghĩa lên chức chủ tịch Vùng làm cho Sư Thầy Thích Đại Ba giật mình. Sư Thầy xuống núi vội gặp anh Cả Văn Khởi để hỏi chuyện đó có đúng không? Vì sau khi tống cổ được Cả Văn Nghĩa ra khỏi chùa, rồi nghe ông Thầy Tướng phát về tương lai của Nghĩa, Sư Thầy ân hận về việc làm của mình, có cảm giác việc mình làm là một tội lỗi, nên Sư Thầy không tu ở chùa Khai Đức nữa, lên núi cao chót vót ở ẩn, tu trong hang...

Anh Cả Văn Khởi xác nhận với Sư Thầy, Cả Văn Nghĩa đã là chủ tịch Vùng. Sư Thầy hoảng, nói với anh Khởi:

-  Chết! Chết ! Anh có biết Nghĩa là một thằng vô lại, không cha, không mẹ, không quê quán, bản chất lưu manh, gian tham, hèn nhát... trở thành cố hữu, giữa anh với nó nào làm gì có họ hàng mà bây giờ anh lại bảo đó là em ruột, để nó làm chức chủ tịch Vùng...chết! Chết!- Sư Thầy Thích Đại Ba nhớ lại lời Thầy Tướng trước kia.

- Đúng Cả Văn Nghĩa thế a ! Thưa Thầy - Anh Khởi hỏi lại.

Sư Thầy Thích Đại Ba gật đầu. Anh Cả Văn Khởi cươì lớn làm cho Sư Thầy ngạc nhiên:

- Tôi nói ra điều đó ! tại sao anh lại cười?

Anh Khởi thôi cười, nhìn Sư Thầy nói:

- Bạch Thầy! Cứ cho là Cả Văn Nghĩa đúng như Sư Thầy nói đi, nhưng thử hỏi bây giờ ai hơn được Nghĩa. Điều gì Nghĩa cũng làm được. Đến như Đồ Như Khả, cũng không thể so sánh với Cả Văn Nghĩa. Với lại, con nói điều này, Sư Thầy phải đồng ý với con. Nghĩa nói với con, anh cứ nghe theo em, làm theo em... thì anh thích gì em cũng chiều. Thế thì làm sao con và bao người khác không đưa Nghĩa lên làm chủ tịch Vùng?  Biết đâu trong tương lai, Nghĩa còn là chủ tịch Nước ấy chứ! Lúc ấy bọn con không làm gì vẫn cứ sung sướng...

Sư thầy Thích Đại Ba nghe vậy buồn bã quay về với ngọn núi cao chót vót. Sư Thầy đứng trên đỉnh núi trong nắng rám chiều, ánh nắng vàng vọt trải dài một màu cỏ úa trông rất thê lương suốt tận chân trời. Lời của Thầy Tướng nói hôm nào nay lại văng vẳng bên tai Sư Thầy, Nghĩa sẽ nên:“...Nghiệp lớn...nhưng đầy mầm hoạ, tai ương... dẫn đất nước này đến chỗ tiệt diệt. Chẳng phải tiệt diệt về dân số mà tiệt diệt về tinh thần. Cả xã hội này sẽ đảo điên vì nó. Dưới trướng nó sẽ có cả một đàn âm binh nổi lên...Ghê gớm lắm...”...Có khi Thầy Tướng đã nói đúng, bây giờ Nghĩa đã thành chủ tịch Vùng, rồi sau này... nếu đất nước tiệt diệt, đó là chính lỗi của Sư Thầy. Lẽ ra...với bản chất của Nghĩa, Sư Thầy biết, phải diệt từ lúc còn trong trứng nước, giáo lý của nhà Phật chả từng dạy như thế là gì. Đằng này Sư Thầy lại lừa người đời, để Nghĩa như ngày nay.

Chuyện này Sư Thầy Thích Đại Ba không thể tha thứ cho chính mình.

Ông cúi lạy đất nước ba lạy rồi gieo mình từ trên ngọn núi xuống...

 

 

Sư Thầy Thích Đại Ba có muốn như thế ! Mặc ông.

Đất nước hình chữ O của Cả Văn Nghĩa vẫn phát triển, rõ nhất sau khi đánh thắng bọn thực dân Tây Dương, lại đánh thắng tiếp lũ đế quốc thực dân Tây Trắng pha Tây Đen.

Sau khi đánh thắng mấy thằng đế quốc đầu sỏ ấy, do có tài năng và nhiệt huyết Cả Văn Nghĩa  vẫn lên chức...

 

 

Hội An, tết Đinh Hợi,  tháng 2 năm 2007

 

 

Chú thích:

 

1) Phu lít: cảnh sát ( tiếng Pháp)

2) Có thể hiểu như kiểu đạp xích lô thời bây giờ.

3) Pặc hoọc: Súng lục kiểu Trung Quốc

Bài viết cùng chuyên mục
[1902] CHIẾC XE ĐẠP MƯỢN24/3/2011
[2473] MỘT PHẦN ĐỜI TRONG CHIẾN TRANH23/3/2011
Tiểu thuyết | Nhận xét(0) | Trích dẫn(0) | Đọc(2937)
Viết nhận xét
Hình vui
emotemotemotemotemot
emotemotemotemotemot
emotemotemotemotemot
emotemotemotemotemot
emotemotemotemotemot
Mở HTML
Mở UBB
Mở hình vui
Ẩn giấu
Tên gọi   Mật khẩu   Khách không cần mật khẩu
Địa chỉ web   Email   [Đăng ký]